در هفته‌های اخیر، شمال و شمال‌شرق سوریه شاهد تحولات مهمی بوده که می‌تواند مسیر جنگ طولانی این کشور را دستخوش تغییرات اساسی کند. پس از ماه‌ها تنش و درگیری‌های پراکنده میان حکومت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)، دو طرف در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶ به یک توافق آتش‌بس جامع و طرح ادغام قسد در ساختار حکومت مرکزی رسیدند؛ توافقی که از سوی دمشق به‌عنوان گامی اساسی برای «بازگرداندن حاکمیت دولت بر تمامی خاک سوریه و تثبیت امنیت داخلی» توصیف شده است.
بر اساس مفاد این توافق، آتش‌بس فوری در تمام جبهه‌ها برقرار شده و نیروهای قسد موظف به عقب‌نشینی نظامی به شرق رودخانه فرات شده‌اند، در حالی که حکومت سوریه کنترل استان‌های دیرالزور و رقه را هم به‌طور کامل اداری و نظامی به دست گرفته و در حسکه نیز ساختارهای مدنی تحت اداره قسد در چارچوب نهادهای دولتی ادغام خواهد شد.
این توافق همچنین شامل ادغام فردی اعضای قسد در ارتش و وزارتخانه‌های امنیتی سوریه پس از بررسی‌های امنیتی شده و حکومت سوریه نیز کنترل کامل مرزها، فرودگاه‌ها و میادین نفت و گاز را بازپس می‌گیرد؛ اقدامی که دمشق آن را بازسازی انسجام و حاکمیت کشور می‌داند.
کشورهای عربی منطقه و برخی قدرت‌های بین‌المللی نیز از این توافق استقبال کرده‌اند و آن را گامی رو به جلو در مسیر ثبات و امنیت سوریه توصیف کرده‌اند. با این‌حال درگیری‌ها همچنان ادامه داشته و آینده مشخصی از تحولات به چشم نمی‌خورد.
حساسیت ترکیه درباره حضور کُردها در ساختارهای حکومت سوریه «حسن هانی‌زاده» کارشناس مسائل غرب آسیا ، در ارتباط با تحولات اخیر در سوریه و درگیری‌های رخ داده بین حکومت «احمد الشرع» یا همان «ابومحمد الجولانی» رئیس خودخوانده سوریه و کردهای این کشرو اظهار کرد: در پی این درگیری‌ها یک توافق‌نامه‌ای بین نماینده نیروهای دموکراتیک سوریه و دمشق به امضا رسید در حالی که این یک توافق شکننده و فاقد پشتوانه اجرایی است.
وی با اشاره به فعالیت‌ها و تحرکات نیروهای دموکراتیک سوریه در شرق فرات و شرق حلب اظهار کرد: علت این اقدامات این بود که در طول یکسال گذشته نیروهای تحت امر احمد الشرع بارها به مناطق مسکونی کردهای سوریه حمله کرده بودند و دست به ترورهای هدفمند زده بودند. در همین چارچوب نیروهای قسد نیز دست به مقابله به مثل زدند.
وی با بیان این‌که «حکومت سوریه به دلیل توانمندی‌های بالای نیروهای قسد مجبور شد که تن به خواسته‌های این گروه بدهد»، ادامه داد: با توجه به حساسیت ترکیه نسبت به حضور کردها در نهادهای دولتی سوریه در ارتباط با این موضوع در حال حاضر اختلاف نظر عمیقی بین دولت ترکیه و سوریه ایجاد شده است.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با بیان این‌که «آمریکایی‌ها در تلاش هستند یک خودمختاری برای کردهای سوریه ایجاد کنند»، اظهار کرد: به طور کلی در حال حاضر وضعیت در سوریه ناپایدار است و نیروهای دموکراتیک سوریه تمایلی ندارند که سلاح‌های خود را تحویل دهند. گروه‌های دیگر در سوریه مانند دوروزی‌ها و علوی‌ها نسبت به رفتار نیروهای تحت الامر احمد الشرع خوشبین نیستند چرا که این نیروها در یکسال اخیر ترورهای هدفمندی علیه دوروزی‌ها و علوی‌ها انجام داده است.
احتمال بروز جنگ طولانی‌مدت در سوریه
هانی‌زاده با اعتقاد بر این‌که با توجه به این نوع درگیری‌ها این احتمال وجود دارد که ما شاهد یک جنگ طولانی‌مدت در سوریه باشیم، در ارتباط با اقدام کردهای عراق برای کمک به کردهای سوریه و احتمال تشکیل کردستان بزرگ در منطقه اظهار کرد: تشکیل کردستان بزرگ در منطقه یک استراتژی طولانی است که مدت‌هاست که از سوی کردهای عراق پیگیری می‌شود ولی با توجه به مخالفت کشورهای منطقه این راهبرد عملیاتی نشده است.
وی خاطر نشان کرد: ممکن است که کردهای عراق بخواهند در فضای داخلی سوریه برای ایجاد یک دولت مختار کردی در شرق فرات تحرکات و اقداماتی از طریق کمک‌های تسلیحاتی و مالی انجام دهد و ما شاهد این نوع دخالت‌ها باشیم.
سوریه در چرخه جدیدی از توافق و تنش! دمشق و قسد چه مسیری را انتخاب کردند؟
پس از ماه‌ها تنش و درگیری، دمشق و قسد به یک توافق آتش‌بس جامع رسیدند. این توافق شامل عقب‌نشینی قسد، ادغام ساختارهای مدنی و نظامی آن‌ها در دولت مرکزی و بازگشت کنترل مناطق به دمشق است. اما کارشناسان معتقدند این توافق شکننده و فاقد پشتوانه اجرایی است و آینده هنوز روشن نیست.
