دانشگاه‌ها ستاد علم و جنگ ایجاد کنند/ضرورت مستندسازی حقوقی جنایات جنگی

به گزارش خبرنگار آموزش ایونا به نقل از ایسنا، دکتر سعیدرضا عاملی ضمن بیان این مطلب با اشاره به حملات اخیر به مراکز علمی و دانشگاهی از سوی دشمن آمریکایی اسرائیلی، اظهار کرد: این جنگ، اساسا جنگی ظالمانه است که هیچ‌گونه مشروعیت قانونی و حقوقی ندارد و مستند به هیچ‌یک از قوانین بین‌المللی نیست. حتی در شرایط جنگ نیز قواعدی وجود دارد که بر اساس آن‌ها حمله به اهداف غیرنظامی، از جمله مراکز علمی، مدارس و دانشگاه‌ها ممنوع بوده و طبق کنوانسیون‌های ژنو و سازمان ملل چنین اقداماتی جرم مضاعف تلقی می‌شود.

دکتر عاملی با استناد بعضی از قوانین بین المللی مبنی بر منع حملات نظامی به مکان ها علمی اعم از مدارس و دانشگاه گفت: ماده ۵۲ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیون‌های ژنو، مصوب سال ۱۹۷۷ تصریح می کند در حملات نظامی باید از هدف قرار دادن مکان های غیر نظامی که شامل مدارس، دانشگاه ها، بیمارستان ها و مکان های دینی می شود، پرهیز کرد.

وی ادامه داد: مستندات عمومی زیادی نیز ناظر بر پرهیز از حمله به مکان های غیر نظامی و افراد و شهروندان غیر نظامی است مثل قطعنامه ۶۹/۱۸۵ مجمع عمومی سازمان ملل مصوب دسامبر ۲۰۱۴ و  قطعنامه ۲۲۲۲ شورای امنیت مصوب ۲۰۱۵،  مصوبات دیگر کمیته بین المللی صلیب سرخ که هم احترام کردن به مردم و نهادهای علمی، درمانی و خبرنگاران را مورد تاکید قرار می‌دهد.

این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: حمله به دانشگاه ها هرگز منجر به از بین رفتن دانش نخواهد شد. تصور طراحان این حملات این است که با ایجاد ترس در جامعه، به‌ویژه در میان دانشگاهیان، می‌توانند جریان علمی را متوقف کنند، در حالی که این رویکرد نه‌تنها موفق نیست، بلکه موجب تقویت انگیزه در میان استادان، دانشجویان و پژوهشگران می‌شود. ترور دانشمندان بزرگ فیزیک و علوم پایه و هوش مصنوعی نشان از عجز دشمن دارد.

عاملی با اشاره به واکنش‌های جامعه دانشگاهی ادامه داد: تاکنون دانشگاهیان موضع‌گیری‌های متعددی داشته و بیانیه‌های مختلفی صادر کرده‌اند و از ظرفیت نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل و یونسکو برای جلوگیری از حمله به اماکن علمی، فرهنگی و تاریخی استفاده کرده‌اند و در یک سطح وسیعتری تلاش و همت خود را بر حمایت از جبهه سلحشوران در میدان و مقابله با ظالمین آمریکائی و اسرائیلی صهیونیزم نهاده‌اند. با این حال، واقعیت این است که ایالات متحده در رویکرد خود به نظام بین‌الملل، توجهی به نهادهای حقوقی و بیانیه‌های بین‌المللی ندارد و مسیر یک‌جانبه‌گرایانه خود را دنبال می‌کند.

وی با بیان اینکه حضور گسترده نظامی آمریکا در کشورهای مختلف جهان نشان‌دهنده نوعی رویکرد مبتنی بر سلطه، خودخواهی و تک روی استبدادی است، تصریح کرد: آمریکا، در بیش از ۱۶۰ کشور پایگاه نظامی ایجاد کرده است که این مسئله یا ناشی از ترس از ملت‌هاست یا نشان‌دهنده نگاه سلطه‌جویانه برای سیطره بر جهان است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به اعتراضات جهانی علیه جنگ، گفت: امروز در سطح بین‌المللی شاهد شکل‌گیری موج گسترده‌ای از اعتراضات هستیم؛ به‌گونه‌ای که در مدت کوتاهی میلیون‌ها نفر در آمریکا نسبت به سیاست‌های جنگ‌طلبانه اعتراض کرده‌اند و در کشورهای اروپایی نیز تجمعات گسترده‌ای شکل گرفته است.

عاملی با تاکید بر لزوم نقش‌آفرینی میدانی دانشگاه‌ها خاطرنشان کرد: یکی از وظایف مهم دانشگاهیان، حضور فعال در میدان و حمایت از جامعه است. این حضور می‌تواند در قالب ایجاد موکب‌های دانشگاهی، ارائه خدمات مشاوره‌ای، آموزشی، تربیتی، فناوری و همچنین کمک به مدیریت شرایط اضطراری در سطح شهرها نمود پیدا کند. به‌ویژه دانشگاه‌های علوم پزشکی نیز می‌توانند نقش مهمی در ارائه خدمات سلامت در این شرایط ایفا کنند.

رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران همچنین بر ضرورت ایجاد ساختارهای سازمان‌یافته در دانشگاه‌ها تاکید کرد و گفت: تشکیل ستادهای مواجهه با جنگ در دانشگاه‌ها می‌تواند به هماهنگی بهتر فعالیت‌ها و ایفای نقش جامع دانشگاه در شرایط جنگ کمک کند.

وی در ادامه با اشاره به هدف قرار گرفتن دانشمندان و مراکز علمی، اظهار کرد: یکی از مولفه‌های اصلی قدرت هر کشور، سرمایه انسانی و علمی آن است و به همین دلیل، دشمنان با هدف تضعیف این قدرت، به ترور دانشمندان و حمله به مراکز علمی روی می‌آورند. با این حال، چنین اقداماتی نیز نمی‌تواند مسیر پیشرفت علمی کشور را متوقف کند، چرا که هر یک از این دانشمندان، نسل‌های متعددی از پژوهشگران را تربیت کرده‌اند.

عاملی افزود: ایران از نظر سرمایه انسانی و علمی در جایگاه بالایی در جهان قرار دارد و در برخی حوزه‌ها، از جمله تربیت مهندسان، رتبه‌های برتر جهانی را به خود اختصاص داده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده عمق و گستره توان علمی کشور است.

رئیس شورای تحول علوم انسانی در بخش دیگری از سخنان خود به امکان پیگیری‌های حقوقی این اقدامات اشاره کرد و گفت: علاوه بر دولت، جامعه مدنی و دانشگاهیان نیز می‌توانند در پیگیری حقوقی این جنایات نقش‌آفرینی کنند. طرح شکایات در مراجع بین‌المللی، از جمله دادگاه‌های بین‌المللی لاهه، تهیه و ارائه مستندات حقوقی، تنظیم دادخواست‌ها و پویش‌های مردمی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در این زمینه انجام شود.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: در همین راستا، کارگروه‌های حقوقی در حوزه علوم انسانی، جامعه وکلا، دانشکده‌های حقوق و روابط بین‌الملل و سایر نهادهای مرتبط می‌توانند با همکاری یکدیگر، فرآیند مستندسازی جنایات جنگی را دنبال کنند. ثبت دقیق شواهد مربوط به حمله به غیرنظامیان، زیرساخت‌ها، مراکز آموزشی و درمانی از اهمیت بالایی برخوردار است.

عاملی تاکید کرد: تشکیل پرونده‌های حقوقی در داخل کشور و آماده‌سازی بسته‌های حقوقی، مقدمه‌ای برای طرح این موارد در مجامع بین‌المللی است و پس از تکمیل این فرآیند، وزارت امور خارجه می‌تواند اقدامات لازم را برای پیگیری در سطح بین‌المللی انجام دهد.

وی در پایان با تاکید بر ضرورت تداوم این مسیر گفت: مجموعه اقدامات علمی، اجتماعی و حقوقی باید به‌صورت هم‌افزا دنبال شود تا بتوان در برابر این‌گونه اقدامات، واکنش مؤثر و چندبعدی داشت.

خبرنگار : شاکر