از «واکسن‌های mRNA» تا «درمان هدفمند سرطان»؛ نانوسنتز ایرانی با فناوری ایرانی

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا به نقل از ایسنا، این شرکت دانش بنیان فعالیت خود را در زمینه طراحی و ساخت دستگاه های مورد نیاز جهت سنتز نانو حامل‌های دارویی به کمک فناوری میکروفلوئیدیک از سال 1399 آغاز کرد و برای اولین بار در کشور موفق به طراحی و ساخت دو دستگاه جهت تولید نانوحامل‌های لیپیدی و پلیمری در مقیاس آزمایشگاهی و صنعتی شده است.

این شرکت فعالیت خود را در زمینه طراحی و ساخت دستگاه‌های مورد نیاز جهت سنتز نانو حامل‌های دارویی به کمک فناوری میکروفلوئیدیک از سال ۱۳۹۹ آغاز کرده و تاکنون موفق به طراحی و ساخت دو دستگاه جهت تولید نانوحامل‌های لیپیدی و پلیمری در مقیاس آزمایشگاهی و صنعتی شده است.

دستگاه نانوسنتز آزمایشگاهیINSIGHT® اولین دستگاه تولید شده توسط این شرکت بوده که قابلیت تولید نانوذرات با ابعاد کمتر از ۱۰۰ نانومتر با توزیع پراکندگی کم و درصد محصورسازی دارو بالا در حجم کمتر از ۴۰ میلی لیتر را فراهم می‌کند. این دستگاه در فرایند تحقیق و توسعه داروهای جدید و تست‌های سلولی و حیوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. فرمولاسیون نهایی می‌تواند در حجم بالا و کیفیت مورد نیاز با دستگاه نانوسنتز صنعتی INSPIRE® تولید شود.

 تیم این شرکت از پرسنل و مشاورین مجرب در حوزه داروسازی و فناوری‌ نانو تشکیل شده است که با کمک ابزارهایی با فناوری بالا، وظیفه طراحی و ساخت دستگاه و تست عملکرد دستگاه را بر عهده دارند.

محمدجواد جاوید، مدیر فروش این شرکت دانش بنیان در گفت‌وگو با ایسنا، دستیابی به دانش فنی تولید نانوحامل‌های دارویی را از دستاوردهای دانش بنیان این شرکت عنوان کرد و گفت: فعالیت این شرکت همزمان با نیاز جهانی به واکسن‌های پیشرفته آغاز شد؛ چرا که در آن زمان هدف اصلی، کپسوله کردن واکسن‌های mRNA داخل نانوذرات لیپیدی (LNP) مشابه تکنولوژی به کار رفته در واکسن‌های فایزر و مدرنا بود که دستیابی به آن نیازمند دستگاه‌های دقیق مبتنی بر روش «میکروفلوئیدیک» است.

وی افزود: در این راستا پس از طی مراحل تحقیق و توسعه (R&D) و بومی‌سازی این فناوری پیچیده، نسخه نهایی دستگاه در دو مدل آزمایشگاهی با نام تجاری INSIGHT و صنعتی آن با نام تجاری Inspire طراحی و ساخته شد.

جاوید به کاربرد این دستگاه اشاره کرد و توضیح داد: یکی از چالش‌های اصلی در درمان بیماری‌های سخت‌ درمان مانند سرطان، هدررفت دارو در بدن و اثرات جانبی آن بر بافت‌های سالم است و دستگاه نانوسنتز ما با تولید نانو حامل‌های هوشمند، دارو را به صورت هدفمند به بافت هدف (مانند تومور) می‌رساند.

وی با بیان اینکه این فناوری باعث می‌شود تا ضمن کاهش دوز مصرفی دارو و جلوگیری از هدررفت آن، عوارض جانبی درمان برای بیماران به حداقل برسد، خاطر نشان کرد: این روش نوین در جهان به عنوان لبه تکنولوژی داروسازی محسوب می‌شود و قیمت دستگاه تولیدی ما حدود ۷۰۰ میلیون تومان است، در حالی که نمونه مشابه کانادایی قیمتی حدود ۱۰۰ هزار دلار دارد.

مدیر فروش این شرکت دانش بنیان، قیمت پایین‌تر و تجهیز این دستگاه به سیستم هیتر برای تثبیت دما در فرآیندهای حساس فرمولاسیون را از مزایای این دستگاه نام برد و یادآور شد: طراحی چیپ دستگاه از دیگر مزایای  دستگاه است؛ چیپ‌های دستگاه خارجی یک‌بار مصرف بوده و هر بار استفاده ۵۰ دلار هزینه دارد، اما چیپ‌های طراحی شده توسط مهندسان داخلی قابلیت استفاده مجدد دارد.

جاوید، از کاربردی شدن این دستگاه در ۱۸ مرکز دانشگاهی، تحقیقاتی و شرکت خصوصی خبر داد و افزود: علاوه بر تامین نیاز داخل، یک دستگاه نیز به کشور ونزوئلا نیز صادر شده و هم‌اکنون دستگاه دیگری در کشور نیوزلند در حال طی مراحل تست و ارزیابی نهایی برای ورود به بازار اقیانوسیه است.

دستگاه نانو سنتز چیست؟

به گزارش ایسنا، دستگاه نانوسنتز INSIGHT یک ابزار میکروسیالی است که در حال حاضر توسط یکی از مراکز توسعه‌دهنده واکسن‌های mRNA در حال استفاده است. تولید نانوحامل‌های لیپیدی و پلیمری حاوی دارو با روش تک مرحله‌ای و با تکرارپذیری بالا از جمله توانمندی‌های این دستگاه است.

دستگاه رومیزی نانوسنتز INSIGHT با استفاده از اختلاط محلول‌های لیپیدی از یک ورودی و محلول‌ آبی همراه با ساختارهای اسیدنوکلئیک و پروتئین‌های درمانی از ورودی دیگر، با کمک یک تراشه میکروفلوئیدیکی امکان تولید نانوذرات دارویی با بالاترین اثربخشی در مقیاس آزمایشگاهی را فراهم می‌کند.

ترکیب مواد اولیه برای تولید داروها با استفاده از این فناوری قابل انجام بوده و می‌توان مواد را در مقیاس‌های بسیار کم مورد آزمایش قرار داد. دستگاه‌های نانوسنتز با استفاده از اختلاط بهینه و کنترل شده محلول‌های مختلف امکان آزمایش روی فراورده‌های دارویی و واکسن را فراهم می‌کند. این دستگاه به محققان امکان انجام فرآیندهای تک مرحله‌ای برای تولید دارو را می‌دهد.»

کنترل دقیق خواص فیزیکی مواد، کارکرد آسان، سرعت و کارایی بالا، مقیاس‌پذیری، کاربرد در حوزه‌های مختلف و تکرارپذیری از جمله مزیت‌های این فناوری است.

این دستگاه توانایی سنتز نانوذرات در ابعاد دلخواه را در کمتر از یک دقیقه داشته و فرموله کردن بیش از ۵۰ فرمولسیون در یک روز را امکان‌پذیر می‌کند. این فناوری قابلیت مقیاس‌پذیری از یک  تا ۲۰ میلی‌لیتر را دارد و به گونه‌ای طراحی شده است که امکان حذف خطاهای سیستماتیک و کاربر را دارد.

خبرنگار : شاکر