اسلام‌آباد در نقطه جوش دیپلماسی/ آیا آمریکایی ها جام زهر را می نوشند؟

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، مذاکرات ایران و آمریکا امروز در شرایطی در اسلام‌آباد آغاز می شود که همزمانی آن با تحولات پرشتاب منطقه‌ای، بر پیچیدگی و حساسیت این گفت‌وگوها افزوده است. این دور از مذاکرات، بیش از هر زمان دیگری نیازمند مدیریت همزمان بحران و دیپلماسی است؛ وضعیتی که باعث شده نگاه‌ها به نتایج احتمالی آن با احتیاطی دوچندان همراه باشد.

در همین راستا، رسانه‌های بین‌المللی با بررسی ابعاد مختلف این گفت‌وگوها، تاکید دارند که طرفین ممکن است در گام نخست به یک «چارچوب اولیه» دست یابند؛ چارچوبی که می‌تواند زمینه‌ساز توافقات گسترده‌تر در مراحل بعدی باشد، هرچند مسیر پیش‌رو همچنان ناهموار توصیف می‌شود.

آتش‌بس شکننده زیر سایه تنش‌های منطقه‌ای

همزمان با آغاز مذاکرات، آتش‌بس میان تهران و واشنگتن که به‌رغم شکنندگی همچنان برقرار است به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده فضای گفت‌وگوها مطرح می‌شود. با این حال، تحولات اخیر به‌ویژه تجاوز گسترده اسرائیل به لبنان و تداوم تنش‌ها در این منطقه، نگرانی‌ها درباره پایداری این آتش‌بس را افزایش داده است.

براساس گمانه زنی های کارشناسان؛ هرگونه تشدید بحران در جبهه‌های دیگر می‌تواند مستقیماً بر روند مذاکرات تاثیر گذاشته و حتی آن را با اختلال مواجه کند؛ موضوعی که باعث شده طرفین تلاش کنند از فرصت محدود زمانی برای دستیابی به نتایج ملموس استفاده کنند.

شروط تهران؛ از دارایی‌های بلوکه‌شده تا تضمین‌های عملی

در سوی دیگر، مقامات ایرانی بر ضرورت فراهم شدن برخی پیش‌شرط‌ها برای پیشبرد مذاکرات تاکید دارند. در همین زمینه، محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکره‌کننده ایران، با اشاره به تحولات منطقه‌ای، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را به عنوان یکی از محورهای کلیدی مطرح کرده است.

به گفته تحلیلگران، طرح این مطالبات نشان‌دهنده تلاش تهران برای کسب امتیازات ملموس پیش از ورود به مراحل جدی‌تر مذاکرات است؛ رویکردی که می‌تواند هم به تقویت موقعیت داخلی تیم مذاکره‌کننده کمک کند و هم دست برتر را در چانه‌زنی‌ها فراهم آورد.

با وجود تلاش‌های دوجانبه، بسیاری از ناظران بر این باورند که دستیابی به یک توافق پایدار، فراتر از اراده تهران و واشنگتن، نیازمند حمایت بازیگران کلیدی منطقه‌ای و بین‌المللی است. در این میان، نقش کشورهای خاورمیانه، اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و صدور یک قطعنامه الزام‌آور، به عنوان عناصر تعیین‌کننده در تثبیت هرگونه توافق احتمالی مطرح می‌شود.

بر این اساس، توافقی که بتواند پایان‌بخش یک دوره طولانی از تنش و درگیری باشد، ناگزیر باید از پشتوانه‌ای چندجانبه برخوردار باشد؛ امری که تحقق آن، چالش‌های دیپلماتیک گسترده‌ای را به همراه خواهد داشت.

 اندرو راث در مقاله‌ای در گاردین می‌نویسد:« معاون ترامپ در حالی برای مذاکره صلح با ایران به اسلام آباد می‌رود که در دلش تردید علیه جنگ دارد اما باید به ناامیدی رئیس‌اش به بازگشایی تنگه هرمز، به مخالفان داخلی تقویت شده هم فکر کند. به همین دلیل با کارت‌های کم برای بازی سوار بر عرشه ضعیفی شده است.

ونس، مخالف صریح جنگ‌های آمریکا در خاورمیانه، با مذاکره‌کنندگان ایرانی روبرو خواهد شد که با کنترل جدید خود بر تنگه هرمز و مقاومتشان در برابر بزرگترین حمله نظامی آمریکا و اسرائیل در تاریخ، جسورتر شده‌اند.

حضور ونس در مذاکرات به عنوان معاون رئیس جمهور، آن را به بالاترین سطح از زمان انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ تبدیل خواهد کرد.

به نوشته راث، وظیفه ونس به اندازه کافی ساده است: ایجاد پل بین آتش‌بس لفظی در معرض خطر جدی و صلح پایدارتر. اما ونس در اسلام آباد با انتخاب دشواری روبرو خواهد بود: یا باید امتیازات قابل توجهی به ایران برای حفظ آتش بس و مذاکره برای باز کردن تنگه هرمز بدهد - یا مذاکرات را عملاً قطع کند و شخصاً از بازگشت به جنگی که در بین مردم آمریکا منفور است، حمایت کند.

نتایج این مذاکرات به گفته راث می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر نامزدی احتمالی او برای ریاست جمهوری در سال ۲۰۲۸ داشته باشد، جایی که اعتبارنامه‌های او به دلیل عدم مخالفت کامل‌ با جنگ، از قبل زیر سوال رفته است.

گفتنی است ونس با وعده سیاست خارجی خویشتن‌دارانه‌تر و پایان دادن به جنگ‌های همیشگی آمریکا در خاورمیانه وارد کاخ سفید شد - اما نتایج مذاکرات می‌تواند او را بیشتر به بزرگترین مداخله ایالات متحده در منطقه از زمان آغاز جنگ عراق بکشاند.»

در مجموع، به نظر می‌رسد تهران و واشنگتن این دور از مذاکرات را فرصتی تعیین‌کننده تلقی کرده‌اند؛ فرصتی دو هفته‌ای که می‌تواند سرنوشت یکی از پیچیده‌ترین پرونده‌های سیاسی را رقم بزند. هرچند دستیابی به توافق نهایی در این بازه زمانی بعید به نظر می‌رسد، اما رسیدن به یک چارچوب اولیه می‌تواند نقطه عطفی در مسیر کاهش تنش‌ها باشد.

خبرنگار : عاروان