ایران دوباره برخاست

خرمشهر که سقوط کرد، خیلی‌ها باور نمی‌کردند دوباره روزی برسد که پرچم ایران بالای آن شهر دیده شود. تصویر خیابان‌های ویران و ساختمان‌های سوخته مدام در روزنامه‌ها و تلویزیون تکرار می‌شد و مردم با نگرانی خبرها را دنبال می‌کردند. جنگ دیگر چیزی دور از زندگی روزمره نبود. وارد خانه‌ها شده بود، میان حرف‌های مردم می‌چرخید و حتی سکوت خانواده‌ها را هم عوض کرده بود. مادرهایی بودند که با هر زنگ تلفن دلشان فرو می‌ریخت، پدرهایی که شب‌ها آرام‌تر از همیشه حرف می‌زدند و جوان‌هایی که ناگهان چند سال بزرگ‌تر شده بودند. آن روزها برای خیلی‌ها ترس از این بود که نکند ایران آرام‌آرام چیزی از خودش را از دست بدهد.

با گذشت زمان، همان کشوری که زیر فشار جنگ و محاصره قرار گرفته بود، کم‌کم خودش را جمع کرد. آزادسازی خرمشهر یک اتفاق ساده نبود که بشود در چند تصویر خلاصه‌اش کرد. پشت آن، ماه‌ها خستگی و مقاومت خوابیده بود. جوان‌هایی که در گرمای سنگین جنوب جنگیده بودند، خانواده‌هایی که چشم‌انتظار مانده بودند و مردمی که با وجود همه نگرانی‌ها هنوز امید را کامل کنار نگذاشته بودند. بسیاری از آن نسل، فرصت زندگی معمولی پیدا نکردند. برخی مستقیم از نوجوانی وارد میدان جنگ شدند و برخی دیگر هیچ‌وقت به خانه برنگشتند. اما همان آدم‌ها کاری کردند که خرمشهر دوباره به ایران برگردد و همین، حال کشور را تغییر داد.

وقتی خبر آزادی شهر پیچید، مردم در خیابان‌ها همدیگر را بغل می‌کردند، اشک می‌ریختند و از شوق فریاد می‌زدند. آن لحظه برای خیلی‌ها فقط یک پیروزی نظامی نبود؛ انگار کشور بعد از مدت‌ها توانسته بود دوباره نفس بکشد. هنوز جنگ ادامه داشت، هنوز صدای انفجار خاموش نشده بود و هنوز خانواده‌های زیادی داغدار بودند، اما امید دوباره میان مردم جریان پیدا کرده بود. سوم خرداد از همان روز به چیزی بیشتر از یک تاریخ تبدیل شد؛ به یادآوری لحظه‌ای که ایران، زیر شدیدترین فشارها، دوباره روی پای خودش ایستاد.

شاید برای همین است که این روزها، وقتی دوباره نام ایران کنار تهدیدهای آمریکا و اسرائیل قرار می‌گیرد، خاطره خرمشهر در ذهن خیلی‌ها زنده می‌شود. مردم ایران جنگ را فقط در فیلم‌ها ندیده‌اند. حافظه این کشور پر از روزهایی‌ست که خبر حمله و اضطراب، بخشی از زندگی عادی مردم شده بود. طبیعی است که امروز هم نگرانی وجود داشته باشد. هیچ ملتی از جنگ استقبال نمی‌کند و هیچ آدم عاقلی از شنیدن خبر درگیری خوشحال نمی‌شود. اما در کنار این نگرانی، یک حس قدیمی هم در حافظه جمعی مردم باقی مانده؛ حسی که می‌گوید این کشور قبلاً هم روزهای سخت را پشت سر گذاشته و هنوز باقی مانده است.

ایران امروز شاید خسته‌تر از سال‌های جنگ باشد. فشار اقتصادی، نااطمینانی و نگرانی از آینده روی زندگی مردم سایه انداخته و خیلی‌ها از فرسودگی حرف می‌زنند. ولی تاریخ این کشور نشان داده زیر همین خستگی‌ها، نوعی سرسختی عمیق وجود دارد. چیزی که در لحظه‌های بحرانی خودش را نشان می‌دهد. خرمشهر یادآور همین ویژگی است. یادآور کشوری که بارها زخمی شده، اما هر بار دوباره بلند شده و ادامه داده است. شاید به همین دلیل باشد که سوم خرداد هنوز بعد از این همه سال، برای مردم یادآور روزی‌ست که ایران دوباره برخاست.