حجاب در قاب سیاست/ یک روز وحدت یک روز خط قرمز

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در روزهای اخیر، تجمعات و میتینگ‌های شبانه در برخی نقاط کشور، با تصاویری همراه شده که در فضای رسانه‌ای بازتاب گسترده‌ای داشته است. حضور زنانی با پوشش‌های متنوع در کنار نمادهای رسمی، در نگاه بخشی از ناظران سیاسی، تلاش برای نمایش نوعی انسجام اجتماعی تعبیر شده؛ اما در سوی دیگر، همین تصاویر به نقطه آغاز یک جدال قدیمی درباره حجاب برگشته است.

تناقض اصلی اما در جایی عیان می‌شود که این تصاویر در فضای رسمی، به‌عنوان نشانه‌ای از همبستگی ملی بازنمایی می‌شوند، در حالی که در ساختارهای اداری، تجاری و روزمره، همان نوع پوشش با محدودیت‌ها و برخوردهای قانونی مواجه است.

این اختلاف، به‌تعبیر برخی تحلیلگران، بیش از آنکه صرفاً یک اختلاف اجرایی باشد، نشانه یک دو استانداردی مزمن در مواجهه با مسئله حجاب است؛ استانداردی که هم برای جامعه پیام متناقض تولید می‌کند و هم برای مجریان قانون، میدان تفسیرهای متضاد می‌سازد.

تریبون رشت؛ بازگشت ادبیات هشدار

در چنین فضایی، سخنان اخیر امام جمعه رشت بار دیگر این موضوع را به سطحی تنش‌زا برد. او با انتقاد از حضور زنان با پوشش‌های متفاوت در تجمعات، این رفتار را «غیرقابل تحمل» توصیف کرده و از ضرورت برخورد قانونی سخن گفته است.

اما بخش بحث‌برانگیزتر سخنان او جایی است که خطاب به خانواده‌ها و جامعه می‌گوید:« اگر مردم تصمیم بگیرند، دمار از روزگار بی‌حجاب‌ها درمی‌آورند و دیگر نمی‌توانید به خیابان بیایید. این وضع کثیف غیر قابل تحمل است؛ شرمتان باد!»

این ادبیات، در فضای عمومی نه فقط یک هشدار اخلاقی، بلکه از سوی منتقدان، نوعی صورت‌بندی تهدیدآمیز از یک مسئله اجتماعی تلقی شده است؛ مسئله‌ای که به جای کاهش تنش، بر شدت آن می‌افزاید.

آنچه در این روزها دیده می‌شود نوعی دوپارگی در روایت رسمی است. از یک‌سو تلاش برای نمایش تصویری متکثر از جامعه در بزنگاه‌های سیاسی و از سوی دیگر تاکید بر ضرورت سخت‌گیری در همان مؤلفه‌های پوششی شده است.

این وضعیت، نه تنها مسئله را حل نکرده بلکه آن را وارد مرحله‌ای از ابهام ساختاری کرده است؛ ابهامی که در آن، شهروندان نمی‌دانند مرز میان مشارکت پذیرفته‌شده و تخطی اجتماعی دقیقاً کجاست؟

در همین میان، لایحه «عفاف و حجاب» نیز همچنان در وضعیت بلاتکلیف باقی مانده و اجرای کامل آن با ملاحظات امنیتی و سیاسی گره خورده است. این تعلیق، به‌جای ایجاد ثبات، به نوعی آتش‌بس ناپایدار در فضای اجتماعی منجر شده؛ آتش‌بسی که نه به حل مسئله منتهی شده و نه به تثبیت یک الگوی رفتاری مشخص.

در نهایت، مسئله حجاب در ایران امروز بیش از آنکه یک موضوع صرفاً فرهنگی باشد، به یک مسئله حکمرانی تبدیل شده است. استفاده مقطعی از حضور زنان در برخی فضاهای رسمی، در کنار سخت‌گیری‌های هم‌زمان در عرصه عمومی، تصویری دوگانه ساخته که اعتماد اجتماعی را در هاله ای از ابهام رها کرده است. تصویری که یک روز نشانه وحدت است و روز دیگر نشانه بحران.

خبرنگار : عاروان