آموزش‌و‌پروش آب پاکی را روی دست دانش آموزان ریخت

این موضع‌گیری در شرایطی مطرح می‌شود که در روزهای اخیر دانش‌آموزان شهرکرد و بیرجند به دلیل حضوری شدن امتحانات خود جلوی استانداری تجمع و اعتراض کرده بودند.  گفتنی است، طی ماه‌های گذشته، آموزش‌وپرورش بار‌ها ناچار به عقب‌نشینی یا تغییر الگوی برگزاری امتحانات شده است. از لغو امتحانات هماهنگ کشوری و واگذاری تصمیم‌گیری به استان‌ها گرفته تا مجازی شدن امتحانات برخی پایه‌ها در تهران.

همین تناقض‌ها باعث شده بسیاری از خانواده‌ها و دانش‌آموزان تصور کنند وزارت آموزش‌وپرورش دیر یا زود ناچار به پذیرش واقعیت خواهد شد؛ واقعیتی که فقط به مسئله آموزش محدود نیست و بیش از هر چیز به وضعیت روانی جامعه برمی‌گردد.

در روز‌هایی که اخبار تنش‌های نظامی، هشدار‌ها و فضای ملتهب منطقه‌ای زندگی روزمره مردم را تحت تاثیر قرار داده، دانش‌آموزان هم به بخشی از همین اضطراب عمومی تبدیل شده‌اند. چند شب پیش ویدیویی از تجمعات شبانه دست‌به‌دست شد که در آن مداح خطاب به مسئولان نظامی می‌گفت: «بزنید که امتحان‌هامون مجازی بشه!» جمله‌ای که هرچند با خنده و شوخی همراه بود، اما خیلی زود به نمادی از حال‌وهوای این روز‌های نوجوانان تبدیل شد؛ نسلی که میان اخبار جنگ، قطعی‌های احتمالی، نگرانی خانواده‌ها و فشار امتحانات نهایی گرفتار شده است.

واقعیت این است که برای بخش بزرگی از دانش‌آموزان، امتحانات نهایی دیگر فقط یک آزمون درسی نیست. تاثیر مستقیم معدل در کنکور، رقابت سنگین آموزشی و آینده مبهم اقتصادی باعث شده فشار روانی این امتحانات به مراتب بیشتر از نسل‌های قبل باشد. حالا اضافه شدن سایه بحران‌های امنیتی و سیاسی، شرایط را پیچیده‌تر کرده است.

از سوی دیگر، تجربه سال‌های کرونا همچنان در حافظه دانش‌آموزان و خانواده‌ها زنده است؛ دوره‌ای که آموزش مجازی هرچند با انتقاد‌های فراوان همراه بود، اما نشان داد سیستم آموزشی در شرایط اضطراری می‌تواند از مدل حضوری فاصله بگیرد. همین سابقه باعث شده امروز بسیاری بپرسند وقتی در دوران کرونا امکان برگزاری آنلاین کلاس‌ها و امتحانات وجود داشت، چرا حالا مسئولان تا این اندازه بر حضوری بودن آزمون‌ها اصرار دارند؟

البته آموزش‌وپرورش دلایل خودش را دارد. نگرانی درباره تقلب، امنیت آزمون‌ها و اعتبار نمرات نهایی مهم‌ترین استدلال‌هایی است که مسئولان مطرح می‌کنند. تجربه سال‌های گذشته هم نشان داده برگزاری امتحانات مجازی در مقیاس ملی، با چالش‌های فنی و نظارتی زیادی روبه‌روست.

با این حال، مسئله اصلی اینجاست که افکار عمومی دانش‌آموزان ظاهراً مدت‌هاست از مسئولان جلوتر حرکت می‌کند. در شبکه‌های اجتماعی، بسیاری از نوجوانان و حتی والدینشان دیگر درباره «اینکه امتحانات مجازی می‌شود یا نه» حرف نمی‌زنند، بلکه درباره «زمان اعلام رسمی آن» گمانه‌زنی می‌کنند.

در چنین فضایی، هر خبر یا شایعه‌ای درباره لغو، تعویق یا مجازی شدن امتحانات به سرعت وایرال می‌شود و آموزش‌وپرورش را ناچار به تکذیب‌های پی‌درپی می‌کند. اما تکرار این تکذیب‌ها شاید بیش از آنکه به آرامش فضا کمک کند، نشانه‌ای از شکاف میان روایت رسمی و انتظارات اجتماعی باشد؛ شکافی که هر روز عمیق‌تر می‌شود.

فعلاً وزارت آموزش‌وپرورش می‌گوید امتحانات نهایی حضوری برگزار خواهد شد، اما تجربه ماه‌های اخیر نشان داده تصمیم‌گیری در نظام آموزشی ایران بیش از هر زمان دیگری تابع شرایط روز است؛ شرایطی که ممکن است هر لحظه همه چیز را تغییر دهد.