بازی تازه بازار گوشت/ آیا بسته‌بندی مقصر گرانی است؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، افزایش قیمت محصولات پتروشیمی در هفته‌های اخیر، پس از آسیب به برخی زیرساخت‌ها و اختلال در تأمین مواد اولیه، بار دیگر زنجیره تولید کالاهای اساسی را تحت فشار قرار داده است. در این میان، هر افزایش هزینه‌ای در بخش‌های جانبی به سرعت نگرانی‌ها درباره موج تازه گرانی را افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه در بازاری مانند گوشت و مرغ که مدت‌هاست از ثبات فاصله گرفته است.

اما فعالان صنعت بسته‌بندی روایت متفاوتی دارند. مسعود رسولی، دبیر انجمن تولید و بسته‌بندی گوشت ایران، معتقد است برخلاف برخی کالاها مانند آب معدنی، هزینه بسته‌بندی در صنعت گوشت و مرغ سهم تعیین‌کننده‌ای در قیمت نهایی ندارد و حتی افزایش هزینه مواد اولیه پتروشیمی نیز اثر محسوسی بر نرخ مصرف‌کننده نخواهد گذاشت.

مسئله فقط بسته‌بندی نیست

اگرچه این توضیح از منظر فنی قابل دفاع به نظر می‌رسد، اما واقعیت بازار برای مصرف‌کننده چیز دیگری است. مردم در ماه‌های اخیر با افزایش پی‌درپی قیمت کالاهای اساسی مواجه بوده‌اند و طبیعی است که هر خبر مرتبط با اختلال در زنجیره تولید یا واردات، به نگرانی تازه‌ای درباره جهش قیمت‌ها تبدیل شود.

در چنین فضایی، تأکید بر «ناچیز بودن» سهم بسته‌بندی شاید بخشی از ماجرا را توضیح دهد، اما پاسخ کامل افکار عمومی نیست. زیرا مصرف‌کننده نهایی، در نهایت با عدد روی تابلوی فروشگاه مواجه است؛ عددی که طی سال‌های اخیر بارها تغییر کرده و قدرت خرید خانوارها را به شکل محسوسی کاهش داده است.

حتی خود دبیر انجمن نیز در بخشی از سخنانش به نکته‌ای کلیدی اشاره می‌کند؛ اینکه افزایش قیمت مرغ در مقاطعی به دلیل نبود کشش بازار متوقف شده است. این جمله، بیش از آنکه نشانه تعادل بازار باشد، تصویری از افت توان خرید مردم ارائه می‌دهد؛ بازاری که نه به دلیل کنترل واقعی قیمت‌ها، بلکه به دلیل ناتوانی مصرف‌کننده در خرید بیشتر، از افزایش جدید عقب‌نشینی کرده است.

زنجیره‌ای از بحران‌ها پشت قیمت گوشت

بازار گوشت و مرغ در ایران مدت‌هاست تنها از یک متغیر تأثیر نمی‌گیرد. از هزینه نهاده‌های دامی و حمل‌ونقل گرفته تا نرخ ارز، واردات، مشکلات لجستیکی و حتی تغییر مسیر بنادر ورودی، همگی بر قیمت نهایی اثرگذارند.

رسولی نیز تأیید کرده که در برخی مقاطع، به دلیل شرایط موجود، مسیرها و مبادی ورود گوشت تغییر کرده است؛ موضوعی که هرچند واردات را متوقف نکرده، اما نشان می‌دهد زنجیره تأمین همچنان در وضعیت شکننده‌ای قرار دارد.

همین شکنندگی باعث شده بازار مواد پروتئینی بیش از گذشته به اخبار سیاسی، اقتصادی و حتی امنیتی واکنش نشان دهد. در چنین شرایطی، کوچک‌ترین اختلال در صنعت پتروشیمی یا حمل‌ونقل می‌تواند موجی از نگرانی را در بازار ایجاد کند؛ حتی اگر فعالان صنفی تأکید کنند اثر مستقیم آن محدود است.

شاید از نگاه تولیدکننده، سهم بسته‌بندی در قیمت گوشت ناچیز باشد، اما برای مصرف‌کننده‌ای که هر روز بخشی از اقلام پروتئینی را از سبد خرید خود حذف می‌کند، تفاوت چندانی ندارد که گرانی از کدام بخش زنجیره آغاز شده است.

واقعیت این است که بازار گوشت و مرغ مدت‌هاست از مرحله «نگرانی درباره علت گرانی» عبور کرده و به نقطه‌ای رسیده که مسئله اصلی، توان خرید مردم است؛ توانی که هر روز کوچک‌تر می‌شود و حالا حتی توقف افزایش قیمت‌ها هم الزاماً به معنای آرامش بازار نیست.