اصغر دادبه درگذشت

اصغر دادبه‌زاده ۱۸ اسفند ۱۳۲۵ در یزد که به‌عنوان استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر گروه ادبیات مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، همچنین مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی در دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال فعالیت داشت، مدتی با تومور مغزی و عوارض ناشی از آن درگیر بود.

دادبه در حدود پنج‌سالگی نزد ملاربابه قرآن آموخت. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه بدر در محله «شیخداد» به پایان رساند. سال اول دبیرستان را نیز در یزد گذراند. در سال ۱۳۳۹ با خانواده به تهران آمد و از آنجا که روزها ناگزیر باید کار می‌کرد، تحصیلات خود را به‌صورت «متفرقه» ادامه داد. در خرداد ۱۳۴۴ دیپلم گرفت. همان سال وارد دانشگاه تهران شد و در رشته الهیات، گرایش فلسفه و حکمت اسلامی به تحصیل پرداخت.

دادبه در بهمن ۱۳۴۷ لیسانس گرفت، سپس تحصیلات خود را در رشته فلسفه در دانشگاه تهران دنبال کرد و در خرداد ۱۳۵۰ از پایان‌نامه فوق‌لیسانس خود با عنوان «ترجمه و شرح بخشی از کشف‌المراد فی شرح تجریدالاعتقاد» که شرح علامه حلی بر تجریدالاعتقاد خواجه نصیر طوسی است، دفاع کرد. رساله دکترای خود را نیز با عنوان «فرهنگ اصطلاحات کلامی» زیر نظر زنده‌یاد حسن ملکشاهی به انجام رساند و موفق به اخذ درجه دکترا در ۱۴ خرداد ۱۳۵۹ شد.

دادبه کار تدریس را از سال دوم دانشجویی در دوره لیسانس آغاز و در بعضی دبیرستان‌ها و در کلاس‌های کنکور و از جمله کلاس‌های کنکور دبیرستان دکتر هشترودی تدریس کرد. در سال ۱۳۵۳ به استخدام «دانشکده مکاتبه‌ای» دانشگاه سپاهیان انقلاب (ابوریحان بیرونی) که جد اعلای «دانشگاه پیام نور» امروز است، درآمد و از ۲۰ مهر همان سال در این واحد دانشگاهی آغاز به کار کرد.

از حدود سال ۱۳۶۱ و ۱۳۶۲ در گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی مشغول به تدریس متون ادبی به‌ویژه حافظ شد. در سال ۱۳۶۵ همکاری خود را با دائره‌المعارف تشیع آغاز کرد و به تألیف مداخل منطقی، کلامی، اخلاقی و گاه ادبی پرداخت. در سال ۱۳۷۰ در کنار همکاری با گروه ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی، گروه فلسفه را نیز در آن دانشگاه بنیاد نهاد و مدیریت آن را تا پایان سال ۱۳۷۶ عهده‌دار بود. سرانجام در ۱۳۸۵ بازنشسته شد.

دادبه به موازات تدریس در دانشگاه علامه، از سال ۶۴-۱۳۶۳ در دانشگاه آزاد اسلامی نیز به فعالیت پرداخت؛ در واحد مرکز، در واحد کاشان و در واحد تهران شمال که بنا به خواست آن واحد در تیر ۱۳۷۴ مدیرگروه زبان و ادبیات فارسی شد و تا تیر ۱۳۹۷ در آن سمت ماند. تاسیس دوره کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی (۱۳۸۶) و دوره دکترا و همچنین سردبیری دو فصلنامه به نام‌های یگانه (۱۳۷۹) و جستارهای ادبی (۱۳۸۷ ـ بهار ۱۳۹۷) از جمله فعالیت‌های او در آن واحد است.

استاد از سال ۱۳۷۸ عضو شورای عالی علمی مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی و مدیر بخش ادبیات این مرکز شد. آثار پژوهشی‌اش عمدتا در شاخه‌های حکمت و فلسفه اسلامی، حافظ‌پژوهی، سعدی‌پژوهی و فردوسی‌پژوهی نمود بیشتری دارد.

اصغر دادبه در سال ۱۳۸۱ به‌عنوان چهره ماندگار در عرصه ادبیات عرفانی و فلسفه اسلامی معرفی شد. در ۱۳۹۶ به عضویت هیات‌مدیره و شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی درآمد و تا شهریور ۱۴۰۱ در آن سمت باقی ماند.

«کلیات ف‍ل‍س‍ف‍ه»، «فلسفه در ادبیات»، «فلسفه ادبیات، دانشنامه ادب فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی»، «رساله منطق شعر»، «مجموعه مقالات سعدی‌شناسی»، «مجموعه مقالات حافظ‌شناسی»، «رساله مکتب حافظ، مکتب رندی»، «فرهنگ اصطلاحات کلامی»، «س‍رود آرزو، م‍جم‍وع‍ه ش‍ع‍ر» ف‍خ‍رال‍دی‍ن م‍زارعی، «تصحیح کلیات نجیب کاشانی»، «تاریخ کشیک‌خانه همایون»، «دی‍وان ظه‍رال‍دی‍ن فاریابی» ت‍ص‍حی‍ح و ت‍ح‍ق‍ی‍ق و ت‍وض‍ی‍ح امی‍رح‍س‍ن ی‍زدگ‍ردی، ب‍ه اهتم‍ام اص‍غ‍ر دادب‍ه و «حافظ (زندگی و اندیشه)» از جمله آثار اوست.