جهان صدای ملت‌ها را نمی‌شنود

۲۱ مه در تقویم جهانی، به نام روز گفت‌وگوی فرهنگی و تنوع ثبت شده است. مناسبتی که ریشه‌های آن به سال‌هایی بازمی‌گردد که جهان، زخم جنگ‌های بزرگ، خشونت‌های قومی و پروژه‌های حذف فرهنگی را بر پیکر خود احساس می‌کرد. پس از آن تجربه‌های تلخ، این باور در مجامع جهانی شکل گرفت که امنیت و آرامش، بدون شناخت متقابل ملت‌ها و احترام به تفاوت‌های انسانی دوام نخواهد داشت. از همین رو، این روز به فرصتی برای توجه دوباره به فرهنگ‌ها، زبان‌ها، سنت‌ها و حق ملت‌ها برای حفظ هویت تاریخی خود تبدیل شد.

در روزگاری که جهان با سرعتی بی‌سابقه به هم متصل شده، تناقضی عجیب نیز شکل گرفته است. انسان‌ها بیش از همیشه به یکدیگر نزدیک شده‌اند، اما سوءتفاهم‌ها، نفرت‌سازی‌ها و تصویرسازی‌های سیاسی نیز گسترده‌تر شده‌اند. بسیاری از جنگ‌ها پیش از آن‌که در میدان نبرد آغاز شوند، در عرصه رسانه و روایت کلید می‌خورند. حقیقت گاه زیر سایه منافع قدرت‌ها پنهان می‌شود و ملت‌ها آن‌گونه که سیاست می‌خواهد، معرفی می‌شوند.

ملت ایران در دهه‌های اخیر، یکی از قربانیان همین فضای ناعادلانه بوده است. جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران، بخشی از تلاشی گسترده برای تحت فشار قرار دادن ملتی است که بر استقلال، هویت و حق انتخاب خود ایستاده است. تحریم، تهدید، عملیات روانی و ایران‌هراسی، سال‌هاست به ابزارهایی برای فرسایش روح یک ملت تبدیل شده‌اند. ملتی که با وجود همه فشارها، حافظه تاریخی و فرهنگی خود را حفظ کرده و در برابر روایت‌های تحمیلی تسلیم نشده است.

ایران، سرزمین گفت‌وگو و تمدن است. تاریخ این سرزمین، سرشار از نشانه‌های تعامل فرهنگی، همزیستی و تولید اندیشه بوده است. از شعر و حکمت تا معماری و دانش، ایران همواره سهمی جدی در شکل‌گیری میراث انسانی داشته است. کشوری با چنین پیشینه‌ای، طبیعی است که در برابر پروژه‌های حذف هویت و تحقیر فرهنگی مقاومت کند؛ زیرا ریشه‌های یک ملت را نمی‌توان با تحریم و تهدید خشکاند.

امروز، مسئولیت رسانه‌ها نیز سنگین‌تر از همیشه است. رسانه اگر از حقیقت فاصله بگیرد، می‌تواند به بخشی از ماشین بحران‌سازی تبدیل شود. در مقابل، رسانه‌ای که به کرامت انسان وفادار بماند، قادر است میان ملت‌ها پل بسازد و از تبدیل اختلاف‌ها به نفرت جلوگیری کند. جهان امروز بیش از هر چیز، به روایت‌های صادقانه نیاز دارد. روایت‌هایی که انسان را فراتر از سیاست، جنگ و منافع قدرت‌ها ببینند.

هیچ ملتی با تحقیر خاموش نمی‌شود و هیچ فرهنگی با فشار از حافظه تاریخ پاک نخواهد شد. جهان آینده را کسانی خواهند ساخت که زبان فهم متقابل را زنده نگه می‌دارند، نه آنان که از اختلاف برای ساختن دیوارهای تازه استفاده می‌کنند.