طرح جمع‌آوری گازهای همراه به کجا رسید؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا به نقل از ایسنا، در دهه‌های اخیر سوزاندن گازهای همراه در میدان‌های نفتی کشور سبب هدررفت انرژی، زیان‌ اقتصادی و افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای شده است. با توجه به ارزش اقتصادی گازهای مشعل و منافع غیرمستقیمی که از جمع‌آوری آن‌ها حاصل می‌شود، کشورهای مختلفی در این حوزه سرمایه‌گذاری‌هایی انجام داده و توانسته‌اند تا حدودی از حجم گازهای مشعل خود بکاهند.

یکی از برنامه‌های دولت، طی سالهای اخیر جمع‌آوری گازهای فلر است که برای این مهم نیز برنامه‌های متعددی را در نظر گرفته و آنطور که پیش‌بینی شده تحقق این برنامه تا موعد مقرر عملیاتی خواهد شد.

پس از افتتاح طرح ان‌جی‌ال ۳۱۰۰ در دهلران، رئیس‌جمهوری بر ضرورت تسریع در روند جمع‌آوری گازهای همراه تأکید کرد و به همین منظور «کارگروه جمع‌آوری گازهای مشعل وزارت نفت» با تدبیر وزیر نفت در قالب یک واحد تسهیل‌گر تشکیل شد تا با رویکرد تسهیل‌گری، موانع موجود را از مسیر پروژه‌های جمع‌آوری گازهای مشعل بردارد.

در سال‌های گذشته اگرچه اقدام‌های متعددی برای جمع‌آوری گازهای مشعل انجام شد، تاکنون اهداف مدنظر به‌صورت کامل محقق نشده است. امروز با توجه به الزامات برنامه هفتم توسعه، وزارت نفت متعهد شده است سالانه حدود ۱۶ میلیارد مترمکعب رقمی معادل ۴۳ میلیون مترمکعب در روز از گازهای مشعل کشور را جمع‌آوری کند.

هم‌اکنون پنج پروژه بزرگ ملی در این حوزه در حال اجراست. نخست، پروژه ان‌جی‌ال ۳۱۰۰ دهلران که گازهای همراه و مشعل را در حوزه شرکت نفت مناطق مرکزی در استان ایلام جمع‌آوری می‌کند. دوم، پروژه ان‌جی‌ال ۳۲۰۰ یا پالایشگاه گاز هویزه خلیج فارس که گاز مشعل در منطقه غرب کارون و حوزه کاری شرکت نفت و گاز اروندان را جمع‌آوری می‌کند.

سوم، طرح جمع‌آوری گازهای مشعل توسط پتروشیمی مارون برای میدان‌های اهواز و مارون است، این طرح نه‌تنها اقدام به جمع‌آوری، بلکه اقدام به بهسوزی و کاهش آلایندگی مشعل‌ها تا زمان جمع‌آوری نیز می‌کند.

چهارم، پروژه بزرگ جمع‌آوری گازهای مشعل در پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس است که نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب گاز در روز را از مشعل‌های میدان‌های مارون، آغاجاری، رگ سفید، گچساران و بی‌بی‌حکیمه جمع‌آوری می‌کند. پروژه پنجم نیز مربوط به حوزه دریایی (آف‌شور) است که حدود ۸ میلیون مترمکعب در روز از گاز میدان‌های فروزان و سایر میدان‌های دریایی را جمع‌آوری می‌کند.

افزون بر این طرح‌ها، چند پروژه کوچک‌تر در پالایشگاه‌های گازی عسلویه (سایت‌های پارس ۱ و پارس ۲) تعریف شده که درمجموع حدود ۷ میلیون مترمکعب گاز مشعل در روز را جمع‌آوری خواهند کرد. وزارت نفت برای دوره گذار تا بهره‌برداری کامل این پروژه‌های بلندمدت، طرح‌های کوتاه‌مدتی نیز اجرا کرده که در قالب قراردادهای موقت مزایده و فروش، گازهای مشعل را جمع‌آوری و فرآوری می‌کند تا از هدررفت حتی یک فوت‌مکعب گاز نیز جلوگیری شود.

نکته مهم این است که همه این پروژه‌ها با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرا می‌شود و وزارت نفت در نقش تسهیل‌گر، پشتیبانی لازم را در حوزه مجوزها، زیرساخت‌های اولیه مانند آب و برق و رفع موانع اداری به‌عهده دارد تا پروژه‌ها با سرعت به مرحله بهره‌برداری برسند.

هم‌اکنون جمع‌آوری روزانه حدود ۳۰۰ میلیون فوت مکعب در قراردادهای کوتاه‌مدت فروش گازهای مشعل فعال است، حدود ۶۵ میلیون فوت مکعب در روز نیز مربوط به شرکت‌هایی است که به‌تازگی در مزایده‌ها برنده شده‌اند و فرآیندهای قراردادی و اجرایی آنها در حال طی شدن است.

عمده چالش‌های مطرح‌شده در این پروژه‌ها، قابل حل بوده و بخشی از آنها نیازمند تقویت هماهنگی‌های بین‌بخشی، به‌ویژه میان بخش‌های داخلی وزارت نفت و دستگاه‌های بیرونی از جمله وزارت صمت و گمرک است که این تعاملات در حال انجام بوده و با جدیت بیشتری دنبال می‌شود.

جمع‌آوری گازهای مشعل چه منافعی برای کشور دارد؟

ارزش اقتصادی گازهای جمع‌آوری‌شده بسیار بالاست. اگر نرخ جهانی گاز (حدود ۳۰ سنت برای هر مترمکعب) را مبنا قرار دهیم، هر روز تأخیر در جمع‌آوری گاز مشعل معادل میلیون‌ها دلار زیان برای اقتصاد کشور است. افزون بر آن، این گازها در قالب گاز خشک، میعانات و ترکیبات قابل فروش، منبعی برای صنایع پایین‌دستی، پتروشیمی‌ها و شبکه سراسری گاز خواهند بود و به رفع ناترازی انرژی کمک می‌کنند.

از منظر زیست‌محیطی نیز اهمیت این طرح دوچندان است. وزارت نفت طرح‌های بهسوزی مشعل‌ها را آغاز کرده تا با تأمین هوای کافی و جداسازی ترکیبات سنگین، مشعل‌ها با شعله آبی و بدون دود بسوزند. اکنون در میدان اهواز، یکی از این پروژه‌ها اجرا شده و دود مشعل به‌طور کامل حذف شده است. این اقدام ضمن کاهش آلاینده‌ها، سلامت ساکنان مناطق نفت‌خیز را بهبود می‌بخشد.

درمجموع جمع‌آوری گازهای مشعل یک اقدام ملی با سه دستاورد بزرگ شامل کمک به اقتصاد کشور، بهبود وضعیت تراز انرژی و صیانت از محیط زیست است. به همین دلیل، رئیس‌جمهوری و وزیر نفت این موضوع را با جدیت و حساسیت ویژه دنبال می‌کنند و بر جمع‌آوری گازهای مشعل تأکید ویژه‌ای دارند.

به گفته محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت با تکمیل طرح‌های جمع‌آوری گازهای مشعل تا پایان سال ۱۴۰۷ شاهد خاموشی بزرگی مشعل‌ها در کشور خواهیم بود. محقق شدن هدف بزرگی که نمادی از خودباوری ملی، استفاده حداکثری از توان داخل و گامی بزرگ در مسیر صیانت از سرمایه‌های ملی، تحقق اقتصاد مقاومتی و حفاظت از محیط زیست کشور محسوب می‌شود.

خبرنگار : شاکر