تاب‌آوری در بحران؛ چگونه پس از سختی‌ها دوباره قوی‌تر می‌شویم؟

با توجه به اینکه دنیای امروز، دنیای عدم قطعیت‌ها می‌باشد لذا یکی از محیط‌هایی که ناخواسته همه ما با آن مواجه می‌شویم انواع چالش‌ها و بحران‌هایی است که در مسیر با آن مواجه خواهیم شد لذا تنها راه گذر از این چالش‌ها و بحران‌ها، افزایش آگاهی به نحوه تاب‌آوری در بحران می‌باشد.

مواردی که در ادامه به آن اشاره می‌شود بخشی از کتاب Option B یا به فارسی «گزینه ب» می‌باشد و برخی ناشی از مطالعات و تجربه‌های اینجانب. ترجمه این کتاب نیز موجود می‌باشد. نویسندگان این کتاب آدام گرنت و شریل سندبرگ می‌باشند. در تعریف ابتدایی واژگانی که اشاره شده است می‌توان تاب‌آوری و بحران را این‌چنین معنا کرد:

تاب‌آوری در واقع سرعت واکنش ما به سختی‌هاست، و مثل عضله می‌ماند و ما می‌توانیم بسازیمش دقیقاً مثل وقتی که باشگاه می‌روید و عضلاتتان را قوی‌تر می‌کنید.

بحران زمانی اتفاق می‌افتد که به دلیل یک رخداد یا رخدادهایی و یا واقعه ناگهانی همه پیش‌فرض‌های ما به چالش کشیده نمی‌شود بلکه همه تغییر می‌کند یعنی مبانی تصمیم‌گیری‌ها به هم می‌ریزد و وارد شرایطی می‌شویم که برای ما ناشناخته است.

سؤال درست این نیست که تا کجا و چقدر می‌توانیم این بحران‌ها را تحمل کنیم، سؤال درست این است که بعد از این اتفاقات بد قدم بعدی چیست؟

چطور می‌شود تاب‌آوری را بیشتر کرد؟

نیچه یک جمله خیلی معروف دارد که احتمالاً همه آن را شنیده باشند،

چیزی که من را نکشد حتماً قوی‌تر می‌کند.

اما روان‌شناس‌های معروف دیگری مثل تدسکی و کلهن یک بیان دیگری دارند و این‌گونه این عبارت را ترجمه می‌کنند، من خیلی آسیب‌پذیرتر از چیزی که فکر می‌کردم بودم اما خیلی قوی‌تر از چیزی که بتوانم تصورش را هم بکنم هستم.

وقتی رنج‌های زندگی روحمان را زخمی می‌کند جای زخمش همیشه باقی می‌ماند، ولی بعدش آدم قوی‌تری خواهیم بود.

بعد از ده‌ها مطالعه در مورد اینکه مردم چطور در برابر شکست‌ها و چالش‌ها رفتار می‌کنند، روان‌شناس‌ها متوجه شدند که سه P هست که مانع ریکاوری و بهبود می‌شود.

مدل 3P یکی از شناخته‌شده‌ترین مدل‌های مربوط به تأثیرگذاری بر کاهش تاب‌آوری است:

1- شخصی‌سازی (Personalization): این باور یعنی ما مقصریم.

2- فراگیر بودن (Permanence): یعنی اتفاق بدی که برای ما افتاده است روی تمام جنبه‌های زندگی ما اثرگذار است.

3- تداوم (Pervasiveness): یعنی عواقب این اتفاق بد برای همیشه باقی می‌ماند.

در واقع شخصی‌سازی، فراگیری و تداوم خطاهای ذهنی ما هست که در زمان سختی ایجاد می‌شود.

بیایید روی یک مثال این مدل را پیاده کنیم:

فرض کنید که شما شغلتان را از دست می‌دهید اولین چیزی که ذهنتان می‌آید این است که ای وای من دیگر نمی‌توانم کار پیدا کنم، من تا آخر عمر قرار است بیکار بمانم، این همان حس تداوم وجود سختی‌هاست.

ما در نظر نمی‌گیریم که این هم یک اتفاق است و قرار است که بگذرد همان‌طور که شادی‌ها پایدار نیست غم و مصیبت‌ها هم پایدار نیستند.

اگر فکر کنید که تا ابد قرار است بیکار بمانید، بعد با خودتان می‌گویید اگر بیکار بمانم نگاه همسرم به من عوض می‌شود، بعد از این چگونه به پدر و مادرم نگاه کنم، همه زندگی‌ام قرار است از هم بپاشد.

این همان حسی است که به شما می‌گوید مشکلات شما تمام ابعاد زندگی شما را قرار است دربر بگیرد و تحت تأثیر بگذارد.

کمی بیشتر که در غم و بدبختی‌ها غرق می‌شویم، با خودتان می‌گویید نکند من خنگ باشم، نکند من مشکلی دارم که نمی‌توانم کارم را نگه دارم، این همه آدم دارند کار می‌کنند چرا من فقط کارم را از دست داده‌ام؟ حتماً مشکل از من است.

با این حرف ما مشکلی که برایمان پیش آمده را شخصی‌سازی می‌کنیم، اینکه اصلاً دلیل اصلی این مشکل ماییم و اصلاً عوامل بیرونی را در نظر نمی‌گیریم.

این سه علت به افراد مصیبت‌دیده می‌گویند که همه‌چیز تقصیر خودشان است، همه زندگی افتضاح و وحشتناک است، و همین‌طوری هم قرار است بماند.

درک این موضوع که مشکلات شخصی دائمی و فراگیر نیست، باعث می‌شود که افراد کمتر دچار افسردگی بشوند و راحت‌تر بتوانند با مشکلات مقابله کنند.

نویسنده: قره بگلو