سایه محاصره بر خلیج فارس/ سناریوی پرهزینه‌ای که می‌تواند جهان را تکان دهد

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در حالی که محاصره دریایی ونزوئلا عملاً تأثیر محسوسی بر بازارهای جهانی نگذاشت، شرایط در خلیج فارس به‌گونه‌ای متفاوت رقم خورده است؛ جایی که هر اختلالی، مستقیماً به شریان‌های حیاتی انرژی جهان گره می‌خورد.

خلیج فارس؛ گلوگاهی که جهان را به هم متصل می‌کند

برخلاف جغرافیای نسبتاً کم‌ریسک ونزوئلا، موقعیت ایران در مجاورت تنگه هرمز، این کشور را به یکی از حساس‌ترین نقاط در نقشه انرژی جهان تبدیل کرده است. هرگونه تلاش برای محدودسازی مسیرهای دریایی ایران، به‌سرعت ریسک را در کل منطقه افزایش می‌دهد؛ از جهش قیمت نفت گرفته تا افزایش شدید هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل.

در چنین شرایطی، حتی یک اختلال محدود نیز می‌تواند بازار انرژی را دچار شوک کند. برآوردها نشان می‌دهد در صورت تشدید تنش‌ها، قیمت نفت ممکن است به سطوحی بی‌سابقه صعود کند؛ افزایشی که تنها ناشی از کاهش عرضه نیست، بلکه از ترکیب نااطمینانی، فشارهای روانی بازار و گره‌های لجستیکی شکل می‌گیرد.

این در حالی است که برخلاف بحران‌هایی مانند دریای سرخ، امکان جایگزینی سریع مسیرها در خلیج فارس وجود ندارد و همین موضوع، دامنه اثرگذاری بحران را گسترده‌تر می‌کند.

 بازی نامتقارن؛ هزینه‌هایی که فراتر از مرزها می‌رود

در برابر چنین سناریویی، ایران نیز ابزارهایی در اختیار دارد که می‌تواند معادله را پیچیده‌تر کند. افزایش ناامنی در مسیرهای کشتیرانی، بالا بردن ریسک بیمه نفتکش‌ها و ایجاد اختلال در زنجیره‌های تأمین جهانی، از جمله اهرم‌هایی است که می‌تواند هزینه‌های این تقابل را به خارج از مرزهای ایران منتقل کند. در این میان، چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان انرژی، بیش از سایر بازیگران در معرض آسیب قرار می‌گیرد. کاهش دسترسی به نفت، افزایش هزینه‌ها و اختلال در تجارت با منطقه، می‌تواند فشار مضاعفی بر اقتصاد پکن وارد کند. از سوی دیگر، کشورهای آسیای مرکزی و اقتصادهای وابسته به مسیرهای ترانزیتی ایران نیز با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.

در مقابل، ایالات متحده آمریکا اگرچه توان نظامی لازم برای اجرای چنین طرحی را دارد، اما با چالش‌های عملی و سیاسی قابل‌توجهی روبه‌روست؛ از خطر درگیری مستقیم گرفته تا ناتوانی در کنترل کامل پیامدهای اقتصادی جهانی.

آنچه از مجموع این تحولات برمی‌آید، این است که «محاصره دریایی» بیش از آنکه یک ابزار ساده فشار باشد، می‌تواند به ماشه‌ای برای یک بحران گسترده‌تر تبدیل شود. حتی اگر این محاصره به‌صورت محدود و غیرکلاسیک اجرا شود، باز هم قادر است سطحی از بی‌ثباتی ایجاد کند که کنترل آن از دست بازیگران خارج شود.

در نهایت، سناریوی پیش‌رو نه یک بازی برد-باخت ساده، بلکه معادله‌ای پیچیده از هزینه‌ها و پیامدهای پیش‌بینی‌ناپذیر است؛ معادله‌ای که می‌تواند اقتصاد جهانی را وارد دوره‌ای تازه از تنش کند.

خبرنگار : عاروان