بازی روانی جدید ترامپ با کارت مذاکره؛ چرا رئیس‌جمهور آمریکا در برابر سیگنال‌های منفی تهران به «سیاست سکوت» پناه برد؟

به گزارش خبرنگار بین الملل ایونا به نقل از انتخاب، پرونده پرفراز و نشیب مناسبات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن بار دیگر شاهد یک تکان رسانه‌ای و موضع‌گیری جنجالی از سوی عالی‌رتبه‌ترین مقام کاخ سفید بوده است. دونالد ترامپ که همواره به اتخاذ مواضع پیش‌بینی‌ناپذیر و مدیریت بحران‌ها از طریق جنگ‌های روانی و رسانه‌ای شهرت دارد، این بار در جریان یک گفتگوی زنده با خبرنگار شبکه خبری معروف «ان‌بی‌سی نیوز»، واکنش بسیار عجیبی به اخبار مربوط به توقف روند رایزنی‌ها نشان داد؛ واکنشی که به سرعت در صدر اخبار بین‌المللی قرار گرفت و موجی از تحلیل‌ها را درباره استراتژی آینده دولت آمریکا در قبال ایران به راه انداخت.

ماجرا از آنجا آغاز شد که خبرنگار رسانه آمریکایی از ترامپ درباره گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌های اخیر پیرامون تعلیق و توقف گفتگوها و مذاکرات غیرمستقیم از جانب جمهوری اسلامی ایران پرسش کرد. رئیس‌جمهور ایالات متحده در پاسخ به این سوال، ابتدا تلاش کرد خود را نسبت به این رویداد بی‌اطلاع نشان دهد. او مدعی شد که تا این لحظه هیچ‌گونه خبر رسمی یا گزارشی مبنی بر اینکه طرف ایرانی فرآیند مذاکرات را به حالت تعلیق درآورده است، نشنیده و در جریان جزییات آن قرار ندارد. با این حال، او بلافاصله با لحنی بی‌تفاوت و فرار رو به جلو اضافه کرد که حتی اگر این اخبار و شایعات رنگ واقعیت به خود بگیرند و گزارش‌های مربوط به قطع گفتگوها از سوی تهران درست باشد، از نظر او هیچ ایراد و «اشکالی ندارد» و این موضوع مایه‌ نگرانی واشنگتن نخواهد بود.

رئیس‌جمهور آمریکا برای تبیین مواضع خود و توجیه این بی‌تفاوتی ظاهری، به نقد رفتارهای رسانه‌ای و دیپلماتیک گذشته پرداخت. او با صراحت اعلام کرد: «به عقیده من، ما در این مدت بیش از حد لزوم با یکدیگر صحبت کرده‌ایم و حجم گفتمان‌ها فراتر از نیاز بوده است.» این جمله ترامپ نشان‌دهنده نوعی دلزدگی یا شاید یک ترفند سیاسی برای کاهش ارزش مذاکرات در افکار عمومی است. او تمایل دارد این پیام را مخابره کند که واشنگتن نیازی به التماس برای گفتگو ندارد و برای هرگونه سناریویی در آینده آمادگی کامل دارد.

اما کلیدی‌ترین و چالش‌برانگیزترین بخش از اظهارات ترامپ، تبیین راهبرد جدید او بود که تلاش کرد مرز میان جنگ نظامی و فشار اقتصادی را مشخص کند. او در توضیح معنای قطع گفتگوها تأکید کرد: «البته این موضع‌گیری و قطع کلام به آن معنا نیست که ما قرار است بلافاصله به سمت گزینه‌های نظامی حرکت کنیم و شروع به پرتاب یا انداختن بمب بر سر آن‌ها کنیم؛ به هیچ وجه چنین قصدی در کار نیست.» ترامپ با این عبارت سعی کرد هراس از یک درگیری نظامی فوری را کاهش دهد، اما بلافاصله جایگزین سخت‌تر آن را معرفی کرد و گفت: «برنامه ما این است که فقط سکوت اختیار کنیم و در عین حال، زنجیره محاصره و فشارهای اقتصادی را با تمام توان حفظ کنیم.»

رئیس‌جمهور ایالات متحده در ادامه تشریح این استراتژی که می‌توان آن را «انتظار فرسایشی» نامید، خط و نشان‌های اقتصادی واضحی برای تهران کشید. او مدعی شد که زمان در این بازی به نفع واشنگتن حرکت می‌کند و افزود: «فکر می‌کنم من این توانایی و قدرت را دارم که به هر اندازه و هر مدتی که آن‌ها بخواهند، منتظر بمانم و عجله‌ای برای تغییر شرایط ندارم.» ترامپ ادعا کرد که تداوم وضعیت فعلی و اصرار ایران بر تعلیق مذاکرات، بیش از همه به خود آن‌ها آسیب می‌زند؛ چرا که به باور او، آن‌ها به دلیل بسته بودن شریان‌های تجاری و حفظ محاصره اقتصادی، در حال از دست دادن یک ثروت کلان و منابع مالی عظیمی هستند و این روند فرسایشی در نهایت آن‌ها را خسته خواهد کرد.

تحلیل‌گران ارشد مسائل بین‌الملل معتقدند این پاسخ کوتاه و پرحاشیه ترامپ، فراتر از یک اظهارنظر ساده رسانه‌ای است و باید آن را به عنوان رونمایی از یک دکترین جدید در مواجهه با ایران قلمداد کرد. در واقع، ترامپ که خود را استادِ «هنر معامله» می‌داند، به خوبی درک کرده است که اصرار بیش از حد برای بازگشت به میز مذاکره، موضع آمریکا را ضعیف جلوه می‌دهد. بنابراین، او با ترکیب دو عنصر «سکوت خبری» و «حفظ سخت‌گیرانه تحریم‌ها و محاصره»، تلاش می‌کند تا توپ را به زمین ایران بیندازد. او می‌خواهد این‌گونه وانمود کند که دولت آمریکا هیچ عجله‌ای ندارد و این طرف مقابل است که تحت فشارهای شدید مالی، در نهایت مجبور به عقب‌نشینی خواهد شد.

از سوی دیگر، تأکید ترامپ بر عدم استفاده از بمب و گزینه‌های نظامی، پالس روشنی به بازارهای جهانی و شرکای منطقه‌ای آمریکا بود که واشنگتن به دنبال شعله‌ور کردن یک جنگ جدید و پرهزینه در خاورمیانه نیست. او ترجیح می‌دهد اهداف خود را از طریق ابزارهای ارزان‌تر اما کشنده‌تر مانند تروریسم اقتصادی و محاصره مالی پیش ببرد. با این حال، کارشناسان بر این باورند که این استراتژی صبر و سکوت ترامپ نیز با چالش‌های بزرگی روبرو است؛ چرا که پایداری و مقاومت اقتصادی ایران در سال‌های گذشته ثابت کرده است که تهران به راحتی تسلیم این دست هجمه‌های روانی و بسترهای فرسایشی نخواهد شد.

در نهایت، این مصاحبه جدید نشان داد که فضای میان تهران و واشنگتن وارد یک فاز جدید از تقابل سرد شده است؛ فازی که در آن کلمات جای خود را به سکوت معنادار داده‌اند و هر یک از طرفین تلاش می‌کنند تا با اتکا به اهرم‌های قدرت خود، پایداری دیگری را بسنجند. حال باید دید که آیا این سیاست صبر و محاصره ادعایی ترامپ می‌تواند قفل بسته‌ دیپلماسی را باز کند یا اینکه پافشاری بر مواضع سرسختانه، این وضعیت تعلیق را برای مدت‌های طولانی‌تری پایدار خواهد ساخت. آنچه مشخص است، این است که آینده منطقه همچنان در گرو این تقابل استراتژیک باقی خواهد ماند.

خبرنگار : نقوی