قیمت نفت برنت به ۱۱۰ دلار رسید، بازار درگیر «سه جنگ» خلیج فارس، اوکراین‑روسیه و حوثی‑عربستان

به گزارش خبرنگار اقتصاد نگاه ایرانیان نیوز (ایونا)، جهش ناگهانی قیمت نفت در بازارهای جهانی توجه بسیاری از رسانه‌ها و تحلیلگران را به خود جلب کرده است.

قیمت نفت خام برنت در شب جمعه با رشد سه‌درصدی به مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید و در روز شنبه این صعود، هرچند با سرعت کمتری، ادامه یافت. این افزایش ناگهانی در میان گزارش‌های مختلفی از تعادل نسبی عرضه و تقاضا، حملات به زیرساخت‌های انرژی و نگرانی‌های ژئوپولیتیک رخ داد.

جهش قیمت نفت و عوامل آن

شب جمعه، نفت خام برنت با رشدی بیش از ۳.۳ درصد به مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه نزدیک شد؛ در همین حین نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با افزایشی بیش از دو درصد به حدود ۹۹ دلار در هر بشکه رسید. در طول هفته جاری، نفت WTI بیش از ۹ درصد رشد کرده و برنت بیش از چهار درصد افزایش یافته است.

تحلیلگران این جهش را در شرایطی می‌دانند که «گزارش‌های موجود حاکی از به تعادل رسیدن نسبی عرضه و تقاضای نفت در بازار جهان است». به‌تازگی کپلر گزارش داده است که میانگین عبور نفت از تنگه هرمز در هفت روز منتهی به ۱۳ اکتبر، روزانه ۱۱ میلیون و ۶۲۰ هزار بشکه بوده است؛ عددی که نزدیک به سطوح پیش از جنگ خلیج فارس است و حدود ۶۸ تا ۷۰ درصد عبور نفت جهانی را شامل می‌شود.

آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) نیز اعلام کرده که تقاضای جهانی نفت در حال کاهش است و در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶، کاهش حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل پیش‌بینی می‌شود.

بازار نفت و سه جنگ

بازار نفت جهان هم‌اکنون با سه جنگ مواجه است: جنگ در خلیج فارس که تولیدکنندگان بزرگ نفت منطقه را درگیر کرده، جنگ روسیه‑اوکراین که به زیرساخت‌های انرژی رسیده و جنگ حوثی‌ها و عربستان که منجر به حملات متعدد به زیرساخت‌های نفت و گاز عربستان شده است.

پیش از وقوع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قیمت نفت در حدود ۷۰ دلار بود؛ پس از انسداد تنگه هرمز به ۱۱۰ دلار صعود کرد و سپس به کانال ۸۰ دلار برگشت. این نوسان پس از گزارش‌های متعدد مبنی بر نزدیک شدن عبور نفت از تنگه هرمز به سطوح پیش از جنگ رخ داد، اما به‌سرعت دوباره به زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران بازگشت و گمانه‌زنی درباره حمله جدید به ایران را برانگیخت.

تحلیل‌گران بانک ING

تحلیلگران بانک «آی‌ان‌جی» (ING) در یادداشتی نوشتند: «تردیدها در خاورمیانه و نگرانی‌ها درباره تداوم جریان نفت از طریق تنگه هرمز، باعث شده است بازار صرفه ریسک (Risk Premium) قابل ‌توجه را در قیمت‌ها لحاظ کند». آن‌ها افزوده‌اند که برای ایجاد اطمینان بیشتر در بازار درباره تداوم جریان پایدار نفت از تنگه هرمز، «دستیابی به ‌نوعی توافق پایان جنگ بین آمریکا و ایران ضروری است».

حملات به زیرساخت‌های انرژی عربستان

در روزهای گذشته، گزارش‌های مکرری از حملات حوثی‌ها به تأسیسات نفت و گاز عربستان و فرودگاه‌های این کشور منتشر شد. در روز سه‌شنبه گذشته، ساختمان مرکزی آرامکو هدف حمله قرار گرفت و طبق گزارش رویترز، بخش‌هایی از ساختمان آسیب گسترده دیده و آتش‌سوزی رخ داد؛ اما عملیات نفتی مجتمع ادامه یافت.

حوثی‌ها تهدید کرده‌اند حملات به فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان را ادامه دهند. پیش از این، وزارت انرژی عربستان اعلام کرده بود که خط لوله شرق به غرب این کشور هدف حمله قرار گرفته و به‌عنوان «اقدام احتیاطی» تعطیل شده است. این خط لوله با ظرفیت انتقال روزانه هفت میلیون بشکه نفت، پس از بسته شدن تنگه هرمز به شاهراه حیاتی صادرات نفت عربستان تبدیل شده است.

وزارت خارجه عربستان نیز اعلام کرد پهپادهایی که از خاک عراق به پرواز درآمده بودند، خط لوله شرق به غرب این کشور را هدف قرار دادند.

تحولات در روسیه و اوکراین

اوکراین روز پنجشنبه گذشته به یک پالایشگاه نفت در روسیه حمله کرد. پس از این اقدام، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرد: «کی‌یف دیگر به آتش‌بسِ مربوط به تأسیسات انرژی که پیش‌تر توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا مطرح شده بود، پایبند نیست». او همچنین از تمایل ترامپ برای دستیابی به توافق با مسکو انتقاد کرد.

دو منبع آگاه در صنعت نفت به خبرگزاری رویترز گفتند پالایشگاه نفت «ریازان» روسیه در پی حمله پهپادی به این منطقه در روز پنجشنبه، فعالیت یکی از واحدهای اصلی تقطیر نفت خام خود را متوقف کرده است.

دنیس کیسلر، معاون ارشد بخش معاملات در شرکت «بی‌اوکی فایننشال» (BOK Financial) گفت: «درگیری‌ها در خاورمیانه همچنان ادامه دارد و به نظر می‌رسد تردیدهایی وجود دارد که روسیه واقعا چه مقدار سوخت گازوئیل می‌تواند به بازارها عرضه کند. این دو عامل باعث شده‌اند معامله‌گران همچنان در موقعیت خرید باقی بمانند».

کاهش ذخایر استراتژیک نفت

آژانس بین‌المللی انرژی اوایل هفته گذشته، پس از مشورت با کشورهای عضو گروه هفت، اعلام کرد ۱۰۰ میلیون بشکه دیگر از ذخایر گازوئیل، بنزین و نفت خام را آزاد خواهد کرد؛ اما نگرانی جدی برای کاهش سریع ذخایر استراتژیک وجود دارد. در آغاز اکتبر، پس از آخرین مرحله آزادسازی که شامل بیش از ۹ میلیون بشکه بود، حجم نفت موجود در ذخایر استراتژیک آمریکا به ۳۳۱.۲ میلیون بشکه رسید که پایین‌ترین رقم از سال ۱۹۸۳ تاکنون محسوب می‌شود.

این رقم نزدیک به «حداقل عملیاتی» برای سیستم ذخیره‌سازی (۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون بشکه) است و اجازه‌دادن به کاهش سطح نفت تا این حد خطرناک محسوب می‌شود؛ زیرا بر زیرساخت‌های ذخیره‌سازی تأثیر منفی می‌گذارد. برای جلوگیری از این پیامد و حفظ توانایی پاسخ‌گویی به کمبودهای عرضه، باید ذخایر دوباره پر شوند.

ذخایر استراتژیک نفت آمریکا تنها مخزنی نیست که به حداقل سطح خود نزدیک می‌شود؛ ذخایر جهانی نیز در حال کاهش هستند. بر اساس آخرین گزارش ماهانه نفت آژانس بین‌المللی انرژی مربوط به سپتامبر، ذخایر جهانی نفت در ماه آگوست ۹۵ میلیون بشکه کاهش یافت؛ مجموع برداشت‌ها از ماه فوریه به ۵۰۷ میلیون بشکه رسیده که معادل ۲.۸ میلیون بشکه در روز است.

مجموع این عوامل باعث شده است نگرانی معامله‌گران برای بازار نفت بالا بگیرد و قیمت نفت به سطح شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نزدیک شود.

خبرنگار : همتی