«اقتصاد فیلترینگ»؛ تولد یک عبارت تلخ پس از ۱۶۰۰ ساعت قطعی اینترنتی

اینترنت «پرو»؛ دسترسی آزاد یا امتیاز ویژه؟

همزمان با محدودیت گسترده اینترنت، طرحی با عنوان «اینترنت پرو» یا «خط‌های سفید» نیز در حال گسترش است؛ طرحی که بنا بر روایت رسمی برای حفظ فعالیت کسب‌وکارها و مشاغل ضروری طراحی شده اما در افکار عمومی بیش از هر چیز به‌عنوان نماد «اینترنت طبقاتی» شناخته می‌شود. براساس گزارش‌های منتشرشده، برخی کاربران با پرداخت هزینه‌های چندمیلیونی یا دریافت مجوزهای خاص، امکان دسترسی گسترده‌تر به اینترنت بین‌الملل را پیدا می‌کنند؛ دسترسی‌ای که برای بخش بزرگی از مردم محدود یا مسدود شده است.

اقتصاد فیلترینگ و گردش مالی محدودیت

در کنار ابعاد سیاسی و اجتماعی، مسأله دیگری نیز مطرح است؛ شکل‌گیری بازاری بزرگ حول محدودیت اینترنت. برخی گزارش‌ها از گردش مالی چند ده‌هزار میلیارد تومانی فروش VPN، اینترنت ویژه و خدمات دور زدن فیلترینگ حکایت دارند. همین موضوع باعث شده برخی منتقدان از «اقتصاد فیلترینگ» سخن بگویند؛ اقتصادی که در آن محدودیت بیشتر به‌معنای سود بیشتر برای فروشندگان دسترسی ویژه و اینترنت طبقاتی است.

نباید اینترنت باز شود

در سوی دیگر ماجرا، جریان‌های تندرو آشکارا از تداوم محدودیت‌ها دفاع می‌کنند. روح‌الله مومن‌نسب، دبیر ستاد امر به معروف تهران، اخیراً تأکید کرده که اینترنت «نباید به وضعیت قبل بازگردد» و خواستار تدوین «نظام حقوقی جدید اینترنت» شده است.

اقتصاد زیر سایه فیلترینگ؛ هزینه‌های پنهان ۱۶۰۰ ساعت ارتباط دیجیتال

این گزارش تاکید می‌کند که در این مدت، بخش بزرگی از کسب‌وکارهای آنلاین با بحران‌هایی نظیر کاهش شدید درآمد، تعدیل نیرو و از دست دادن مشتریان خارجی مواجه شده‌اند. آمارهای ارائه شده نشان می‌دهد که تداوم این وضعیت نه تنها ارتباطات روزمره را مختل کرده، بلکه ۳۳ درصد از توان و بازدهی اکوسیستم فناوری کشور را هدف قرار داده و منجر به توقف بسیاری از پروژه‌های کلان استارتاپی شده است.

 این گزارش نشان می‌دهد که کسب‌وکارهای آنلاین در این دوره با افت شدید درآمد، توقف پروژه‌ها، ریزش مشتریان خارجی و موج تعدیل نیرو روبه‌رو شده‌اند. برآوردها حکایت از آن دارد که این وضعیت حدود ۳۳ درصد از ظرفیت واقعی اکوسیستم دیجیتال کشور را مختل کرده و توسعه بسیاری از استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری را به حالت نیمه‌تعطیل درآورده است.