آمار عجیب صادرات زعفران ایران توسط افغانستان!

بر اساس آمار رسمی گمرک ایران، صادرات زعفران به افغانستان در سال 1403 حدود 14.5 تن و در 10 ماهه سال 1404 معادل 13.7 تن بوده است. این در حالی است که آمار سایت Trade Map، میزان صادرات زعفران افغانستان به سایر کشورها را 84 تن اعلام کرده است.

نکته حائز اهمیت آنکه هرچند افغانستان خود تولیدکننده زعفران است، اما بر اساس برآوردهای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) و دیگر منابع معتبر بین‌المللی، تولید سالانه زعفران این کشور حداکثر بین 15 تا 35 تن (و در خوش‌بینانه‌ترین حالت کمتر از 40 تن) تخمین زده می‌شود.

قاچاق زعفران ایران به افغانستان

بنابراین، صادرات 84 تنی افغانستان به هیچ وجه با ظرفیت تولید داخلی این کشور قابل توجیه نیست و بخش قابل توجهی از آن، ناشی از قاچاق زعفران ایران به افغانستان و سپس صادرات مجدد با برند این کشور است.

وزارت جهاد کشاورزی در این گزارش با اشاره به ماهیت فرابخشی قاچاق، تأکید کرده است که مسئولیت نظارت بر مرزها و مقابله با باندهای سازمان‌یافته بر عهده نهادهای انتظامی و امنیتی است، اما صیانت از برند ملی زعفران را از طریق مراجع قضایی با جدیت پیگیری می‌کند.

در سایر بخش‌های این گزارش، آمار تولید زعفران در سال 1404 نیز اعلام شده است. بر اساس آمار ثبتی سازمان‌های جهاد کشاورزی، میزان تولید زعفران در سال 1404 معادل 260 تن بوده که نسبت به سال قبل از آن (405 تن)، حدود 36 درصد کاهش نشان می‌دهد. وزارت جهاد کشاورزی تأکید کرده است این افت تولید، مستقیماً ناشی از تنش‌های اقلیمی بی‌سابقه از جمله خشکسالی و سرمازدگی در قطب‌های اصلی تولید بوده است.

با وجود کاهش تولید، سطح زیرکشت زعفران از سال 1400 تا 1404 روندی صعودی داشته و از 121,931 هکتار به 133,284 هکتار رسیده است که حاکی از رشد 4.3 درصدی در سال 1404 نسبت به سال قبل است.

این وزارتخانه همچنین هرگونه مقایسه خطی عملکرد کنونی با آمارهای 40 سال پیش (سال 1365 با سطح زیرکشت 6,850 هکتار و متوسط عملکرد 4.4 کیلوگرم) را غیرعلمی خوانده و تأکید کرده است که امروزه در مناطقی که عملیات خوب کشاورزی (GAP) اجرا می‌شود، عملکرد 6 تا 10 کیلوگرم در هکتار ثبت شده که نشان‌دهنده ارتقای دانش فنی است.

حمایت از صادرات زعفران با بسته های زیر ۱۰ گرم

در ادامه، وزارت جهاد کشاورزی از در دستور کار قرار گرفتن حمایت از بسته‌بندی‌های زیر 10 گرم (بازار مویرگی) با همکاری سازمان توسعه تجارت خبر داده و طرح «شناسنامه‌دار کردن مزارع زعفران» را برای شفافیت زنجیره تولید و قابلیت ردیابی محصول، در راستای برنامه هفتم پیشرفت اعلام کرده است. همچنین پیگیری از مراجع قضایی برای برخورد قاطع با باندهای قاچاق جهت صیانت از کیان این محصول ارزشمند ملی در جریان است.