یادداشت توجه‌برانگیز زیدآبادی درباره احکام اعدام

در میان این بحرانِ بی‌سابقه، انتظار می‌رود تک تک مسئولان نیز بر غیظ و خشم خود غلبه کنند، راه عفو و بردباری در پیش گیرند و بسیار سنجیده عمل کنند و سخن بگویند.

در این بین بخصوص رئیس قوهٔ قضائیه که نهاد تحت مدیریتش "عدلیه" نامیده می‌شود، بیش از سایر مسئولان باید از خود خویشتن‌داری و حزم و احتیاط نشان دهد و آیتِ شریفهٔ "الَّذِینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ" را ذکر روزانهٔ خود کند.

تجربهٔ من می‌گوید تا زمانی که از جزئیات یک پرونده اطلاع کافی و وافی در دست نباشد، نمی‌توان در بارهٔ حکم صادره داوری منصفانه کرد و بنابراین، در اینجا قصد داوری در بارهٔ ماهیتِ احکام اعدام این روزها ندارم.

اما همه می‌دانیم که شرایط جنگی، زمان مناسبی برای صدور حکم مجازات حداکثری، با ماهیت امنیتی و سیاسی نیست و قضاوت عادلانه، شرایط آرامش و امنیت خاص خود را طلب می‌کند.

اینکه آقای محسنی اژه‌ای می‌گوید این خواست "مردم" است، اصلاً قابل پذیرش نیست زیرا اگر به فرض، جمعی از مردم و یا حتی همهٔ مردم صدور احکام خاصی را بخواهند، هیچ قاعدهٔ حقوقی و اخلاقی و شرعی، عمل به خواست آنان را توجیه نمی‌کند. مردم با هر تعریفی از این واژه، می‌توانند مطالبات و نظرات خود را مطرح کنند، اما نمی‌توانند خواهان تغییر موازین شناخته‌شدهٔ امر قضا، طبق نوسانات حال خود شوند.

بنای داوری و قضاوت بر عدالتِ مبتنی بر رأفت است و اگر کسانی آن را نمی‌پسندند مشکل خودشان است و نه معیارهایی که خداوند برای داوری مقرر فرموده است.

جنگ مصائب بسیاری دارد، اما در هیچ شرایطی نباید "انسانیت" ما را تحت تاثیر قرار دهد. این امر بزرگترین آزمون و ابتلای جنگ‌ها برای ملت‌هاست.

به همین دلیل مولا علی در مورد شرایط قضاوت و شخص قاضی آن همه سخت‌گیری کرده است آنجا که می‌فرماید: 

«از میان رعایای خود برترین فرد را برای قضاوت برگزین؛ کسی که امور مختلف وی را در تنگنا قرار ندهد، برخورد مخالفان با یکدیگر او را خشمگین نکند، بر لغزش‌هایش اصرار نداشته باشد، وقتی خطایش روشن شد، به حق بازگردد، نفس او تمایلی به طمع نداشته باشد، در فهم مطالب به تحقیق مختصر اکتفا نکند، در شبهات از همه محتاط‌تر باشد و در تمسک به سند و برهان و حجت بیشتر پافشاری کند، از مراجعات مکرر اطرافِ دعوا خسته نشود، در کشفِ حقیقتِ امور شکیباتر و موقع آشکار شدن حق در انشای حکم از همه مصمم‌تر باشد و ستایش فراوان، او را مغرور نسازد»