انقلاب در درمان سرطان پانکراس؛ قرص جدید طول عمر بیماران را تا دو برابر افزایش داد

به گزارش خبرنگار سلامت ایونا به نقل از اسوشیتد پرس (Associated Press)، دکتر زو واینبرگ از دانشگاه کالیفرنیا، لوس‌آنجلس (UCLA) که یکی از رهبران این مطالعه است، در این رابطه اظهار داشت: «اگرچه این دارو سرطان پانکراس را به طور کامل درمان نمی‌کند، اما یک گام بسیار بزرگ و رو به جلو در علم پزشکی محسوب می‌شود.»

داروی داراکسونراسیب (daraxonrasib)؛ مهارکننده پروتئین جهش‌یافته

این داروی جدید داراکسونراسیب (daraxonrasib) نام دارد. عملکرد این قرص به این صورت است که یک پروتئین جهش‌یافته را که سوخت رشد تومور در بیش از ۹۰ درصد از موارد مبتلا به سرطان لوزالمعده است، مسدود می‌کند؛ هدفی درمانی که برای چندین دهه از دسترس پزشکان و داروسازان خارج بود و به عنوان یک هدف دست‌نیافتنی شناخته می‌شد.

در این مطالعه بالینی، ۵۰۰ بیمار مبتلا به سرطان پانکراس متاستاتیک (سرطانی که به سایر نقاط بدن گسترش یافته) که بدن آن‌ها دیگر به درمان‌های قبلی پاسخ نمی‌داد، به صورت تصادفی تحت درمان با این داروی آزمایشی یا شیمی‌درمانی بیشتر قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مصرف روزانه این قرص‌ها با وجود عوارض جانبی شدید کمتر، زمان بقا و طول عمر بیماران را تقریباً دو برابر کرده است.

نتایج درخشان آماری و برتری مطلق بر شیمی‌درمانی

بیمارانی که داروی داراکسونراسیب را مصرف کردند، به طور میانگین ۱۳.۲ ماه عمر کردند، در حالی که این رقم برای دریافت‌کنندگان شیمی‌درمانی تنها ۶.۷ ماه بود. اگرچه ممکن است این افزایش طول عمر در ظاهر کوچک به نظر برسد، اما دکتر واینبرگ تاکید کرد که این نخستین دارویی است که چنین مزیت چشمگیر و قابل‌توجهی را نسبت به شیمی‌درمانی سنتی نشان می‌دهد.

دکتر راشنا شروف از مرکز سرطان دانشگاه آریزونا که در این پژوهش مشارکتی نداشته، در جریان نشست انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO) گفت: «من که ۱۶ سال است به درمان بیماران مبتلا به سرطان پانکراس مشغول هستم، با دیدن اولین نتایج این مطالعه واقعاً اشک ریختم.»

دکتر شروف به شدت تحت تأثیر این موضوع قرار گرفت که چگونه بیماران به این درمان وفادار ماندند و آن را ادامه دادند، زیرا این قرص‌ها یک مزیت پایدار، بادوام و معنا‌دار را برای زندگی آن‌ها فراهم می‌کرد.

کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران

اگرچه تأثیر این قرص‌ها در نهایت پس از مدتی کاهش می‌یابد، اما دریافت‌کنندگان دارو برای مدت زمان بسیار طولانی‌تری نسبت به گروه مقایسه (شیمی‌درمانی) از آن استفاده کردند. این بیماران با کوچک شدن تومورهای خود، درد کمتری را گزارش کردند و کیفیت زندگی به مراتب بهتری را تجربه نمودند.

دکتر واینبرگ اشاره کرد که بسیاری از بیماران حتی پس از تجزیه و تحلیل نهایی داده‌ها همچنان در حال مصرف این دارو بودند؛ این بدان معناست که با ادامه پیگیری محققان، فاصله بقا بین این دو گروه ممکن است حتی بیشتر و گسترده‌تر شود. نتایج این یافته‌ها روز یکشنبه توسط دکتر برایان وولپین از موسسه سرطان دانا-فاربر ارائه شد.

تبدیل داراکسونراسیب به استاندارد طلایی جدید درمان

دکتر وولپین اظهار داشت که این دارو باید به عنوان «استاندارد مراقبتی جدید» برای سرطان پانکراس متاستاتیک که پیش از این درمان شده است، شناخته شود. وی افزود که محققان همچنین از این پس کاربرد این دارو را در مراحل اولیه بیماری بررسی خواهند کرد تا ببینند آیا کوچک شدن تومور به کمک این قرص می‌تواند بیماران بیشتری را واجد شرایط عمل جراحی حیاتی کند یا خیر.

به گفته وی، عوارض جانبی که به احتمال زیاد بر روند مصرف این قرص تأثیر می‌گذارد، بثورات پوستی (راش) است که می‌تواند گاهی شدید باشد و همچنین ایجاد زخم‌های دهانی از دیگر عوارض آن است.

حمایت سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و دسترسی گسترده بیماران

شرکت ریولوشن مدیسینز (Revolution Medicines) به عنوان سازنده این دارو، بودجه این مطالعه را تأمین کرده است و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برنامه دارد تا روند بررسی و تایید این دارو را تسریع ببخشد. در همین حال، این آژانس به بیمارانی که واجد شرایط خاصی هستند، اجازه دسترسی تحت برنامه «دسترسی گسترده» (Expanded Access) به این داروی آزمایشی را داده است.

این دارو زمانی توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد که بن ساس، سناتور سابق ایالات متحده، در برنامه معروف "60 Minutes" شرح داد که چگونه در حین مصرف این دارو درد کمتری را تحمل کرده است. با آغاز این برنامه دسترسی ویژه، متخصصان آنکولوژی و سرطان‌شناسی اکنون با حجم عظیمی از درخواست‌ها از سوی بیماران مواجه شده‌اند.

چرا سرطان پانکراس تا این حد مرگبار است؟

سرطان لوزالمعده یکی از مرگبارترین اشکال سرطان است، عمدتاً به این دلیل که تشخیص آن قبل از شروع متاستاز و سرایت به سایر اندام‌های حیاتی بدن بسیار دشوار است. انجمن سرطان آمریکا برآورد می‌کند که امسال حدود ۶۷,۰۰۰ مورد جدید ابتلا در ایالات متحده تشخیص داده خواهد شد و بیش از ۵۲,۰۰۰ نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست خواهند داد. نرخ بقای کلی پنج‌ساله برای این بیماری تنها ۱۳ درصد است.

برخلاف سایر سرطان‌ها که از گزینه‌های درمانی متنوع و جایگزین‌های شیمی‌درمانی بهره‌مند شده‌اند، مقابله با سرطان پانکراس همیشه سخت‌تر بوده است. با این حال، متخصصان سرطانی که در این پژوهش جدید حضور نداشتند، ابراز خوش‌بینی کردند که با وجود ده‌ها داروی آزمایشی دیگر در حال توسعه، این رویداد می‌تواند یک نقطه عطف تاریخی در جستجوی گزینه‌های درمانی جدید باشد.

غلبه بر جهش ژنتیکی نفوذناپذیر KRAS با چسب مولکولی

این داروی جدید به طور مشخص جهش‌ها را در خانواده ژنی RAS هدف قرار می‌دهد که به طور معمول رشد سلولی را تنظیم می‌کنند. جهش‌های موسوم به جهش KRAS به طور ویژه‌ای در سوخت‌رسانی به سرطان پانکراس حیاتی و کلیدی هستند. اما ساختار خاص این پروتئین‌ها به گونه‌ای بود که چسبیدن داروها به پروتئین‌های جهش‌یافته را غیرممکن می‌کرد و به همین دلیل، این محرک سرطان برای سال‌های متمادی «غیرقابل درمان با دارو» (Undruggable) در نظر گرفته می‌شد.

داروی شرکت ریولوشن مدیسینز از فرمولی استفاده می‌کند که در اصل مانند یک چسب مولکولی عمل کرده و به چندین زیرشاخه KRAS متصل می‌شود. دکتر واینبرگ گفت محققان در مرحله بعدی بررسی خواهند کرد که آیا این دارو در برخی از این زیرشاخه‌ها عملکرد بهتری داشته است یا خیر.

دکتر اندرو کاولر از مرکز سرطان فرد هاچینسون که در این تحقیق مشارکت نداشته، اعلام کرد که این دارو روند درمان سرطان پانکراس را به طور کامل تغییر خواهد داد. او گفت: «این ماده دارویی به طرز چشمگیر و کاملاً متفاوتی عمل می‌کند.»

آینده درمان؛ واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده هوش مصنوعی و ژنتیک

دکتر واینبرگ اشاره کرد که سایر داروهای در حال توسعه نیز زیرشاخه‌های خاص KRAS را هدف قرار می‌دهند. سایر رویکردها در مراحل اولیه آزمایش شامل تولید واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده هستند که برای جلوگیری از عود بیماری پس از جراحی سرطان پانکراس طراحی شده‌اند؛ این واکسن‌ها به سیستم ایمنی بدن آموزش می‌دهند تا پروتئین جهش‌یافته را شناسایی و نابود کند.

یافته‌های این مطالعه ارزشمند پزشکی در مجله معتبر علمی The New England Journal of Medicine منتشر شده و روز یکشنبه در نشست انجمن آنکولوژی بالینی آمریکا در شیکاگو به دانشمندان سراسر جهان ارائه گردید.

خبرنگار : نقوی