قطع ارتباط استارلینک؛ دردسر تازه ارتش اوکراین در میدان جنگ

به نقل از فایننشال‌تایمز، به گفته یکی از مشاوران فناوری نظامی ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، این پایانه‌ها که توسط شرکت «اسپیس‌اکس» (SpaceX) متعلق به ایلان ماسک توزیع و مدیریت می‌شوند، نقشی کلیدی در عملیات نظامی اوکراین ایفا می‌کنند. اعمال ناگهانی محدودیت بر پایانه‌هایی که با سرعت بالا در حال حرکت بودند، در شامگاه سه‌شنبه منجر به شکست چندین عملیات رزمی شد. 

این قطعی ناگهانی هم‌زمان با شلیک موشک‌های بالستیک روسیه به سمت اوکراین رخ داد؛ آن هم بدون آنکه ایالات متحده، برخلاف رویه سال‌های گذشته که پیش از وقوع حملات اطلاعات لازم را در اختیار اوکراین قرار می‌داد، هشداری در این باره صادر کند. این دومین شبی بود که چنین وضعیتی پیش می‌آمد. 

دونالد ترامپ ادعای قطع اشتراک‌گذاری اطلاعات با اوکراین توسط دولتش را رد کرده است. زلنسکی نیز در مصاحبه‌ای با رادیو ملی عمومی (NPR) که امروز چهارشنبه پخش شد، ضمن اشاره به تداوم اشتراک‌گذاری اطلاعات از سوی آمریکا، تأیید کرد که مشاوران نظامی هشدارهایی مبنی بر احتمال محدود شدن این روند دریافت کرده‌اند. 

به گفته سرهنگ یوری ایهنات، سخنگوی نیروی هوایی اوکراین، این کشور پیش از نخستین موج حملات موشکی بالستیک روسیه در شامگاه سه‌شنبه هیچ هشداری دریافت نکرد. با این حال، اوکراین در مورد سه موج بعدی حملات، هشدارهایی از سوی «شرکای خارجی» دریافت کرد؛ موضوعی که ابهامات بیشتری را درباره اینکه آیا ایالات متحده عمداً از ارائه اطلاعات به اوکراین خودداری می‌کند یا خیر، ایجاد کرده است. 

شرکت اسپیس‌اکس هیچ‌گونه تغییری در عملکرد استارلینک را تأیید نکرد و دلیل اعمال این محدودیت‌ها نیز بلافاصله مشخص نشد.

به گفته سرهی بسکرستنوف، پایانه‌هایی که با سرعتی بیش از ۱۰۰ مایل در ساعت (حدود ۱۶۰ کیلومتر در ساعت) در حرکت بودند و از نسخه‌ای از استارلینک ویژه ارتش و نهادهای امنیت ملی استفاده می‌کردند، ناگهان اتصال خود را از دست دادند؛ رخدادی که به نظر می‌رسید قطعیِ هدفمندی برای مختل کردن عملیات نظامی بوده است. 

بسکریستنوف، که یک وبلاگ‌نویس نظامی محبوب نیز هست، گفت: نیروهای مسلح ما هیچ هشداری درباره این محدودیت‌ها دریافت نکردند و این امر منجر به شکست تعدادی از مأموریت‌ها شد. روشن است که این اقدام نمی‌تواند تصادفی باشد و با وضعیت سیاسی کنونی مرتبط است. 

محدود کردن سرعت دسترسی به استارلینک تأثیر قابل‌توجهی بر عملیات‌های تهاجمی میان‌برد اوکراین خواهد داشت؛ عملیات‌هایی که در آن‌ها از این سامانه اینترنت ماهواره‌ای برای هدایت پهپادها به سمت اهدافی در پشت خط مقدم - در مناطق تحت تصرف روسیه - استفاده می‌شود. با این حال، هیچ گزارشی مبنی بر قطع دسترسی پایانه‌های ثابت استارلینک منتشر نشده است؛ بدین معنا که ارتباطات حیاتی میدان نبرد برای سربازان نباید تحت تأثیر قرار گرفته باشد. تشخیص موشک‌ها و پهپادهای ورودی روسیه نیز متکی به فناوری‌های دیگری است. 

ماسک، که از متحدان ترامپ محسوب می‌شود، پیش‌تر نیز در جریان عملیاتی که منجر به بازپس‌گیری بخش کوچکی از قلمرو تحت تصرف روسیه شده بود، سرویس استارلینک را برای سربازان اوکراینی قطع کرده بود. 

سرگی استرننکو، فعال سیاسی با روابط نزدیک به ارتش، نخستین کسی بود که خبر این اختلال را اعلام کرد و بعداً گفت که سرعت اتصال حتی بیش از پیش کاهش یافته است. او اظهار داشت: احتمال دارد که شرکت «اسپیس‌اکس» به درخواست دولت ترامپ دست به چنین اقداماتی زده باشد. پایانه‌های معمولی ارتباطات ماهواره‌ای در حال حاضر فعال هستند. 

ترامپ از اوکراین خواسته است که حملات خود به پالایشگاه‌های نفت روسیه را متوقف کند؛ او این حملات را عامل گرانی گازوئیل می‌داند، هرچند اکثر تحلیلگران معتقدند که بسته شدن تنگه هرمز تأثیر بسیار بیشتری بر قیمت جهانی انرژی داشته است. 

زلنسکی تلویحاً اشاره کرده بود که ایالات متحده عمداً از اشتراک‌گذاری اطلاعاتی با اوکراین درباره حملات موشکی قریب‌الوقوع روسیه خودداری می‌کند. 

زلنسکی اعلام کرد که روسیه اواخر سه‌شنبه‌شب حمله‌ای گسترده علیه زیرساخت‌های انرژی اوکراین انجام داد و ۳۹ موشک بالستیک و ۱۲۰ پهپاد تهاجمی را به سمت کی‌یف و خارکیف شلیک کرد. این حملات به چندین نیروگاه و پست‌های برق کلیدی که برق پایتخت را تأمین می‌کنند - از جمله خطوط انتقال از یک نیروگاه بزرگ - آسیب رساند. 

او گفت: این حمله کاملاً عامدانه و از نظر مقیاس، نمایشی بود؛ روسیه هرگز پیش از این چنین بی‌احترامی آشکاری نسبت به ایالات متحده نشان نداده بود. روسیه اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا را قوی و جدی تلقی نمی‌کند. 

وی افزود که در حال حاضر دست‌کم ۶۰۰ هزار نفر بدون برق مانده‌اند و ممکن است دامنه قطعی برق حتی گسترده‌تر شود.