احتمال بالای حملات سریع و شدید علیه ایران

مهمترین نگرانی آمریکا

حسن هانی زاده مطرح کرد: «رفتار متناقض دونالد ترامپ درباره ایران، بیش از هر زمان دیگری نشان می‌دهد که واشنگتن هنوز به جمع‌بندی مشخصی درباره آینده تقابل با تهران نرسیده است. طی ۷۲ ساعت گذشته، ترامپ یک بار از احتمال «حملات جدید و سنگین» علیه ایران سخن گفته و همزمان تاکید کرده که اگر مذاکرات به نتیجه برسد، «جنگ خیلی سریع پایان می‌یابد». این دوگانه‌سازی نشان می‌دهد کاخ سفید همچنان میان دو راهبرد متضاد گرفتار است؛ از یک سو تلاش برای نمایش قدرت و حفظ فضای تهدید و از سوی دیگر نگرانی عمیق از ورود به جنگی که پایان آن قابل پیش بینی نیست. برخلاف فضای تبلیغاتی رسانه‌ای، اکنون در آمریکا اجماع روشنی برای آغاز جنگ فراگیر علیه ایران وجود ندارد. حتی در داخل ساختار قدرت آمریکا، اختلافات کم سابقه‌ای شکل گرفته است. سنای آمریکا همین هفته طرحی را پیش برد که اختیارات ترامپ برای ادامه عملیات نظامی علیه ایران بدون مجوز کنگره را محدود می‌کند. نکته مهم اینجاست که بخشی از جمهوری خواهان نیز به این طرح رای مثبت داده اند؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد نگرانی درباره گرفتار شدن آمریکا در یک جنگ فرسایشی، فقط محدود به دموکرات‌ها نیست.»

وی افزود: «امروز مهم‌ترین بحران ترامپ این است که هنوز نتوانسته برای افکار عمومی آمریکا توضیح دهد هدف نهایی این تقابل چیست. تحلیلگران آمریکایی نیز معتقدند کاخ سفید وارد مرحله‌ای شده که تاکتیک دارد اما استراتژی ندارد. یعنی واشنگتن می‌تواند حملات محدود انجام دهد، فشار اقتصادی را افزایش دهد یا عملیات روانی راه بیندازد، اما تصویر روشنی از پایان بحران ارائه نمی‌کند. همین مسئله باعث شده بخشی از نهادهای امنیتی و نظامی آمریکا نسبت به تکرار تجربه عراق و افغانستان هشدار دهند.» 

احتمال بالای حملات مقطعی

این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی درباره اداهای جدید ترامپ در خصوص توقف جنگ به خواست کشورهای عرب گفت: «ادعای ترامپ مبنی بر این که برخی کشورهای عربی خواستار تعویق حمله به ایران شده اند، بیشتر به یک عملیات تبلیغاتی شباهت دارد. واقعیت میدانی منطقه پیچیده‌تر از این روایت است. برخی دولت‌های عربی خلیج فارس، نگران گسترش جنگ و ناامنی مسیرهای انرژی هستند، اما همزمان بخشی از آن‌ها نیز از تضعیف ایران استقبال می‌کنند. همین تناقض باعث شده مواضع کشورهای عربی نیز دوگانه و محتاطانه باشد. یکی از مهم‌ترین نشانه‌های نگرانی آمریکا، مسئله تنگه هرمز است. با وجود آن که ترامپ تلاش می‌کند از موضع قدرت سخن بگوید، اما بازار جهانی نفت عملا نشان داده همچنان نسبت به تحولات خلیج فارس حساس است. تنها با مطرح شدن احتمال درگیری جدید، قیمت نفت بار دیگر جهش پیدا کرد و گزارش‌ها حاکی از آن است که تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز هنوز به سطح عادی بازنگشته است. آمریکا به خوبی می‌داند هرگونه جنگ گسترده با ایران می‌تواند بحران انرژی جهانی ایجاد کند و اقتصاد جهان را وارد شوک تازه‌ای کند؛ مسئله‌ای که برای ترامپ در آستانه رقابت‌های سیاسی داخلی، بسیار پرهزینه خواهد بود.» 

وی افزود: «پرسش اصلی این است که احتمال جنگ چقدر است؟ در شرایط فعلی، احتمال آغاز یک جنگ کلاسیک و تمام عیار میان ایران و آمریکا وجود ندارد، بلکه احتمال درگیری‌های محدود، حملات مقطعی و تشدید تنش بالاست. برخی گزارش‌های امنیتی در آمریکا حتی از بررسی سناریوی حملات کوتاه و پرشدت علیه اهداف مشخص در ایران خبر داده اند؛ حملاتی که هدف آن افزایش فشار برای تحمیل توافق سیاسی است. تجربه ماه‌های اخیر نشان داده حتی حملات گسترده نیز لزوما به معنای تحقق اهداف واشنگتن نیست. در جنگ رمضان آمریکا و اسرائیل با حجم وسیعی از عملیات‌های هوایی و موشکی وارد میدان شدند، اما نتوانستند به اهداف نهایی خود برسند و در نهایت منطقه وارد چرخه‌ای از ناامنی و فرسایش شد. همین تجربه اکنون بر محاسبات پنتاگون سایه انداخته است.» 

جنگ روانی

این کارشناس حوزه سیاسی درخصوص ایران گفت: «ایران تلاش کرده معادله بازدارندگی را حفظ کند. پیام تهران طی ماه‌های گذشته این بوده که هرگونه حمله مستقیم، بدون پاسخ نخواهد ماند و دامنه بحران می‌تواند کل منطقه را درگیر کند. همین مسئله باعث شده حتی در جلسات استماع کنگره آمریکا نیز مقام‌های نظامی درباره هزینه‌های جنگ و کنترل ناپذیر شدن بحران مورد پرسش قرار گیرند. برخی نمایندگان آمریکایی صراحتا هشدار داده‌اند که آمریکا ممکن است وارد جنگی شود که نه پیروزی روشنی در آن وجود دارد و نه امکان خروج آسان از آن. به نظر می‌رسد آنچه اکنون از سوی ترامپ دیده می‌شود، بیشتر نوعی جنگ روانی و تلاش برای مدیریت بحران است تا تصمیم قطعی برای آغاز جنگی فراگیر. ترامپ از یک سو نمی‌خواهد در برابر ایران عقب نشینی کند و از سوی دیگر به خوبی می‌داند هرگونه درگیری مستقیم می‌تواند به بحرانی تبدیل شود که کنترل آن از دست واشنگتن خارج شود. به همین دلیل، سخنان متناقض ترامپ را باید بازتاب بن بست راهبردی آمریکا دانست؛ بن بستی که نشان می‌دهد حتی در قلب قدرت آمریکا نیز هنوز پاسخ روشنی برای این پرسش وجود ندارد که جنگ با ایران چگونه آغاز می‌شود و مهم‌تر از آن، چگونه پایان خواهد یافت.»