چرا مذاکرات 14 ساعته ایران و آمریکا به بن بست رسید؟

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، منابع مطلع از روند مذاکرات می‌گویند نشست‌های اسلام‌آباد که با میانجی‌گری پاکستان برگزار شده، یکی از طولانی‌ترین دورهای گفت‌وگوی مستقیم و غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن در سال‌های اخیر بوده است. این مذاکرات که تا بامداد یکشنبه ادامه یافت، علاوه بر جلسات رسمی، شامل رایزنی‌های فنی میان کارشناسان دو طرف نیز بوده است.

به گفته این منابع، تبادل پیام‌ها از طریق میانجی‌گران پاکستانی تا ساعات پایانی شب ادامه داشته؛ موضوعی که از فعال بودن کانال‌های ارتباطی، حتی در شرایط فقدان پیشرفت ملموس، حکایت دارد. با این حال، اختلاف بر سر پرونده هسته‌ای ایران و به‌ویژه وضعیت تنگه هرمز همچنان به‌عنوان دو گره اصلی مذاکرات باقی مانده است.

در سطح سیاسی نیز حضور چهره‌هایی چون استیو ویتکاف و جرد کوشنر در هیئت آمریکایی و عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف در هیئت ایرانی، نشان‌دهنده وزن بالای این دور از گفت‌وگوها تلقی شده است؛ نشستی که برای نخستین‌بار پس از دهه‌ها، نشانه‌هایی از تماس مستقیم میان برخی مقامات ارشد دو طرف را نیز در خود داشته است.

تنگه هرمز؛ نقطه تمرکز تنش و دیپلماسی

در میان محورهای اختلاف، تنگه هرمز همچنان حساس‌ترین موضوع باقی مانده است. ایران بر نقش این گذرگاه به‌عنوان ابزار فشار در معادلات منطقه‌ای تأکید دارد، در حالی‌که آمریکا بر تضمین آزادی کشتیرانی اصرار می‌ورزد. همین تضاد دیدگاه، یکی از موانع اصلی رسیدن به توافق پایدار ارزیابی می‌شود.

هم‌زمان با مذاکرات، گزارش‌هایی از تحرکات نظامی و عملیات مین‌روبی از سوی آمریکا منتشر شده که البته از سوی منابع ایرانی رد شده است. این فضای امنیتی شکننده، در کنار آتش‌بس موقت دو هفته‌ای، وضعیت منطقه را در حالت تعلیق نگه داشته است؛ وضعیتی که ناظران آن را به‌شدت ناپایدار توصیف می‌کنند.

در کنار گفت‌وگوهای دوجانبه، تحلیل‌های بین‌المللی از جمله در نشریه «فارن افرز» تأکید دارند که آتش‌بس کنونی بیش از آن‌که نتیجه یک توافق سیاسی پایدار باشد، محصول «فرسایش راهبردی» دو طرف است؛ جایی که هزینه‌های جنگ، هر دو بازیگر را به عقب‌نشینی تدریجی واداشته است.

بر اساس این تحلیل‌ها، آینده توافق احتمالی نه در حل کامل اختلافات، بلکه در «مدیریت بحران» تعریف می‌شود؛ مدلی که در آن برخی امتیازهای محدود رد و بدل شده و مسائل اصلی مانند برنامه موشکی و نفوذ منطقه‌ای همچنان حل‌نشده باقی می‌ماند.

در این میان، نقش اسرائیل به‌عنوان یکی از عوامل پیچیده‌کننده معادله نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ عاملی که به باور تحلیلگران، می‌تواند همزمان هم روند مذاکرات را تحت تأثیر قرار دهد و هم مانع از شکل‌گیری یک توافق جامع شود.

در نهایت، به نظر می‌رسد گفت‌وگوهای اسلام‌آباد بیش از آن‌که نوید یک توافق نهایی را بدهد، نشانه‌ای از ورود دو طرف به مرحله‌ای از «تنش کنترل‌شده» باشد؛ مرحله‌ای که در آن نه جنگ تمام‌عیار محتمل است و نه صلحی پایدار در دسترس.

خبرنگار : عاروان