بدمصرفی انرژی نتیجه قیمت‌گذاری غلط و قوانین ناکارآمد است

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا به نقل از ایسنا، مسعود پزشکیان روز گذشته در ادامه بازدیدهای میدانی در وزارت کشور از مردم درخواست کرد مصرف برق و انرژی را کاهش دهند. وی در این زمینه گفته است اگر در خانه ۱۰ چراغ روشن است، باید دو چراغ روشن بماند.  

رئیس جمهوری در این زمینه تأکید کرد دشمنان زیرساخت‌های ایران را هدف گرفتند و ما را در محاصره قرار می‌دهند تا مردم ناراضی شوند و رضایت امروز تبدیل به نارضایتی شود. اگر اجازه ندهیم زمینه‌هایی که دشمنان فکر می‌کنند باعث نارضایتی است ایجاد شود، جلوی دشمن را در تحقق اهدافش گرفته‌ایم.

در این راستا- مهدی عرب‌ صادق- کارشناس ارشد دیپلماسی انرژی، با تأکید بر اینکه اصلاح تعرفه‌ها و قیمت انرژی مهم‌ترین عامل مدیریت مصرف است، اظهار کرد: در حال حاضر تقریباً سه درصد جامعه ۹۰ درصد انرژی را مصرف می‌کنند. علت اصلی این وضعیت آن است که به‌طور جدی سراغ اصلاح قیمت‌ها نرفته‌ایم. در همه جای دنیا وقتی مصرف انرژی افزایش پیدا می‌کند، شاخص تولید ناخالص داخلی هم رشد می‌کند اما در کشور ما به دلیل بد مصرفی چنین اتفاقی نمی‌افتد و بخش زیادی از انرژی عملاً هدر می‌رود.

وی افزود: در بخش کشاورزی، خانگی و حتی صنعتی الگوهای صحیح مصرف انرژی وجود ندارد. تا زمانی که برق به‌عنوان یک خدمت دیده شود و نه کالایی که نیازمند توسعه زیرساخت است، این مشکلات ادامه خواهد داشت.  

این کارشناس انرژی، قوانین غلط انباشته‌شده را از دیگر چالش‌های حوزه انرژی دانست و گفت: در سال‌های گذشته تصور غلطی توسط برخی ذی‌نفعان خاص انرژی به جامعه القا شده که هرگونه اصلاح تعرفه‌ها فشار بر دهک‌های پایین است؛ درحالی‌که اتفاقاً قیمت پایین انرژی، خود عامل فشار غیرمستقیم بر دهک‌های پایین است. همین رویکردهای پوپولیستی مانع اصلاح قیمت‌ها شده و زمینه رانت‌های بزرگ را فراهم کرده است.  

فرسودگی شبکه برق و تلفات ۱۸ درصدی

عرب‌ صادق همچنین با اشاره به فرسودگی زیرساخت‌ها اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۷ تا ۱۸ درصد تلفات در شبکه برق کشور وجود دارد که عدد قابل‌توجهی است.

وی در ادامه درباره الگوهای انگیزشی اصلاح مصرف گفت: در ایران نیز باید مصرف برق در هر بخش متناسب با میزان خلق ارزش افزوده باشد. در صنعت، اگر سود انتهای خط تولید و یارانه انرژی متناسب با راندمان تعریف شود، می‌تواند به‌عنوان مشوق عمل کرده و مصرف را منطقی کند.

عرب‌ صادق تأکید کرد: بخشی از خطوط تولید صنعتی ما فاقد حسابداری صنعتی و ارزش اقتصادی واقعی هستند و صرفاً به دلیل انرژی بسیار کم‌قیمت فعال‌اند. برخی از این خطوط با راندمان ۱۰ درصد کار می‌کنند؛ در بسیاری از کشورها اجازه فعالیت چنین خطوطی داده نمی‌شود.

او درباره نقش آموزش و اطلاع‌رسانی در اصلاح الگوی مصرف نیز گفت: اطلاع‌رسانی قطعاً اثر دارد، اما تا زمانی که تعرفه‌ها اصلاح نشود نمی‌توان انتظار داشت الگوی مصرف مردم تغییر کند. قیمت انرژی، ویترین ارزش آن است. در یک جامعه ۹۰ میلیونی ارزش هر چیز با قیمت آن سنجیده می‌شود و تا زمانی که ویترین قیمتی انرژی اصلاح نشود، اصلاح الگو اتفاق نمی‌افتد.  

مصرف هوشمندانه به جای خاموشی‌های غیرهدفمند

عرب‌ صادق افزود: مدیریت مصرف از طریق خاموشی‌های غیرهوشمندانه قابل قبول نیست. باید مصرف انرژی را به سمت بخش‌هایی که ارزش افزوده ایجاد می‌کنند هدایت کنیم. از سوی دیگر، فرهنگ مصرف انرژی باید از طریق آموزش رسمی، رسانه‌ها و دستگاه‌های فرهنگی تقویت شود.

این کارشناس با اشاره به تفاوت چشمگیر مصرف سرانه انرژی در ایران با میانگین جهانی گفت: سرانه مصرف انرژی در ایران حدود ۸ برابر میانگین جهانی است، در حالی که شاخص‌های رشد اقتصادی ما متناسب با این میزان مصرف نیست.

خبرنگار : شاکر