معاون علمی رئیس‌جمهور: حقوق اساتید دانشگاه با شأن علمی آن‌ها همخوانی ندارد

حسین افشین امروز پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت در نشست نخبگان، مستعدان و شرکت‌های دانش‌بنیان استان مرکزی در اراک، از نقش کلیدی اساتید دانشگاه در تولید علم و تربیت نیروی انسانی متخصص یاد کرد و افزود: اقتدار علمی کشور در گرو حفظ و تقویت جایگاه اعضای هیئت علمی است.

وی با بیان اینکه طی یک سال گذشته کار کارشناسی گسترده‌ای برای اصلاح نظام حقوق و مزایای اساتید انجام شده است، اظهار کرد: نظام فعلی پرداخت اساتید با شأن علمی آنان همخوانی ندارد و این مسئله موجب کاهش انگیزه، مهاجرت نخبگان و حتی دشواری در جذب اعضای هیئت علمی شده است.

افشین با اشاره به نمونه‌هایی از وضعیت موجود افزود: در برخی دانشگاه‌ها، حقوق اعضای هیئت علمی حدود ۲۴ میلیون تومان است، این در حالی است که یک استاد دانشگاه سال‌ها از عمر خود را صرف تحصیل، پژوهش و تربیت دانشجو کرده است. این وضعیت حتی در زمان جذب نیرو نیز باعث می‌شود برخی افراد پس از مشاهده حقوق، همکاری خود را قطع یا کشور را ترک کنند.

وی تأکید کرد: اعضای هیئت علمی در نظام آموزشی کشور بر اساس عملکرد آموزشی، پژوهشی و ارتباط با صنعت ارزیابی می‌شوند و برخلاف بسیاری از بخش‌ها، ارتقای آنان کاملاً مبتنی بر شاخص‌های عملکردی است.

افشین این ویژگی را از نقاط متمایز نظام دانشگاهی دانست و گفت: این قشر ۲۴ ساعته درگیر فعالیت علمی، پژوهشی و آموزشی است و نیازمند حمایت جدی‌تری است.

معاون علمی رئیس‌ جمهور در ادامه به جایگاه استان مرکزی در ساختار صنعتی کشور اشاره کرد و گفت: این استان به عنوان یکی از قطب‌های صنعتی ایران، ظرفیت بالایی برای ایفای نقش در بازسازی و تقویت صنایع کشور دارد و باید از این ظرفیت به صورت حداکثری استفاده شود. شرکت‌های دانش‌بنیان استان مرکزی می‌توانند در صنایع مهمی مانند نفت، پتروشیمی و فولاد نقش‌آفرینی کنند و پیوند میان صنعت و فناوری را تقویت کنند.

وی با بیان اینکه در شرایط کنونی کشور، اتکای به توان داخلی و شبکه دانش‌بنیان اهمیت ویژه‌ای دارد، از تلاش‌های استان مرکزی در این مسیر قدردانی کرد.

وی با ارائه آمار از وضعیت فعلی اکوسیستم نوآوری اراک گفت: در حال حاضر ۱۸۹ شرکت دانش‌بنیان در اراک فعال هستند، اما با توجه به ظرفیت جمعیتی و صنعتی استان، این عدد کافی نیست. هدف‌گذاری انجام‌شده افزایش این تعداد به حدود ۳۰۰ شرکت دانش‌بنیان است تا استان به میانگین و حتی بالاتر از سطح ملی برسد.

افشین همچنین بر نقش پارک‌های علم و فناوری در هدایت این رشد تأکید کرد و افزود: توسعه زیرساخت‌های حمایتی و تقویت ارتباط میان دانشگاه، صنعت و شرکت‌های نوپا، شرط لازم برای افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان است.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به جلسات منظم با نمایندگان استان و مسئولان محلی اظهار کرد: موضوع توسعه دانش‌بنیان در اراک به صورت مستمر در حال پیگیری است و هماهنگی میان استانداری، نمایندگان مجلس و معاونت علمی می‌تواند به شتاب گرفتن این روند کمک کند.

وی به وضعیت صندوق‌های پژوهش و فناوری نیز اشاره کرد و گفت: نبود یا ضعف این صندوق‌ها در برخی استان‌ها موجب از دست رفتن ظرفیت‌های مالی مهم می‌شود، در حالی که دولت برای هر صندوق پژوهش فناوری تا ۱۶ برابر سرمایه آن، خط اعتباری در نظر گرفته است. حداقل سرمایه لازم برای چنین صندوق‌هایی حدود ۱۰۰ میلیارد تومان است که می‌تواند نقش مهمی در تقویت اکوسیستم دانش‌بنیان ایفا کند.

افشین در ادامه با تشریح سیاست‌های معاونت علمی، گفت: رویکرد دولت در حوزه فناوری، ترکیبی است، به این معنا که در سطح اکوسیستم، رویکردی آزاد و حمایتی وجود دارد، اما در حوزه‌های راهبردی، دولت نقش هدایت‌گر ایفا می‌کند.

او پنج حوزه اولویت‌دار کشور را هوش مصنوعی، کوانتوم، زیست‌فناوری، علوم شناختی و میکروالکترونیک عنوان کرد و گفت: حمایت‌های ویژه در این حوزه‌ها متمرکز خواهد بود.

وی با مقایسه مدل‌های جهانی توسعه فناوری افزود: برخی کشورها مانند آمریکا مدل کاملاً آزاد دارند و برخی مانند چین مدل کاملاً هدایت‌شده را دنبال می‌کنند، اما تجربه جهانی نشان می‌دهد مدل ترکیبی (آزادی در اکوسیستم و هدایت در سطح کلان) موفق‌تر است و ایران نیز در همین مسیر حرکت می‌کند.

افشین با اشاره به عملکرد دانشگاه‌های استان مرکزی گفت: تعداد طرح‌های پژوهشی ارائه‌شده از سوی دانشگاه‌های استان هنوز با ظرفیت واقعی فاصله دارد و انتظار می‌رود با تقویت حمایت‌ها، این عدد افزایش یابد.

او اعلام کرد: بودجه بنیاد ملی علم و حمایت از پژوهشگران نیز در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته و از حدود ۱۰۰ میلیارد تومان به حدود ۲ همت افزایش یافته است تا امکان اجرای طرح‌های پژوهشی گسترده‌تر در دانشگاه‌ها فراهم شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود به قانون جهش تولید دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: این قانون ظرفیت مهمی برای استفاده از مشوق‌های مالیاتی در توسعه فناوری ایجاد کرده است، اما هنوز بخشی از صنایع به طور کامل از آن بهره‌برداری نکرده‌اند.

وی افزود: دولت با همکاری وزارت اقتصاد، وزارت علوم و سایر دستگاه‌ها تلاش کرده اجرای مواد ۱۱ و ۱۳ این قانون را تسهیل کند و حتی در مواردی تعهد داده در صورت عدم پذیرش توسط سازمان امور مالیاتی، معاونت علمی پرداخت‌ها را تضمین کند.

افشین همچنین به موضوع همیار صنعت و نقش بنیاد ملی نخبگان اشاره کرد و گفت: بر اساس مصوبات قانونی، امکان استفاده از ظرفیت مالیاتی شرکت‌ها برای حمایت از نخبگان و طرح‌های علمی فراهم شده و در برخی استان‌ها ده‌ها میلیارد تومان از این مسیر جذب شده است.

وی تأکید کرد: هدف اصلی دولت، تقویت هم‌زمان دانشگاه، صنعت و اکوسیستم نوآوری است تا از این مسیر هم جایگاه علمی کشور ارتقا یابد و هم اقتصاد دانش‌بنیان در استان‌های صنعتی مانند مرکزی توسعه پیدا کند.

 او در نشست نخبگان و شرکت‌های دانش‌بنیان استان مرکزی با اشاره به اینکه در برخی دانشگاه‌ها حقوق اعضای هیئت علمی حدود ۲۴ میلیون تومان است، هشدار داد ادامه این وضعیت می‌تواند موجب کاهش انگیزه، دشواری در جذب استادان جدید و افزایش مهاجرت نخبگان شود. افشین همچنین تأکید کرد که برای اصلاح نظام پرداخت اساتید مطالعات کارشناسی انجام شده و تقویت جایگاه علمی دانشگاه‌ها برای حفظ اقتدار علمی کشور ضروری است.