سفره مردم زیر آوار گرانی مانده؛ چرا تورم مهار نمی شود؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، گزارش جدید مرکز آمار ایران از تورم نقطه‌به‌نقطه فروردین ۱۴۰۵، تصویری نگران‌کننده از وضعیت معیشتی خانوارهای ایرانی ترسیم می‌کند؛ وضعیتی که در آن، رشد قیمت کالاهای ضروری از کنترل خارج شده و فشار اقتصادی به‌ویژه در مناطق محروم، وارد مرحله‌ای کم‌سابقه شده است.

طبق این گزارش، نرخ تورم نقطه‌ای خانوارهای کشور به ۷۳.۵ درصد رسیده؛ اما آنچه بیش از همه نگران‌کننده به نظر می‌رسد، جهش بی‌سابقه قیمت خوراکی‌ها و آشامیدنی‌هاست؛ جایی که نرخ تورم به ۱۱۵.۴ درصد رسیده و عملاً بسیاری از کالاهای ضروری را از دسترس بخش بزرگی از جامعه دور کرده است.

بررسی جزئیات این گزارش نشان می‌دهد برخی کالاهای اساسی با تورم‌هایی مواجه شده‌اند که تا چند سال پیش حتی تصور آن دشوار بود.

روغن‌ها و چربی‌ها با تورم ۲۳۳.۶ درصدی رکورددار افزایش قیمت شده‌اند؛ به این معنا که هزینه خرید این اقلام نسبت به فروردین سال گذشته بیش از سه برابر شده است.

پس از آن، گوشت قرمز و گوشت ماکیان با تورم ۱۴۵.۹ درصدی، نان و غلات با ۱۳۸.۹ درصد و شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۲۷.۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

حتی میوه و خشکبار نیز که زمانی بخشی عادی از سبد مصرفی خانوارها محسوب می‌شد، حالا نزدیک به ۹۳ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است.

این اعداد فقط آمار نیستند؛ پشت هر درصد، خانواده‌هایی قرار دارند که حالا ناچارند از کیفیت و حتی کمیت غذای روزانه خود بزنند تا از پس هزینه‌های زندگی برآیند.

روستاها زیر فشار تورم خرد شدند

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش مرکز آمار، اختلاف عمیق میان تورم در شهرها و روستاهاست که نشان می‌دهد فشار اقتصادی در مناطق کمتر برخوردار، بسیار شدیدتر از کلانشهرهاست.

در حالی که نرخ تورم نقطه‌ای در مناطق شهری ۶۲.۴ درصد اعلام شده، این عدد برای خانوارهای روستایی به حدود ۸۸ درصد رسیده است.

به بیان ساده، روستاها که همواره با مشکلاتی چون بیکاری، ضعف زیرساخت و کاهش درآمد روبه‌رو بوده‌اند، اکنون با موجی از گرانی مواجه شده‌اند که توان معیشتی آن‌ها را به مرز فروپاشی رسانده است.

وضعیت برخی استان‌ها حتی بحرانی‌تر است. ایلام با تورم ۹۴.۲ درصدی در صدر استان‌های دارای بیشترین تورم قرار گرفته و پس از آن کردستان، خراسان شمالی، کرمانشاه و آذربایجان غربی دیده می‌شوند.

در مناطق روستایی، لرستان با تورم ۱۰۴.۳ درصدی رکورددار شده؛ عددی که به معنای دو برابر شدن هزینه زندگی در کمتر از یک سال است.

 ادامه چنین روندی، صرفاً یک بحران اقتصادی نیست؛ بلکه می‌تواند به بحرانی اجتماعی و حتی امنیتی تبدیل شود.

وقتی تورم کالاهای اساسی از مرز ۱۰۰ درصد عبور می‌کند، نخستین قربانیان آن، طبقات کم‌درآمد، کارگران روزمزد، بازنشستگان و حقوق‌بگیرانی هستند که درآمدشان هیچ تناسبی با سرعت رشد قیمت‌ها ندارد.

در چنین شرایطی، فاصله طبقاتی عمیق‌تر می‌شود و طبقه متوسط نیز به تدریج به سمت فقر رانده می‌شود.

همچنین افزایش مهاجرت از مناطق محروم، رشد آسیب‌های اجتماعی، کاهش امنیت غذایی و تشدید نارضایتی عمومی، از پیامدهای طبیعی چنین وضعیتی خواهد بود.

چرا مهار تورم به بن‌بست رسیده است؟

اگرچه دولت‌ها در سال‌های اخیر بارها وعده مهار تورم را داده‌اند، اما روند فعلی نشان می‌دهد سیاست‌های اقتصادی هنوز نتوانسته‌اند موتور گرانی را متوقف کنند.

اقتصاددانان، مجموعه‌ای از عوامل را در شکل‌گیری این وضعیت مؤثر می‌دانند؛ از کسری بودجه مزمن و رشد نقدینگی گرفته تا تحریم‌ها، بی‌ثباتی بازار ارز و نبود چشم‌انداز روشن در سیاست خارجی.

در این میان، آنچه بیش از همه نگران‌کننده است، عادی شدن تورم‌های سنگین در افکار عمومی است؛ گویی جامعه به شنیدن اعداد نجومی عادت کرده، در حالی که آثار واقعی این گرانی‌ها هر روز در زندگی مردم عمیق‌تر می‌شود.

گزارش مرکز آمار، بیش از آنکه یک داده اقتصادی باشد، تصویری روشن از بحران معیشت در ایران امروز است.

وقتی نان، گوشت، روغن و لبنیات با تورم‌های سه‌رقمی مواجه می‌شوند، دیگر مسئله فقط گرانی نیست؛ مسئله، امنیت غذایی و توان بقا برای بخش بزرگی از جامعه است.

اکنون مهار تورم دیگر صرفاً یک اولویت اقتصادی نیست، بلکه به ضرورتی فوری برای جلوگیری از فرسایش اجتماعی تبدیل شده است؛ چرا که ادامه این روند، می‌تواند سفره مردم را کوچک‌تر از همیشه و اختلافات اجتماعی را عمیق‌تر از گذشته کند.

خبرنگار : عاروان