انتقاد تند از سطح آگاهی برخی فوتبالیست‌ها؛ قهرمان بودن فقط به گل زدن نیست

از بیرانوند تا خداد عزیزی؛ نماد‌های شکست الگوسازی از سلبریتی‌های ورزشی

حتماً خاطر خوانندگان این مطلب هست که در یک مصاحبه دیگر، وقتی از بازیکنان ملی‌پوش کشور سؤال شد مرکز یکی از استان‌های کشور را نام ببرند، از پاسخ به این سؤال عاجز بودند و باز حتماً خاطرشان هست که علیرضا بیرانوند، که در مقطع دکترا (ظاهراً!) مشغول تحصیل است، حتی از پاسخ به یک سؤال میثاقی درباره یک نسبت خانوادگی ساده عاجز بود و حتماً باز خاطرشان هست که خداد عزیزی در هنگام پخش زنده قرعه‌کشی جام جهانی چه عبارات موهنی را درباره ترامپ به کار برد و با جسارت تمام از این کار خود دفاع کرد و تا زمانی که مجبور نشد، عذرخواهی نکرد.

تمام این اظهارنظر‌ها را بگذارید کنار شکل و جنس اظهارنظر‌های ستارگانی مانند گری نویل، روی کین، جیمی کرگر، ریو فردیناند و تیری هانری در برنامه‌های ورزشی غربی تا متوجه شوید ما حداقل از این نظر کیلومتر‌ها عقب‌تر از مدل‌های غربی هستیم. حتی وقتی پای موفقیت در حوزه ورزش هم به میان می‌آید، می‌بینیم که چهره‌هایی مانند دیوید بکام در مقام رئیس باشگاه و چهره‌هایی مانند لئوناردو و ادو گاسپار در مقام مدیر ورزشی چه موفقیت‌های بزرگی کسب کرده‌اند، اما پیشکسوتان ورزش ایران گاهی با نزدیکی به یک چهره سیاسی، پست‌های مدیریتی گرفته‌اند و تیم‌ها را به فنا داده‌اند. مهم‌ترین نمونه آن رسول خطیبی است که بعد از حمایت از مسعود پزشکیان، به‌عنوان مدیر باشگاه مس کرمان انتخاب شد و این تیم را در رده‌های پایانی جدول رها کرد. یا خداد عزیزی که به‌عنوان مدیر باشگاه تراکتورسازی، هر هفته در لیگ یک جنجال و حاشیه داشت و بیشتر مشغول داد و بیداد و توهین بود تا مدیریت تیم. با تمام این احوال، آیا باید از کلیت چهره‌های ورزشی ناامید بود؟

مثال‌های نقضی برای امیدوار ماندن

اما نباید بی‌انصاف بود و فراموش کرد که از دل همین فضاست که چهره‌هایی مانند علی دایی، وریا غفوری و رسول خادم و در رأس تمام آنها غلامرضا تختی ظهور کردند که به ورزش ابعاد متفاوتی بخشیدند. در تاریخ ورزش ایران، ورزشکاران زیادی بودند که از ورزش به‌عنوان فرصتی برای بیان دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی خود استفاده کرده‌اند و مواضعی گرفته‌اند که آنها را فراتر از یک چهره ورزشی نشانده است؛ مواضعی که به این ورزشکاران جایگاه یک مصلح اجتماعی را داده، بدون این‌که درگیر مسائل سیاسی شوند. شاید مهم‌ترین نمونه چنین ورزشکارانی در عصر حاضر، رسول خادم باشد که با یک درک درست و هوشمندانه متوجه شد کسانی هستند که بتوانند برای مدال‌آوری کشتی چهره‌های مفیدی باشند. او وظیفه خودش را به شکل دیگری تعریف کرد و با ورود به جامعه، تلاش کرد گرهی از کار مردم فقیر باز کند. در رأس چنین ورزشکارانی هم البته غلامرضا تختی قرار دارد که حماسه جمع‌آوری کمک برای زلزله بویین‌زهرا را رقم زد و آن‌قدر مقتدر بود که با قدرت سیاسی حاکم هم دربیفتد تا رسالت اجتماعی و سیاسی خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهد.

بیشتر بخوانید: فحاشی به کریم باقری از کجا آمد؟ | ماحصل جریمه‌های فدراسیون و فحش‌های آزاد روی آنتن زنده صداوسیما در تبریز

پس همچنان می‌توان امیدوار بود که از دل فضای ورزشی ایران، ستارگانی ظهور کنند که به‌جز خوب شوت زدن و زیر گرفتن، تبدیل به الگو‌های خوبی برای جامعه شوند.

ورزشکار روشنفکر نیست، اما باید معیار‌های حداقلی را داشته باشد

ساحت ورزش از ساحت علم، سیاست و فلسفه جداست. یک ورزشکار قرار نیست فیلسوف باشد. قرار نیست سیاستمدار باشد؛ هرچند بعید نیست که همین ورزشکاران کم‌دانش، با تکیه بر همین مدارک بی‌ضابطه، سال‌ها بعد به کرسی‌های مجلس و شورای شهر تکیه بزنند و برای آینده من و شما تصمیم بگیرند. قرار نیست مصلح اجتماعی باشد، اما حداقل انتظاری که از او می‌رود این است که حداقل‌هایی را برای عرضه به جامعه داشته باشد. این‌که یک ورزشکار نداند مرکز یکی از استان‌های ایران کجاست، در واقع توهین به همان مردمی است که ادعای جنگیدن برای آنها را دارد. این‌که یک فوتبالیست در برنامه زنده از الفاظ رکیک استفاده نکند، ارتباطی به مصلح اجتماعی بودن یا حتی داشتن مدرک تحصیلی ندارد. انتظار داشتن یک رفتار نرمال که بتوان آن ورزشکار را هنگام پخش یک برنامه زنده تماشا کرد، یک انتظار حداقلی و چه‌بسا کمتر است. فوتبالیست، والیبالیست، کشتی‌گیر و... ژان‌پل سارتر یا شوپنهاور نیست، اما می‌تواند جغرافیای کشور خود را به اندازه یک دانش‌آموز پایه هشتم بلد باشد تا بعداً بتواند خودش را در جایگاه کسی که به قول رئیس‌جمهور برای عزت ملی می‌جنگد، قرار دهد.

وقتی از ملی‌پوشان به‌عنوان نماد غرور و هویت ملی یاد می‌شود، طبیعی است که جامعه انتظار داشته باشد آنها علاوه بر مهارت ورزشی، از آگاهی اجتماعی و فرهنگی قابل قبولی نیز برخوردار باشند.