بحران تغذیه‌ای با رقص قیمت، مرغ‌ها را به پرواز درآورد

پایگاه خبری ایونا خبرنگار خود را به بازار اصلی خرید و فروش مواد پروتئینی می‌فرستد تا مردم بدانند این گرانی از کجا ریشه می‌گیرد و چه تأثیری بر سفره‌های آنان گذاشته است.

کشتارگاه میدان بهمن

خبرنگار ایونا برای پاسخ به این سؤال، به سراغ زنجیره تأمین در کشتارگاه میدان بهمن می‌رود و در گفت‌وگو با یکی از تولیدکنندگان مرغ، از بالا بودن قیمت دان و مواد اولیه می‌گوید و از عدم ثبات قیمت این مواد اولیه که باعث می‌شود وقتی محصول را به بازار می‌رسانیم، قیمت فروش به قدری نباشد که بتوانیم هزینه‌های تولید و بدهی‌هایمان را جبران کنیم. گرانی مرغ، نتیجه‌ی یک زنجیره درهم‌شکسته است؛ از تأمین نهاده تا واسطه‌هایی که در مسیر توزیع، سودهای کلانی می‌برند. آیا مقصر فقط ما فروشندگان هستیم؟

رصد خبرنگار ایونا از بازار مرغ، در میان راهروهای مرغ‌فروشی‌ها، روایت دیگری از واقعیت عرضه و تقاضا میان فروشنده و مصرف‌کننده به تصویر می‌کشد. خبری از خرید انبوه نیست. مشتریانی که با دقت و تردید به وزن‌ها نگاه می‌کنند، روایتگر واقعیت جدید هستند. یکی از خریداران می‌گوید: ما مجبوریم به جای مرغ، به سراغ خوراک‌های ارزان‌تر مرغ چون اسکلت مرغ یا گردن و بال با ارزش غذایی کمتر برویم.

فروشنده مرغ در یکی از غرفه‌ها عنوان کرد: در دوره‌هایی که تولید به دلیل مشکلات انرژی یا هزینه‌های بالا در زنجیره تأمین کاهش می‌یابد، تقاضای خرید افزایش می‌یابد و قیمت‌ها نیز به شدت جهش می‌کنند.

کارگر این غرفه در ادامه صحبت رئیس خود افزود: فاصله زیاد بین تأمین‌کننده و مصرف‌کننده نهایی، در هر مرحله از توزیع، سود و هزینه اضافی را به جیب واسطه‌ها و دلالان می‌برد و بار این افزایش قیمت در نهایت بر دوش مشتری و مصرف‌کننده خواهد بود.

راننده تاکسی که در راهرو مرغ‌فروشی قدم می‌زد و غرفه‌ها را نگاه می‌کرد به خبرنگار ایونا گفت: مردم به سمت جایگزین‌های ارزان‌تر یا کاهش میزان مصرف پروتئین با این قیمت‌های سرسام‌آور هستند. فشار اقتصادی بر همه اقشار مختلف، علی‌الخصوص طبقه متوسط و رو به پایین است. اکثریت جامعه خرید خود را به حداقل رسانده‌اند.

معلم آموزش و پرورش که در یکی از غرفه‌ها خرید می‌کرد از تغییر ترکیب سبد خرید خانواده‌ها گفت: بسیاری از خانواده‌ها که پیش از این مرغ را منبع اصلی پروتئین خود می‌دانستند، اکنون ناچار هستند به سمت پروتئین‌های گیاهی یا کالاهای پرکالری اما کم‌ارزش‌تر بروند که این موضوع در بلندمدت، سلامت جامعه را تهدید می‌کند. گرانی مرغ و حضور بی‌رویه واسطه‌ها باعث می‌شود قیمت نهایی در مغازه‌ها بسیار فراتر از قیمت واقعی تولید باشد.

تأمین‌کننده و فروشنده‌ها در پاسخ به خبرنگار ایونا که چرا قیمت‌ها این‌قدر بالا می‌رود گفتند:

پاسخ در مرغداری‌ها نهفته است. تولیدکنندگان زیر فشار دوگانه هستند. از یک سو قیمت نهاده‌ها مانند دان و خوراک دام و از سوی دیگر، عدم ثبات قیمت در بازار. از آنجایی که بخش بزرگی از این نهاده‌ها وارداتی هستند، نوسانات نرخ ارز مستقیماً بر قیمت تمام‌شده مرغ تأثیر می‌گذارد.

تأمین‌کننده با اشاره به هزینه‌هایی که روز به روز در حال افزایش است، افزود: ما وقتی محصول را به بازار می‌رسانیم، با زنجیره‌ی طولانی از واسطه‌ها روبه‌رو می‌شویم که سودهای خود را از جیب مصرف‌کننده نهایی مردم در می‌آورند. مرغدار مجبور است برای جلوگیری از ضرر، قیمت مرغ را بالا ببرد.

پاکسازی واسطه‌های غیرضروری

گرانی مرغ، تنها یک بحران اقتصادی نیست؛ بلکه یک بحران اجتماعی است. وقتی پروتئین اصلی جامعه گران می‌شود، شکاف میان طبقات در زمینه سلامت و تغذیه عمیق‌تر می‌شود. تا زمانی که قیمت نهاده‌ها کنترل نشود و زنجیره توزیع از واسطه‌های غیرضروری پاکسازی نگردد، قیمت‌ها به شکلی غیرمنطقی بالا می‌روند و سفره‌ها همچنان با کمبود پروتئین روبه‌رو خواهند بود.

حمایت دولت از گفتار تا واقعیت

در حالی که دولت‌ها از سیاست‌های حمایتی صحبت می‌کنند، مرغ گرم از کیلویی ۳۸۰ هزار تومان هفته گذشته به ۴۵۰ هزار تومان افزایش یافته است. مردم در بازار با واقعیتی از زنجیره تأمین و عدم کنترل قیمت نهاده‌ها و گوشت گرم روبه‌رو هستند.

بررسی‌ها و رصدهای میدانی خبرنگار ایونا نشان می‌دهد که گرانی مرغ، نتیجه‌ی یک زنجیره درهم‌شکسته است. نوسان نرخ ارز باعث افزایش قیمت خوراک دام می‌شود و این مستقیماً هزینه تولید را بالا می‌برد. علاوه بر این، بخشی از گرانی ناشی از تورم واقعی است و بخشی دیگر ناشی از سوءمدیریت در زنجیره تأمین می‌باشد.

خبرنگار: نعیمی