کتاب؛ پناه آرام روزهای شلوغ

5 ماه قبل

بازدید: 131

کد خبر: 000161709

دکتر مهدی کریمی تفرشی، صاحب امتیاز و مدیر مسئول پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز (ایونا) نوشت: انسان مدرن بیش از هر صدایی به چند صفحه سکوت احتیاج دارد. همان حسی که کتاب، بی‌هیاهو پیش رویش می‌گذارد.

چند سال پیش اگر کسی در مترو کتاب دست می‌گرفت، نگاه‌ها بیشتر از روی کنجکاوی بود. حالا اما میان صفحه‌های روشن تلفن‌های همراه، هنوز می‌شود آدم‌هایی را دید که جلد تاخورده یک رمان را آرام ورق می‌زنند. انگار می‌خواهند برای چند ایستگاه کوتاه، از شتاب بیرون فاصله بگیرند. نه برای ژست فرهنگی، نه برای عکس گرفتن. فقط برای این‌که ذهنشان کمی از فشار خبرها، اعلان‌ها و گفت‌وگوهای بی‌پایان خالی شود.

کتاب خواندن در ایران این سال‌ها بیشتر شبیه یک عادت لوکس معرفی شده بود. کاری که انگار فقط باید در اوقات فراغت کامل، با قهوه و نور زرد و میز مرتب انجام شود. واقعیت اما تصویر دیگری دارد. خیلی‌ها کتاب را وسط خستگی می‌خوانند. در اتوبوس، قبل خواب، لابه‌لای قطعی اینترنت، یا حتی در صف‌های طولانی روزمره. کتاب برای بخشی از مردم دیگر «برنامه فرهنگی» نیست. راهی است برای دوام آوردن در روزهایی که ذهن مدام زیر فشار اطلاعات تازه مانده است.

کافی است وارد یک کتاب‌فروشی کوچک در عصر یک روز عادی شوی. بیشتر آدم‌ها مستقیم سمت قفسه‌های مشهور نمی‌روند. چند دقیقه آرام راه می‌روند، جلدها را نگاه می‌کنند، پشت کتابی را می‌خوانند و دوباره سر جایش می‌گذارند. انگار دنبال چیزی دقیق‌تر از یک داستان هستند. شاید جمله‌ای که حال این روزهایشان را توضیح دهد. فروشنده‌ها خوب می‌دانند مردم بیشتر از گذشته سراغ کتاب‌هایی می‌روند که «حس نزدیکی» بدهد. روایت‌هایی که زندگی را دور و انتزاعی تعریف نکند.

حتی شکل انتخاب کتاب هم تغییر کرده است. قبلاً توصیه منتقدها یا فهرست پرفروش‌ها تعیین‌کننده بود، ولی حالا خیلی‌ها از روی یک تکه متن کوتاه تصمیم می‌گیرند. یک پاراگراف که در شبکه‌های اجتماعی دیده‌اند، یا چند خطی که دوستی برایشان فرستاده. گاهی همان چند جمله کافی است تا کسی بعد از مدت‌ها دوباره به کتاب‌فروشی برگردد. این اتفاق شاید ساده به نظر برسد، ولی در دوره‌ای که تمرکز آدم‌ها مدام تکه‌تکه می‌شود، بازگشت به خواندن اتفاق کوچکی نیست.

امروزه کتاب‌های روان‌شناسی زرد و نسخه‌های فوری موفقیت هم سهم بزرگی از بازار را گرفته‌اند. دلیلش فقط تبلیغات نیست. مردم خسته‌اند و دنبال راه‌حل سریع می‌گردند. وقتی زندگی روزانه پر از فشار اقتصادی و فرسودگی ذهنی باشد، طبیعی است کتابی که وعده «آرامش فوری» می‌دهد، بیشتر دیده شود. با این وجود، هنوز هم بسیاری بعد از مدتی دوباره سراغ رمان، خاطره‌نگاری یا شعر برمی‌گردند. چرا که نسخه‌های آماده معمولاً عمر کوتاهی دارند و زود فراموش می‌شوند.

شاید مهم‌ترین ویژگی کتاب همین باشد که عجله ندارد. برخلاف ویدئوهای چندثانیه‌ای یا خبرهایی که هر ساعت عوض می‌شوند، کتاب از خواننده می‌خواهد توقف کند. همین توقف، چیزی است که زندگی امروز کمتر در اختیار آدم‌ها می‌گذارد. خواندن چند صفحه پیش از خواب، گاهی بیشتر از ساعت‌ها پرسه در تلفن همراه ذهن را آرام می‌کند. چون کتاب هنوز فرصت خیال‌پردازی را از مخاطب نگرفته است.

برای همین است که با وجود همه تغییرات، کتاب هنوز حذف نشده. شاید تیراژها کم شده باشد، شاید مردم کمتر از گذشته کتاب بخرند، ولی رابطه‌ای که آدم‌ها با کتاب دارند هنوز از بین نرفته است. هر بار که کسی میان شلوغی شهر، کتابی را داخل کیفش می‌گذارد، انگار بخشی از خودش را از هیاهوی بیرون حفظ می‌کند. بخشی که هنوز می‌خواهد آرام‌تر فکر کند، عمیق‌تر ببیند و کمی دیرتر فراموش کند.

پیشنهاد ایونا