با وجود بارش ها چرا خشکسالی ادامه دارد؟

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا به نقل از ایسنا، بارش در پهنه ایران، از اواخر آذرماه تغییر وضعیت داد؛ در حالی که پاییزی کم‌بارش و خشک پشت سر این تاریخ بود، پیش‌بینی‌ مدل‌های هواشناسی نشان می‌داد که بارش‌ زمستانه به نزدیکی مقادیر نرمال بلند مدت بازمی‌گردد. 

از اواخر آذرماه با ورود سامانه‌های بارشی به کشور، فعالیت نامتوازن این سامانه‌ها در استان‌های مختلفی اتفاق افتاد. اگرچه که بارش‌ محدود به بعضی استان‌ها بود اما به علت اثرگذاری بر استان‌های اغلب کم‌بارش‌، میانگین بارش سطح کل ایران به مرور افزایش یافت، به‌گونه‌ای که بارش از میانگین بلند مدت بیشتر شد و به بیان ساده‌تر، مدتی میانگین بارش کل کشور از بارشی که ایران در دهه‌های گذشته در همین بازه زمانی تجربه کرده بود، بیشتر شد. 

بارش نامتوازن در سطح ایران به گونه‌ای بود که تعداد قابل توجهی از استان‌ها همچنان با کم‌بارشی روبرو بودند و در این بازه هیچ‌گاه بارش دریافتی آن‌ها بیشتر از بلند مدت نشد علاوه بر این اگرچه به نظر می‌رسد میانگین بارش زمستان در شرایط نرمال قرار گیرد و پیش‌بینی‌ها حاکی از افزایش بارش‌ در بهمن‌ماه است، اما میانگین بارش ایران از اول مهر تا ۲۰ دی‌ماه بار دیگر به بازه منفی بازگشته است و به نظر می‌رسد خشکی پاییزه و بارش‌های کم سال‌های گذشته همچنان بر دوش اعداد و ارقام کم‌بارشی سنگینی می‌کند. 

بر اساس داده‌های مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، بررسی توزیع بارش در پایان آذرماه ۱۴۰۴ (۲۴ روز قبل) نشان می‌دهد، ۱۶ استان کشور با بی‌هنجاری منفی بارش نسبت به بلندمدت مواجه بودند. با این وجود میزان بارش کل کشور در آذرماه ۲.۵۶ میلیمتر ثبت شد و نسبت به سال گذشته ۲.۴۴ میلیمتر و بلندمدت، ۱.۲۴ میلیمتر افزایش یافته بود.

در این میان بیشترین کاهش بارش آذرماه نسبت به بلندمدت در استان‌های کهگیویه وبویراحمد، تهران و البرز ارزیابی شد. در مقابل هرمزگان، کرمان، خراسان رضوی و جنوبی، فارس، اصفهان، ایلام، بوشهر، کردستان، آذربایجان شرقی و غربی، زنجان و اردبیل بیشترین میزان آنومالی (بی‌هنجاری) مثبت بارش را داشتند. چرا که در مدت یک ماهه آذر ۱۴۰۴ نیمه شرقی، مرکز، جنوب و شمال غرب تحت تاثیر بارش‌ها بود. به همین سبب شرایط خشکی در غالب حوضه‌های آبریز با شدت‌های متفاوتی همراه شد و شدت و وسعت خشکسالی بسیار شدید، کمتر از ماه قبل شد. به طوری که آذرماه ۱۴۰۴، در بازه چهل سال گذشته رتبه هفتم پربارش ترین آذرماه را داشت و برخی از استان‌ها مانند هرمزگان، کرمان، خراسان جنوبی و رضوی، آذربایجان شرقی و غربی، ایلام، کردستان، زنجان و اصفهان رتبه‌های اول پر بارش‌ترین ماه آذر خود را نسبت به ۴۰ سال گذشته داشتند.

البته به گفته احد وظیفه - رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی - خشکسالی پدیده‌ای نیست که ناگهانی آغاز شود یا به‌طور دفعی پایان یابد و تعاریف مختلفی دارد.

وی درباره شرایط ایران گفته بود با وجود بارش‌های مناسب این مدت در برخی استان‌ها، به دلیل افت آب‌های زیرزمینی در اغلب مناطق کشور، ایران همچنان از نظر هیدرولوژیک درگیر خشکسالی است. علاوه بر این در مناطقی مانند تهران، خشکسالی هواشناسی، کشاورزی همزمان مشاهده می‌شود و استانی مانند سیستان و بلوچستان نیز وارد آخرین مرحله خشکسالی یعنی خشکسالی اقتصادی و اجتماعی شده است.

داده‌ها نشان می‌دهد اگرچه با بارش‌های آذرماه، در ۱۵ استان کشور سهم بارش تأمین شد اما بخش قابل توجهی از کشور، همچنان با کم بارشی نسبت به میانگین بلند مدت روبروست. 

خبرنگار : شاکر