متروی طبقاتی/ چه کسانی در تهران «مسافر مجانی» هستند و چه کسانی باید تاوان بدهند؟

به گزارش خبرنگار اجتماعی ایونا، ماجرا دیگر فقط یک حمایت اجتماعی ساده نیست؛ «رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی» در تهران به یک بازی پیچیده با صندلی‌های مترو تبدیل شد. طبق طرح جدیدی که در راهروهای شورای شهر در حال چکش خوردن است، حدس‌هایی وجود دارد که لیست مشمولان رایگان، فراتر از دهک‌های کم‌درآمد (۱ تا ۳) رفته و به یک لیست عجیب و غریب منتهی شود.

فعلا خبری از قطعیت این لیست عجیب و غریب نیست اما اگر این موضوع به حقیقت بپیوندد...

در این لیست عجیب و غریب، از کارکنان شهرداری و خانواده‌های تاکسیرانان گرفته تا اساتید دانشگاه، کادر درمان، اصحاب رسانه و حتی خانواده‌های دارای سه فرزند، همگی قرار است از پرداخت کرایه معاف شوند.

حالا بیایید کمی با هم حساب‌وکتاب کنیم؛ اگر این گروه‌ها و خانواده‌هایشان را جمع بزنیم، بخش بزرگی از جمعیت تهران بدون در نظر گرفتن «تمکن مالی‌شان» می‌توانند مجانی سوار مترو شوند.

نتیجه چیست؟ عملاً «دهک‌بندی» که قرار بود به نفع محرومان باشد، تبدیل به یک سهمیه‌بندی جدید می‌شود. عدالت یعنی حمایت از کسی که واقعاً توان مالی ندارد؛ نه حمایت از کسی که به واسطه‌ی شغل پدر یا مادرش، در لیست «خودی‌ها» قرار گرفته است. چرا یک استاد دانشگاه یا کارمند باسابقه باید رایگان سوار شود، اما یک کارگر ساده در دهک چهار یا پنج، همچنان باید برای هر سفر هزینه کند؟ این طرح بیش از آنکه رنگ‌وبوی «عدالت اجتماعی» داشته باشد، بوی «طبقاتی‌سازی» حمل‌ونقل عمومی را می‌دهد.

از طرف دیگر، اگر قرار باشد این لیست طولانی مجانی سوار شوند، آن‌هم در شهری که همین حالا هم در تأمین هزینه‌های تعمیر و نگهداری مترو و اتوبوس لنگ می‌زند، چه کسی قرار است پول کیفیت خدمات را بدهد؟ وقتی درآمد بلیت فروشی حذف شود، کیفیت پله‌برقی‌ها، نظافت واگن‌ها و فاصله حرکت قطارها که همین حالا هم تعریفی ندارند، احتمالاً با سقوطی آزاد مواجه می‌شوند. در نهایت، دود این تصمیم به چشم همان‌هایی می‌رود که نه در لیست سهمیه‌بگیرها هستند و نه توان مالی کافی برای خرید خودروی شخصی دارند.

گفته می‌شود که این طرح برای حمایت است؛ قبول. اما اگر سرویس حمل و نقل عمومی برای افرادی که تمکن مالی دارند رایگان شود، تهران به مسافران «درجه یک» (سهمیه‌بگیرها) و «درجه دو» (مردم عادی) تقسیم نمی‌شود؟ مدیریت شهری باید با ارائه خدماتی باکیفیت و ارزان برای «همه» شهر را به مکانی زیست پذیر تبدیل کند. اما این طرح سهمیه بندی باری از دوش دهک‌های واقعی محروم برمی‌دارد؟ تاوان «رایگان‌سواری» گروه‌های خاص را بقیه مردم تهران باید پرداخت کنند؟

خبرنگار : شاکر