اینترنت طبقاتی در لباس «پرو»/ عمومی یا ویژه برای گروه‌های خاص؟

اینترنت جدید نیست؛ بازتعریف دسترسی با فیلتر و لیست سفید

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا، بر اساس توضیحات منتشرشده، «اینترنت پرو» نه یک شبکه مستقل، بلکه همان اینترنت معمولی است که از مسیرهای مدیریتی، شامل فیلترهای لیست سفید (Whitelisting) و پروتکل‌های تونلینگ، به گروه‌های خاص بدون محدودیت‌های رایج ارائه می‌شود. در این روایت، آنچه با عنوان «پرو» معرفی می‌شود، بیشتر یک سطح دسترسی مدیریت‌شده است تا یک سرویس ارتقایافته.

هفت طبقه دسترسی و ابهام در مدل جدید اینترنت

تصاویر منتشرشده در فضای مجازی، جدولی از هفت سطح دسترسی به اینترنت بین‌الملل را نشان می‌دهد که ادعا می‌شود گروه‌های مختلف اجتماعی و حرفه‌ای را در طبقات متفاوت قرار می‌دهد. هرچند صحت این طبقه‌بندی به‌طور رسمی تأیید نشده، اما بازنشر گسترده آن باعث شکل‌گیری بحث‌هایی درباره «اینترنت چندلایه» شده است.

گسترش تدریجی دسترسی‌های ویژه/ از وکلا تا فعالان اقتصادی

در گزارش‌های غیررسمی و پیامک‌های منتشرشده، نام گروه‌های مختلفی به‌عنوان دریافت‌کنندگان این دسترسی مطرح شده است؛ از وکلای دادگستری و اعضای اتاق بازرگانی گرفته تا پزشکان، پرستاران، فعالان صنفی و حتی برخی مشاغل خرد. هم‌زمان، گزارش‌هایی نیز از امکان ثبت درخواست برای دریافت این سرویس در برخی نهادهای حرفه‌ای منتشر شده است.

بر اساس گزارش‌ زومیت، «روابط عمومی کانون وکلای دادگستری اعلام کرده است که بعد از پیگیری از مراجع مربوطه و مکاتبه با اپراتورهای کشور حالا امکان دسترسی همه وکلای عضو کانون مرکز و هم‌چنین، کارمندان کانون به «اینترنت پرو» فراهم شده است. همچنین بر اساس گزارش این رسانه در روزهای اخیر پیامک‌هایی برای فعالان اقتصادی عضو اتاق بازرگانی ارسال شده که از برقراری سرویس اینترنت پرو برای آن‌ها خبر می‌دهد. 

به گزارش روابط عمومی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای نیز، امکان ثبت درخواست برای دریافت سیم‌کارت‌های پرو برای اعضای سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران فراهم شد. علاوه بر این به گزارش آوش، طبق اعلام مرکز فناوری اطلاعات دانشگاه علوم پزشکی تهران، طرح اینترنت پرو با دسترسی گسترده برای پزشکان وارد مرحله اجرا شده است.»

در کنار این موارد، پیش‌تر نیز بحث «سیم‌کارت‌های سفید» برای برخی گروه‌های خاص مانند اساتید دانشگاه، خبرنگاران و فعالان علمی مطرح بوده که اکنون به‌عنوان پیش‌زمینه‌ای برای مدل جدید اینترنت پرو مورد اشاره قرار می‌گیرد.

یکی از تفاوت‌های مهم این مدل با ابزارهای متداول دور زدن فیلتر، اتصال مستقیم کاربران با هویت واقعی شامل کد ملی و شماره موبایل ثبت‌شده است. این موضوع از نگاه برخی کارشناسان، به معنای افزایش کنترل‌پذیری شبکه و کاهش سطح ناشناسی کاربران در فضای آنلاین تلقی می‌شود.

هزینه دسترسی و ورود پولی به اینترنت بدون محدودیت

در برخی گزارش‌ها همچنین به هزینه‌دار بودن این نوع دسترسی اشاره شده است؛ به‌گونه‌ای که کاربران برای دریافت بسته‌های اینترنتی ویژه، باید مبالغی در حدود چند میلیون تومان برای بسته‌های یک‌ساله پرداخت کنند که این موضوع انتقادهایی درباره شکل‌گیری نوعی «بازار طبقاتی اینترنت» را به همراه داشته است.

در حالی که هنوز موضع رسمی و شفاف درباره ساختار و دامنه این طرح اعلام نشده، برخی کارشناسان حقوقی این نوع دسته‌بندی دسترسی را در تعارض با اصول بنیادین دسترسی برابر به اطلاعات ارزیابی می‌کنند. در مقابل، نهادهای تنظیم‌گر نیز اعلام کرده‌اند که در تعیین برخی تعرفه‌ها یا سازوکارهای اجرایی نقش مستقیم نداشته‌اند.

بنابراین آنچه اکنون تحت عنوان اینترنت پرو مطرح است، بیش از آنکه یک سرویس فنی باشد، به یک مسئله ساختاری در حکمرانی اینترنت تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که می‌تواند مرز میان اینترنت عمومی و اینترنت طبقه‌بندی‌شده را پررنگ‌تر کرده و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فناورانه گسترده‌ای به همراه داشته باشد.

در نهایت باید از مسئولین این سوال را پرسید که آیا اینترنت در مسیر یکسان‌بودن برای همه کاربران حرکت می‌کند، یا در حال تبدیل شدن به شبکه‌ای چندلایه با دسترسی‌های متفاوت بر اساس جایگاه اجتماعی و حرفه‌ای است؟

خبرنگار : عاروان