تزلزل در توافق اسلام‌آباد؛ عقب‌نشینی ناگهانی واشینگتن زیر فشار تل‌آویو و پافشاری قاطع تهران بر خطوط قرمز

به گزارش خبرنگار بین الملل ایونا به نقل از انتخاب، علی هاشم، خبرنگار سرشناس شبکه الجزیره، با انتشار تحلیلی اعلام کرد که این فضای مثبت دیپلماتیک کمتر از ۲۴ ساعت دوام آورده و اکنون سیگنال‌های منفی و چالش‌برانگیزی از اتاق‌های مذاکره غیرمستقیم به گوش می‌رسد که سرنوشت این سند سیاسی را در هالهه‌ای از ابهام فرو برده است.

دو ضلعی عقب‌نشینی؛ واشینگتن از کدام تعهدات خود پا پس کشید؟

یک مقام مطلع و نزدیک به روند رایزنی‌ها در تایید این تحولات ناامیدکننده اعلام کرده است که دستگاه دیپلماسی ایالات متحده آمریکا در قبال توافقات اولیه‌ای که با میانجی‌گری همسایه شرقی ایران شکل گرفته بود، تغییر موضع داده است. بر اساس اطلاعات فاش شده، رفتارهای سینوسی و نوسانی کاخ سفید دقیقاً بر روی دو محور استراتژیک و حیاتی متمرکز شده است:

ضلع اول؛ نحوه و سازوکار آزادشدن دارایی‌های مالی: در حالی که تهران بر دسترسی سریع، یک‌جا و ملموس به منابع ارزی مسدودشده خود در بانک‌های خارجی به عنوان پیش‌شرط آغاز تفاهم تاکید دارد، طرف آمریکایی به دنبال بازگرداندن فرمول‌های پیچیده و مشروط است.
ضلع دوم؛ محدوده و ساختار آتش‌بس در لبنان:پرونده‌ای منطقه‌ای که به نظر می‌رسد زیاده‌خواهی‌های فرامتنی، آن را به گره کوری در مسیر توافق تبدیل کرده است.

گره کور لبنان؛ خط قرمزی که ایران از آن عبور نمی‌کند

جزئیات فاش شده از پیش‌نویس این طرح نشان می‌دهد که توافق اولیه اسلام‌آباد شامل یک چارچوب منسجم و همه‌جانبه برای برقراری آرامش و آتش‌بس در خاک لبنان بوده است. با این حال، رژیم صهیونیستی که از برقراری یک صلح پایدار و عادلانه در مرزهای شمالی خود احساس خطر می‌کند، نارضایتی شدید خود را از این بندها ابراز داشته است. مقامات تل‌آویو با فعال کردن لابی‌های فشار خود در واشینگتن، به دنبال دگرگون کردن این توافق برآمده‌اند.

آن‌ها از دولت آمریکا خواسته‌اند تا بند ویژه‌ای را به متن تفاهم‌نامه اضافه کند؛ بندی که به ارتش اسرائیل اجازه می‌دهد هر زمان که اراده کند، به بهانه و توجیه «پاسخ به تهدیدات احتمالی»، دست به عملیات نظامی، بمباران یا تجاوز در خاک لبنان بزند. پذیرش این شرط عملاً به معنای مشروعیت بخشیدن به اشغالگری و ناامنی دائمی در منطقه است. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با قاطعیت این مکانیزم نابرابر را رد کرده و صراحتاً اعلام نموده است که تنها یک آتش‌بس پایدار، دائمی و بدون قید و شرط را می‌پذیرد که در آن حاکمیت ملی متحدانش حفظ شود.

رد فرمول قطره‌چکانی؛ پاسخ محکم تهران به میانجی پاکستانی

در این میان، دولت پاکستان به عنوان میزبان و میانجی اصلی این گفتگوها، برای نجات دستاوردهای دیپلماتیک خود پیشنهادی را روی میز گذاشت. اسلام‌آباد به تهران پیشنهاد داد که برای جلوگیری از شکست کامل روند، طرفین بندهایی را که بر سر آن‌ها توافق نظر دارند به مرحله اجرا درآورند و بررسی مسائل پیچیده و تفاوتهای دیدگاهی (نظیر پرونده لبنان و اموال بلوکه‌شده) را به آینده موکول کنند.

اما پاسخ دستگاه تصمیم‌گیری در ایران به این پیشنهاد منفی بود. تهران با رد این فرمول گام‌به‌گام و قطره‌چکانی، به تمامی میانجی‌گران بین‌المللی از جمله مقامات پاکستان به صراحت اعلام کرد که سیاست ایران در مذاکرات، سیاست «یا همه یا هیچ» است. از نظر ایران، بندهای مورد اختلاف، مسائلی حاشیه‌ای نیستند که بتوان از آن‌ها چشم‌پوشی کرد، بلکه موضوعاتی اساسی، حاکمیتی و غیرقابل مصالحه هستند. لذا تا زمانی که تک‌تک بندهای این تفاهم‌نامه به طور کامل مورد توافق قرار نگیرد و تضمین‌های حقوقی محکم برای اجرای آن‌ها ارائه نشود، جمهوری اسلامی ایران هیچ کاغذی را امضا نخواهد کرد.

تصویر کلی و خروجی تحولات ۲۴ ساعت گذشته نشان می‌دهد که بدبینی تاریخی ایران به عهدشکنی‌های واشینگتن بار دیگر تایید شده است. در تهران این باور به شدت تقویت شده که دونالد ترامپ تحت تأثیر فشارهای لابی‌های خارجی، در حال پا پس کشیدن از تفاهمات و کانال‌های مکتوبی است که پیش از این از طریق واسطه‌ها به دست آمده بود؛ رفتاری که شانس زنده ماندن طرح اسلام‌آباد را به پایین‌ترین حد ممکن رسانده است.

خبرنگار : نقوی