به گزارش ایونا، هواپیمای آمریکایی «ئی-۳ سنتری» (E-۳ Sentry) که در عملیات جدید ایران به عربستان آسیب دیده، بخشی از ناوگان کمیاب هواپیماهای هشدار زودهنگام آمریکاست که جایگزین‌های آماده‌ای برای آنها وجود ندارد.
این هواپیما که به عنوان سامانه هشدار و کنترل هوابرد (آواکس) شناخته می‌شود، می‌تواند مناطق وسیعی را برای شناسایی هواپیماها و موشک‌ها بررسی کند و به عنوان مرکز فرماندهی هوایی برای هدایت آتش عمل نماید.
نزدیک‌ترین جایگزین برای این هواپیمای آمریکایی، بوئینگ «ئی-۷ وجتیل» (E-۷ Wedgetail) است که هزینه ساخت هر فروند آن بیش از ۷۰۰ میلیون دلار برآورد شده بود.
به گزارش وال استریت ژورنال، پنتاگون در سال ۲۰۲۳ برنامه خرید بوئینگ ئی-۷ وجتیل را برای جایگزینی ئی-۳ تصویب کرد. با این حال، این برنامه با تأخیرهای متعدد مواجه شده و هزینه آن افزایش یافته است.
نیروی هوایی آمریکا این ماه اعلام کرد که بوئینگ می‌تواند تا هفت فروند از این هواپیماها را با بودجه چندمیلیارد دلاری بسازد.
نیروهای آمریکایی در این مدت به ئی-۳های قدیمی‌تر از دوران جنگ سرد متکی بوده‌اند. ناوگان آواکس آمریکا که زمانی بیش از ۳۰ فروند بود، پیش از حمله ایران به یک فروند پارک‌شده در عربستان، به حدود ۱۶ فروند کاهش یافته بود.
هزینه‌های سنگین نگهداری این هواپیماهای فرسوده، تعداد قابل استقرار و پرواز روزانه آنها را کاهش می‌دهد.
گلن ونهرک، ژنرال بازنشسته نیروی هوایی و فرمانده سابق نراد، به وال استریت ژورنال گفت: «ئی-۳ مدت‌هاست که عمر مفیدش را پشت سر گذاشته و هزینه‌اش را سال‌ها پیش پس داده است. هزینه واقعی در تأثیر مأموریت و آموزش خدمه برای آینده است. این ارزش واقعی از دست دادن یک سکوی هوایی با ناوگان کوچکی مانند ئی-۳ است.»
هواپیماهای ئی-۳ سنتری که بر اساس بدنه بوئینگ ۷۰۷ ساخته شده‌اند، هسته اصلی سامانه هشدار و کنترل هوابرد (آواکس) آمریکا از دوران جنگ سرد بوده‌اند. هر فروند از این هواپیماها مجهز به رادار چرخان بالای بدنه با برد ۴۰۰ کیلومتر است که می‌تواند هم‌زمان ده‌ها هدف هوایی را ردیابی کند.
از زمان آغاز جنگ متجاوزانه آمریکایی - صهیونی علیه ایران در ۲۸ فوریه که جان غیرنظامیان ایرانی بیشماری را گرفته و خسارت زیادی به منازل مسکونی وارد آورده است، ایران در قالب عملیات وعده صادق ۴ پایگاه‌های نظامی آمریکا در عربستان، قطر، کویت، بحرین و اردن را هدف قرار داده و هزینه تعمیر و جایگزینی تجهیزات آسیب‌دیده آمریکایی به میلیاردها دلار رسیده است.
