تورم در سه سناریو/ اقتصاد ایران در آستانه انتخاب‌های سخت

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، آمارهای اقتصادی حاکی از آن است که میانگین تورم سالانه ایران در بازه بلندمدت ۴۴ ساله تا سال ۱۳۹۶ حدود ۱۸.۵ درصد بوده، اما این شاخص در هشت سال اخیر به حدود ۴۳.۵ درصد رسیده است؛ جهشی که از منظر بسیاری از اقتصاددانان، نشانه ورود به یک فاز جدید از تورم مزمن و ساختاری تلقی می‌شود.

در این چارچوب، تحلیل‌های مبتنی بر سناریوسازی نشان می‌دهد که مسیر آینده تورم در ایران به‌شدت تحت تأثیر وضعیت روابط خارجی و به‌ویژه رابطه با ایالات متحده قرار دارد. بر اساس این برآوردها، حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت یعنی دستیابی به یک توافق پایدار سیاسی تورم در میانه سال ۱۴۰۵ همچنان در سطحی نزدیک به ۴۹ درصد باقی خواهد ماند؛ رقمی که نشان می‌دهد مهار تورم، حتی در سناریوی تنش‌زدایی نیز فرآیندی تدریجی و زمان‌بر خواهد بود.

در مقابل، سناریوی تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» به‌عنوان وضعیتی از نااطمینانی مزمن تعریف می‌شود؛ شرایطی که در آن نه ثبات سیاسی شکل می‌گیرد و نه درگیری آشکار پایان می‌یابد. تجربه‌های اخیر نیز نشان داده‌اند که این وضعیت می‌تواند به افزایش همزمان تورم، بیکاری و رکود اقتصادی حتی بدون وقوع جنگ مستقیم منجر شود.

اما سنگین‌ترین پیامدها مربوط به سناریوی تشدید درگیری است. در این حالت، اقتصاد با مجموعه‌ای از فشارهای هم‌زمان مواجه می‌شود: از افزایش کسری بودجه دولت و رشد هزینه‌های نظامی گرفته تا تخریب زیرساخت‌های حیاتی مانند انرژی، حمل‌ونقل و تولید. در چنین شرایطی، دولت ناگزیر از تأمین مالی گسترده برای بازسازی و جبران خسارات خواهد بود؛ مسیری که معمولاً به افزایش نقدینگی و تشدید تورم منتهی می‌شود.

در کنار این عوامل، اختلال در فعالیت بنگاه‌های اقتصادی، کاهش درآمدهای مالیاتی و مهاجرت نیروی کار نیز به‌عنوان متغیرهای تشدیدکننده عمل می‌کنند. به‌ویژه کسب‌وکارهایی که به زیرساخت‌های ارتباطی و اینترنت بین‌الملل وابسته‌اند، در چنین فضایی با افت شدید بهره‌وری و توقف فعالیت مواجه می‌شوند؛ موضوعی که مستقیماً بر عرضه کل اقتصاد اثر می‌گذارد.

در سوی دیگر، تجربه دوره ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ همچنان به‌عنوان نمونه‌ای از اثرگذاری ثبات سیاسی بر شاخص‌های اقتصادی مطرح است؛ دوره‌ای که در آن با وجود رشد بالای نقدینگی، تورم به سطوح تک‌رقمی رسید. این تجربه از نگاه تحلیلگران نشان می‌دهد که انتظارات تورمی و شرایط سیاست خارجی، نقشی هم‌سنگ متغیرهای پولی در تعیین مسیر قیمت‌ها دارند.

نه جنگ، نه صلح

سناریوی «نه جنگ، نه صلح» نیز در این میان جایگاهی میانی اما پرهزینه دارد. این وضعیت، به گفته برخی مسئولان اقتصادی، در مواردی حتی هزینه‌هایی فراتر از یک درگیری محدود ایجاد کرده است؛ چرا که در آن، اقتصاد نه از مزیت‌های ثبات بهره‌مند می‌شود و نه امکان برنامه‌ریزی بلندمدت دارد.

خبرنگار : عاروان