برگ برنده ایران در تنش‌های منطقه‌ای، تنگه هرمز است

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا به نقل از ایمنا، استیو هانکه، استاد اقتصاد در دانشگاه جان‌هاپکینز، در اظهاراتی درباره تحولات اخیر در خلیج فارس تأکید کرد که با وجود افزایش تنش‌ها و حملات گزارش‌شده به برخی اهداف در ایران، این کشور همچنان ابزارهای مهمی برای تأثیرگذاری بر معادلات منطقه در اختیار دارد. به گفته او، مهم‌ترین این ابزارها موقعیت راهبردی ایران در تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود.

هانکه با اشاره به شرایط کنونی منطقه گفت: «به‌طور واضح از سوی آمریکا و اسرائیل حملاتی به بخش‌هایی از ایران انجام می‌شود، اما ایرانی‌ها هنوز برگ‌های برنده‌ای در اختیار دارند.» او در ادامه توضیح داد که مهم‌ترین برگ برنده ایران، کنترل جغرافیایی بر تنگه هرمز است؛ مسیری که بخش بزرگی از صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند، این اقتصاددان آمریکایی در ادامه افزود: «برگ برنده اصلی آنها تنگه هرمز است.» به گفته او، اهمیت این گذرگاه دریایی به اندازه‌ای است که هرگونه اختلال در آن می‌تواند پیامدهای فوری و گسترده‌ای برای تجارت جهانی و بازار انرژی داشته باشد. هانکه معتقد است تحولات اخیر نشان می‌دهد که این منطقه همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان باقی مانده است.

تنگه هرمز باریکه‌ای دریایی است که خلیج فارس را به دریای عمان و آب‌های آزاد متصل می‌کند و مسیر اصلی صادرات نفت کشورهای مهم تولیدکننده انرژی در منطقه محسوب می‌شود، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، عراق و قطر بخش عمده‌ای از صادرات نفت و گاز خود را از طریق این گذرگاه انجام می‌دهند. به همین دلیل هرگونه تنش یا اختلال در عبور و مرور کشتی‌ها در این منطقه بلافاصله بر بازارهای جهانی انرژی تأثیر می‌گذارد.

هانکه در ادامه سخنان خود با اشاره به شرایط میدانی در منطقه گفت: «در عمل تنگه هرمز بسته شده است.» او توضیح داد که حتی اگر انسداد رسمی اعلام نشود، سطح ناامنی و اختلال در رفت‌وآمد کشتی‌ها می‌تواند شرایطی ایجاد کند که درعمل جریان عادی حمل‌ونقل دریایی مختل شود.

به گفته این استاد دانشگاه، نشانه‌های این اختلال هم‌اکنون در بخش حمل‌ونقل دریایی و تجارت مشاهده می‌شود، او برای توضیح وضعیت موجود به نمونه‌ای از مشکلات ایجادشده برای کشتی‌های تجاری اشاره کرد و گفت: «همین امروز صبح یکی از دوستانم از دبی به من گفت که ۲۴ هزار تن بار در دریا سرگردان مانده و به دنبال بندری برای تخلیه آن است.»

هانکه این وضعیت را نمونه‌ای از پیامدهای فوری تنش در تنگه هرمز دانست و افزود: «این یک کابوس است.» به گفته او، وقتی کشتی‌ها نتوانند به‌طور عادی وارد بنادر شوند یا مسیرهای دریایی با ریسک بالا روبه‌رو شوند، زنجیره تأمین جهانی به سرعت دچار اختلال می‌شود، کارشناسان حوزه انرژی نیز همواره تأکید کرده‌اند که تنگه هرمز یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های انرژی در جهان است. روزانه میلیون‌ها بشکه نفت خام و حجم قابل توجهی از گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کند. به همین دلیل هرگونه کاهش در امنیت این گذرگاه می‌تواند به افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، رشد قیمت انرژی و بی‌ثباتی در بازارهای جهانی منجر شود؛ از سوی دیگر، بسیاری از کشورهای مصرف‌کننده انرژی در آسیا، اروپا و حتی آمریکا به جریان پایدار نفت و گاز از منطقه خلیج فارس وابسته هستند. به همین دلیل تحولات این منطقه همواره با حساسیت بالا از سوی دولت‌ها، شرکت‌های انرژی و بازارهای مالی دنبال می‌شود.

هانکه در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد که آنچه اکنون در منطقه رخ می‌دهد نشان‌دهنده اهمیت راهبردی تنگه هرمز در معادلات ژئوپلیتیکی و اقتصادی جهان است. به گفته او، حتی نشانه‌های محدود از اختلال در این مسیر می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد و بر تجارت جهانی و بازار انرژی اثر بگذارد، او همچنین تأکید کرد که تجربه‌های گذشته نشان داده است هرگاه تنش‌ها در خلیج فارس افزایش پیدا می‌کند، بازارهای جهانی انرژی به سرعت واکنش نشان می‌دهند، از نگاه این اقتصاددان، همین حساسیت بالا باعث شده است که تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط تأثیرگذار بر اقتصاد جهانی باقی بماند.

خبرنگار : شاکر