لبنیات در گذر از سیاست‌های ارزی

خبرنگار ایونا، با بررسی‌های میدانی از سطح فروشگاه‌ها، عرضه و تقاضا محصولات لبنی و تحلیل زنجیره تأمین، به دنبال پاسخ به این پرسش است که آزادسازی نرخ ارز، چه تأثیری بر میزان تولید و قیمت نهایی محصولات لبنی داشته است.

در اولین فروشگاه زنجیره ای در مرکز شهر، قفسه‌های مخصوص لبنیات، با وجود پر بودن، با مشتریانی روبرو هستیم که با تردید به قیمت‌ها خیره شده‌اند. یکی از خریداران که سبد خریدش تنها شامل یک پاکت شیر و یک ظرف ماست کوچک است، می‌گوید: ماست وپنیر، از شنبه  دو‌باره گران می شود. در چند ماه گذشته، این چندمین بار است که  لبنیات دستخوش تغییر و جهش ۱۰۰ درصدی می‌شود.

این حس ناامیدی، در میان خریداران مختلف هم دیده می‌شود. بسیاری از خانواده‌ها اکنون به جای خرید محصولات پرچرب یا برندهای معروف، به سمت محصولات ارزان‌تر یا برندهای محلی کوچکتر کوچ کرده‌اند؛ تغییری که نشان‌دهنده فشار اقتصادی بر سلامت خانواده‌هاست.

پایگاه خبری ایونا در گفتگو با مدیر یک فروشگاه محلی، با اشاره به فاکتورهای تامین کالا می‌گوید: ما نمی‌توانیم قیمت‌ها را کنترل کنیم. از ابتدای این هفته، قیمت‌های تحویلی از سوی تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان به شدت بالا رفته است. هزینه‌های حمل‌ونقل در این فصل و نوسان قیمت‌های نهاده‌های دام، باعث شده تولیدکننده قیمت تمام شده را بالا ببرد. از اول هفته هم افزایش قیمت جدیدی داریم. ما هم به عنوان نقش واسطه بین تولیدکننده و مصرف کننده با ضرر روبرو هستیم.

آیا آزادسازی نرخ ارز، تولید را نجات می‌دهد یا قیمت‌ها را منفجر می‌کند؟

در گفتگو با یکی از مدیران کارخانجات لبنی، که بسیار اصرار داشتند نامی از کارخانه و اسم خودشان در این گزارش نبریم در ارتباط با آزادسازی نرخ ارز،گفتند: برای تولیدکننده لبنیات، نرخ ارز فراتر از یک عدد اقتصادی است؛ آزادسازی نرخ ارز، از نظر تئوری می‌تواند فشار بر بودجه‌های ارزی را کم کند، اما در عمل، چون قیمت نهاده‌های دام (مانند سویا و ذرت) در بازار جهانی با دلار تعیین می‌شود، آزادسازی نرخ ارز باعث شده قیمت خرید ما از واردکنندگان به شدت بالا برود.

مدیرکارخانه لبنی با توجه به قیمت های مصوب دولتی گفت: ما اکنون با هزینه‌های تولید بسیار بالاتری روبرو هستیم که با قیمت‌های مصوب دولتی برای محصولات پایه مانند شیر همخوانی ندارد. اگر سیاست آزادسازی نرخ ارز، با سیاست‌های حمایتی مانند سوبسید مستقیم به تولیدکننده یا کنترل دقیق زنجیره توزیع همراه نشود، می‌تواند به جای تسهیل تولید، باعث خروج تولیدکنندگان از بازار و افزایش چشمگیر قیمت‌ها شود. و در نظر مردم تولیدکننده، همیشه مقصر شناخته می شود.

مدیرکارخانه لبنی در ادامه سیاست آزادسازی نرخ ارز، افزود: سیاست آزادسازی نرخ ارز، اثر تأخیر دارد. در حالی که هدف از این سیاست، حذف قیمت‌های کاذب و رسیدن به قیمت واقعی بازار است، اما در بخش محصولات استراتژیک مانند لبنیات، این موضوع باعث ایجاد یک شکاف خطرناک می‌شود. از یک سو، قیمت نهاده‌ها با نرخ ارز آزاد بالا می‌رود و از سوی دیگر، دولت برای جلوگیری از ناآرامی‌های اجتماعی، تمایلی به افزایش بی‌رویه قیمت محصولات پایه ندارد. این شکاف، باعث می‌شود تولیدکنندگان یا با ضرر تولید کنند و یا با کاهش کیفیت محصول، سعی در جبران هزینه‌ها داشته باشند.

این مدیر لبنی در ارتباط با اجرای سیاست‌های جدید آزادسازی نرخ ارز، تاکید کرد: موفقیت این سیاست در بخش لبنیات، در گروی ایجاد تعادل میان قیمت واقعی ارز و توان خرید مردم است؛ تعادلی که فعلاً در چشم‌انداز نزدیک، بسیار شکننده و دور از واقعیت به نظر می‌رسد.

   براساس گزارش پایگاه خبری ایونا: آمارها نشان می‌دهند که سیاست آزادسازی نرخ ارز، شکاف بزرگی میان قیمت تمام‌شده تولید و قیمت مصوب مصرف‌کننده ایجاد کرده است. اگرچه این سیاست می‌تواند از فشار بر بودجه ارزی دولت بکاهد، اما بدون مکانیزم‌های جبران خسارت مانند سوبسید مستقیم به تولیدکننده یا کاهش تعرفه واردات نهاده، ریسک کاهش عرضه و تورم محصولات پروتئینی به شدت افزایش می‌یابد. در صورت تداوم این روند، احتمال خروج تولیدکنندگان کوچک از چرخه و تمرکز بازار در دست واحدهای بزرگ، بسیار محتمل است.

نویسنده: نعیمی