خرید هیجانی یک واکنش طبیعی در شرایط بحرانی است؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا به نقل از ایسنا، حسین بلبلی با اشاره به خریدهای هیجانی مردم در شرایط جنگی، اظهار کرد: با توجه به شرایط کنونی پدیده خرید هیجانی تا حدودی امری طبیعی است. یکی از عوامل موثر در این زمینه، تقاضای مصرف است. هنگامی که انتظارات عمومی خدشه‌دار می‌شود، طبیعی است که نگرانی‌ها افزایش یافته و در نتیجه، تقاضای مصرفی برای مدتی بالا می‌رود. 

وی افزود: از سوی دیگر، سوابق و تجربیات نشان داده‌ است که هیجانات این‌چنینی برای ایران به دلایل متعدد، به‌مراتب آسیب‌زا نبوده و به نظر می‌رسد نیاز به توجه ویژه‌ای نیز نباشد. 

بلبلی با اشاره به تجربه دوران همه‌گیری کرونا، بیان کرد: در زمان همه‌گیری کرونا، در برخی کشورهای اروپایی، هجوم گسترده‌ای به فروشگاه‌ها شکل گرفت به‌طوری که در مواردی برای تهیه برخی اقلام، درگیری‌هایی نیز رخ داد. این در حالی بود که در ایران، با وجود افزایش خریدها، نه کمبود جدی کالا ایجاد شد و نه درگیری فیزیکی میان مردم شکل گرفت.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به تفاوت ساختار توزیع در ایران و کشورهای توسعه‌یافته، بیان کرد: در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، فروشگاه‌های بزرگ و متمرکز رواج دارند و شبکه گسترده‌ای از خرده‌فروشی‌های محلی وجود ندارد. در ایران، علاوه بر هایپرمارکت‌ها تعداد زیادی فروشگاه کوچک و پراکنده در سطح شهرها و روستاها فعال هستند. این موضوع سبب شده ذخایر کالا به‌صورت طبیعی در سطح کشور توزیع شده و در مواقع افزایش تقاضا، بازار با کمبود جدی مواجه نشود.

کمک به ثبات بازار با پرهیز از خریدهای غیرضروری

بلبلی ادامه داد: نگرانی مردم از کمبود کالا قابل درک است، اما شهروندان می‌توانند با مدیریت خرید و پرهیز از خریدهای غیرضروری به ثبات بازار کمک کنند. به‌عنوان مثال، اگر فردی در شرایط عادی چندین بار در هفته خرید می‌کند در این شرایط می‌تواند دفعات خرید خود را کاهش دهد. تجربه نیز نشان داده که در شرایط بحرانی، خطوط تولید به‌طور مستمر فعال هستند و نیاز بازار تامین می‌شود.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در کشور ما علاوه بر شبکه توزیع گسترده، تولیدکنندگان خرد متعددی نیز فعال هستند و تولید در بخش‌های مختلف متوقف نشده است، اظهار کرد: از نانوایی‌ها تا تولیدکنندگان لبنیات و سایر کالاهای اساسی، همگی به فعالیت خود ادامه می‌دهند. این در حالی است که در برخی کشورهای منطقه، وابستگی بیشتری به واردات وجود دارد، اما در ایران بخش عمده کالاهای مصرفی در داخل تولید می‌شود.

در تامین اقلام اساسی مشکلی ایجاد نشده است

وی با اشاره به وضعیت موجودی انبارها، گفت: اگرچه در شرایط عادی، نگهداری موجودی بالای انبار مطلوب نیست، اما در شرایط بی‌ثباتی بازار این ذخایر می‌تواند به حفظ آرامش بازار کمک کند. بنابراین بهتر است مردم به شایعات مربوط به کمبود کالا توجه نکنند، چراکه تاکنون در تامین اقلام اساسی مشکلی ایجاد نشده است.

بلبلی درباره لزوم نظارت بر بازار نیز تصریح کرد: در شرایطی که بازار از حالت عادی خارج می‌شود، مداخله دولت ضروری است. تقویت نظارت‌های میدانی و عملکرد دقیق نهادهای نظارتی می‌تواند از بروز احتکار و سوءاستفاده جلوگیری کند. احتکار عمدتا از سوی سوداگرانی انجام می‌شود که به‌دنبال بهره‌برداری از شرایط هستند و نباید آن را به کل فعالان اقتصادی تعمیم داد. در مقابل، بخش قابل توجهی از تولیدکنندگان به‌صورت منظم و مسئولانه به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به بررسی روند توزیع کالا در فروشگاه‌ها، خاطرنشان کرد: تامین کالا به‌صورت مستمر در حال انجام است و جریان عرضه متوقف نشده است. با این حال لازم است نظارت‌ها ادامه یابد تا از سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری شود. در مجموع، ایجاد تعادل میان اعتماد به تولیدکنندگان و برخورد با متخلفان، مهم‌ترین راهکار برای حفظ ثبات بازار است.

خبرنگار : شاکر