بازار گمانه‌زنی درباره حمله آمریکا به ایران داغ شد؛ رسانه‌ها موعد حمله را هم مشخص کردند

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، تهدید به هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی، مراکز داده و تأسیسات مرتبط با هوش مصنوعی را نمی‌توان صرفاً ادامه ادبیات نظامی متعارف میان تهران و واشنگتن دانست. این زیرساخت‌ها در سال‌های اخیر به بخش مهمی از اقتصاد منطقه تبدیل شده‌اند؛ از خدمات ابری و ارتباطات بین‌المللی گرفته تا پردازش داده و فعالیت شرکت‌های فناوری. به همین دلیل، آسیب به آن‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از محل وقوع یک حمله داشته باشد.

محسن رضایی در اظهاراتی تلویزیونی اعلام کرده است که در صورت ازسرگیری جنگ، زیرساخت‌های مهمی در منطقه، از جمله کابل‌ها، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی، ممکن است هدف قرار گیرند.

او ارزش این زیرساخت‌ها را بیش از دو تریلیون دلار عنوان کرده است؛ رقمی که باید به‌عنوان برآورد اعلام‌شده از سوی او در نظر گرفته شود، نه ارزش مستقلی که درباره تمام دارایی‌های مورد اشاره تأیید شده باشد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارش ۱۲ اکتبر خود، این تهدید را در چارچوب افزایش تنش‌ها و بن‌بست مذاکرات میان ایران و آمریکا بررسی کرده است.

اهمیت این موضع در آن است که دامنه هزینه‌های احتمالی جنگ را به حوزه‌ای گسترش می‌دهد که کشورهای منطقه برای توسعه اقتصادی خود روی آن حساب کرده‌اند. سرمایه‌گذاری در مراکز داده و خدمات هوش مصنوعی، به‌ویژه در کشورهای حوزه خلیج فارس، تنها یک پروژه فناوری نیست؛ این سرمایه‌گذاری‌ها بخشی از برنامه آن کشورها برای متنوع‌سازی اقتصاد و کاهش وابستگی به درآمدهای سنتی انرژی است.

با این حال، تهدید اعلام‌شده به معنای آن نیست که چنین حملاتی حتماً انجام خواهند شد یا همه زیرساخت‌های نام‌برده در یک سطح از آسیب‌پذیری قرار دارند. آنچه فعلاً روشن است، ورود زیرساخت دیجیتال به ادبیات رسمی تهدیدهای مرتبط با احتمال ازسرگیری جنگ است؛ تغییری که می‌تواند نگرانی شرکت‌های فناوری، سرمایه‌گذاران و دولت‌های منطقه را افزایش دهد.

واشنگتن میان آمادگی نظامی و ملاحظات انتخاباتی

در طرف مقابل، گزارش‌های منتشرشده از سوی آکسیوس و ان‌بی‌سی نیوز در ۷ اکتبر حاکی از آن بود که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، برای احتمال ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران در حال آماده‌سازی گزینه‌های نظامی است. این گزارش‌ها به نقل از مقام‌ها و منابع آگاه منتشر شدند و از بررسی حملات احتمالی به تأسیسات انرژی، زیرساخت‌ها و اهداف هسته‌ای ایران خبر دادند.

آکسیوس در گزارشی جداگانه در ۸ اکتبر نوشت که ترامپ اعلام کرده است آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر (۱۲ آبان) به ایران حمله نخواهد کرد. با این حال، همان گزارش تأکید داشت که پیش‌تر گزینه ازسرگیری عملیات نظامی در دولت آمریکا بررسی شده بود و تصمیم نهایی درباره مسیر آینده جنگ همچنان به تحولات سیاسی و دیپلماتیک بستگی دارد.

 ارتش آمریکا می‌تواند برای سناریوهای مختلف برنامه‌ریزی کند، بدون آنکه دستور اجرای حمله صادر شده باشد. در عین حال، اعلام یک محدودیت زمانی از سوی رئیس‌جمهور نیز به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که سیاست نظامی در صورت تغییر شرایط بدون تغییر باقی بماند.

عامل انتخابات در این میان اهمیت دارد، زیرا تشدید جنگ می‌تواند بر قیمت نفت، هزینه سوخت و فضای سیاسی آمریکا اثر بگذارد. افزایش قیمت انرژی، در صورت بروز اختلال در عرضه یا حمل‌ونقل منطقه‌ای، ممکن است برای دولت واشنگتن هزینه اقتصادی و سیاسی ایجاد کند. از سوی دیگر، دولت آمریکا ممکن است ادامه فشار نظامی را ابزاری برای واداشتن تهران به پذیرش توافق بداند.

گزارش آکسیوس در ۱۳ اکتبر نیز از تماس‌های اخیر ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره احتمال ازسرگیری عملیات نظامی خبر داد؛ هرچند مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی درباره زمان‌بندی و اصل تصمیم اختلاف نظر داشته‌اند و کاخ سفید محتوای این گفت‌وگوها را به‌طور کامل تأیید نکرده است. بنابراین، افزایش آمادگی نظامی را باید جدی گرفت، اما نمی‌توان از آن به‌تنهایی نتیجه گرفت که حمله در تاریخی مشخص قطعی شده است.

محاصره، تنگه هرمز و بن‌بست دیپلماسی

بخش دیگری از این معادله به اختلاف‌های حل‌نشده میان تهران و واشنگتن بازمی‌گردد. ایران رفع محاصره دریایی، توقف جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های خود و رفع تحریم‌های جدید را از جمله مطالباتش اعلام کرده است. در مقابل، مقام‌های آمریکایی همچنان مسئله هسته‌ای ایران را در مرکز اختلاف‌ها قرار می‌دهند.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در اظهاراتی که در متن مبنا نقل شده، از ادامه تبادل پیام از طریق میانجی‌ها خبر داده و گفته است پیشنهاد جدید آمریکا در حال بررسی است. این موضع نشان می‌دهد که کانال‌های ارتباطی به‌طور کامل بسته نشده‌اند؛ هرچند ادامه تماس‌ها لزوماً به معنای نزدیک بودن توافق نیست.

در همین حال، مسئله تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی به یکی از مهم‌ترین نقاط فشار در این تقابل تبدیل شده است.

رویترز در ۹ اکتبر گزارش داد که تهدیدهای مرتبط با محدودیت تردد دریایی و افزایش خطر برای نفتکش‌ها، ریسک حمل‌ونقل انرژی را بالا برده است. هرگونه تشدید درگیری در این آبراه می‌تواند بر بازار نفت و هزینه حمل‌ونقل اثر بگذارد و پیامدهای آن به اقتصادهای خارج از منطقه نیز برسد.

در چنین شرایطی، تهدید زیرساخت‌های دیجیتال و فشار بر مسیرهای انرژی را باید در یک چارچوب گسترده‌تر دید: هر طرف می‌کوشد هزینه ادامه تقابل را برای طرف مقابل افزایش دهد. با این حال، هرچه حوزه‌های بیشتری از اقتصاد منطقه در معرض تهدید قرار گیرند، احتمال گسترش پیامدهای جنگ به کشورهای ثالث و بخش‌های غیرنظامی نیز بیشتر می‌شود.

آیا تهدیدها به جنگی گسترده‌تر منتهی می‌شوند؟

در حال حاضر، دو روند هم‌زمان دیده می‌شود: از یک سو، آماده‌سازی گزینه‌های نظامی و افزایش لحن تهدیدآمیز؛ از سوی دیگر، ادامه تبادل پیام‌ها و تلاش برای پیشبرد مطالبات از مسیر میانجی‌ها. هیچ‌یک از این دو روند به‌تنهایی مسیر نهایی بحران را مشخص نمی‌کند.

برای ارزیابی احتمال ازسرگیری جنگ، باید به نشانه‌های عملی توجه کرد: صدور دستور اجرایی برای حمله، تغییرات معنادار در آرایش نیروها، محدود شدن کانال‌های دیپلماتیک و تحولات مرتبط با محاصره و امنیت دریایی. گزارش درباره تدوین طرح‌های نظامی مهم است، اما با تصمیم نهایی برای اجرای آن‌ها تفاوت دارد.

تهدید مربوط به مراکز داده و هوش مصنوعی نیز بیش از آنکه به‌تنهایی زمان جنگ را مشخص کند، نشان می‌دهد که دامنه پیامدهای احتمالی تقابل در حال گسترش است. اگر درگیری از سر گرفته شود، خسارت‌ها ممکن است به تأسیسات نظامی و انرژی محدود نماند و شبکه‌هایی را درگیر کند که تجارت، ارتباطات و فعالیت اقتصادی کشورهای منطقه به آن‌ها وابسته است.

خبرنگار : همتی