انقلاب هوش مصنوعی زاینده؛ چگونه ماشین‌ها خلاق شدند؟

جادوی پشت پرده: پیش‌بینی قدم بعدی

شاید کلمه «خلاقیت» برای یک ماشین کمی اغراق‌آمیز به نظر برسد. پس این جادو دقیقاً چطور کار می‌کند؟

تصور کنید کارآموزی دارید که میلیون‌ها کتاب، مقاله و شعر خوانده است. او آن‌قدر ساختار زبان و لحن‌های مختلف را تحلیل کرده که اگر نیمی از یک جمله را به او بگویید، می‌تواند با دقت بالایی حدس بزند کلمه بعدی چیست. هوش مصنوعی زاینده (در حوزه متن) اساساً همین کار را می‌کند: پیش‌بینی کلمه بعدی.

وقتی از یک چت‌بات می‌خواهید داستانی درباره یک کارآفرین بنویسد، او کلمه به کلمه، بر اساس الگوهایی که از میلیاردها متن موجود در اینترنت یاد گرفته، محتمل‌ترین و مناسب‌ترین کلمات را کنار هم می‌چیند. در مورد تصاویر هم ماجرا مشابه است؛ هوش مصنوعی با بررسی میلیون‌ها عکس و متنِ مرتبط با آن‌ها، یاد گرفته که چگونه پیکسل‌های رنگی را کنار هم قرار دهد تا تصویر جدیدی بسازد که با درخواست شما مطابقت داشته باشد.

انفجار بزرگ: وقتی هوش مصنوعی به خانه‌ها آمد

تا چند سال پیش، هوش مصنوعی پدیده‌ای بود که بیشتر در آزمایشگاه‌های شرکت‌های بزرگ و دانشگاه‌ها حضور داشت. اما حوالی سال ۲۰۲۲، یک «انفجار بزرگ» رخ داد. ابزارهایی مانند ChatGPT (برای تولید متن) و Midjourney یا DALL-E (برای تولید تصویر) در دسترس عموم قرار گرفتند.

برای اولین بار، هر انسانی با داشتن یک گوشی هوشمند می‌توانست با یک هوش مصنوعی قدرتمند چت کند، از او برنامه سفر بخواهد، کدهای برنامه‌نویسی بنویسد، یا تصاویری خیره‌کننده و برنده جایزه‌های هنری خلق کند، آن هم فقط با تایپ کردن چند کلمه ساده.

فراتر از سرگرمی؛ تغییر شکل دنیای کار

هوش مصنوعی زاینده خیلی زود نشان داد که فقط یک اسباب بازی سرگرم‌کننده نیست. امروز برنامه‌نویسان از آن برای پیدا کردن خطاهای کدنویسی استفاده می‌کنند، نویسندگان از آن ایده می‌گیرند، طراحان لباس و معماران طرح‌های اولیه خود را با آن می‌سازند و حتی دانشمندان از مدل‌های مشابه برای کشف ساختارهای جدید دارویی استفاده می‌کنند. این فناوری در حال تبدیل شدن به یک «دستیار همه‌کاره» برای تمام تخصص‌هاست.

قدرت بزرگ، مسئولیت بزرگ (پل به آینده)

با وجود تمام این شگفتی‌ها، توانایی خلق محتوای کاملاً جدید و متقاعدکننده توسط ماشین‌ها، زنگ خطرهای جدی را هم به صدا درآورده است. وقتی یک هوش مصنوعی می‌تواند صدا و تصویر یک شخص را با دقتی ترسناک جعل کند (Deepfake)، چگونه می‌توانیم به چشم‌ها و گوش‌های خود اعتماد کنیم؟ از طرفی، از آنجا که این مدل‌ها همه‌چیز را از اینترنت یاد گرفته‌اند، آیا ممکن است تعصبات، نژادپرستی و اطلاعات غلطِ موجود در دنیای انسان‌ها را هم تقلید و بازتولید کنند؟

این چالش‌های جذاب و در عین حال نگران‌کننده، موضوع مقاله هفته آینده ما خواهد بود: «هوش مصنوعی و اخلاق؛ آیا الگوریتم‌ها می‌توانند تبعیض‌آمیز باشند؟»

 نویسنده: فرزاد