گسترش سهمیه‌بندی سوخت در پی کمبود جهانی عرضه

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا به نقل از ایسنا، بازار نفت هفته گذشته شاهد اتفاقی بود که اغلب رخ نمی‌دهد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت که معمولا با تخفیف نسبت به نفت خام برنت معامله می‌شود، از شاخص نفت دریای شمال بالاتر رفت. معامله‌گران این موضوع را به ترس از کمبود عرضه در کوتاه‌مدت نسبت می‌دهند.

اندونزی سهمیه‌بندی سوخت را آغاز کرده و خرید سوخت روزانه را برای مصرف‌کنندگان خصوصی به ۵۰ لیتر برای هر خودرو محدود کرده و کارمندان دولت را برای صرفه‌جویی در سوخت به کار از خانه فرستاده است. تایلند در حال آماده‌سازی برنامه‌های سهمیه‌بندی سوخت خود است. در بنگلادش، سهمیه‌بندی در حال اجرا است، دانشگاه‌ها تعطیل شده‌اند و با این وجود، این کشور در آستانه اتمام ذخایر سوخت است، زیرا ۹۵ درصد از مصرف خود را وارد می‌کند.

این سهمیه‌بندی به اروپا نیز سرایت می‌کند. اسلوونی اولین کشور اروپایی بود که سهمیه‌بندی سوخت را در همان سطح ۵۰ لیتری اندونزی اعمال کرد. انصافا، این مقدار سوخت برای مصارف شخصی روزانه واقعا سهمیه معناداری نیست، زیرا تعداد بسیار کمی از مردم روزانه یک باک پر بنزین یا دیزل مصرف می‌کنند، مگر اینکه برای کار سفر کنند. اما این اقدام می‌تواند نمادین تلقی شود و در صورت بدتر شدن وضعیت عرضه سوخت که کاملا محتمل است، آغاز اقدام مدیریت تقاضا باشد.

شرکت اطلاعات انرژی کپلر در اواسط مارس گزارش داد که مجموع تولید از دست رفته نفت ناشی از جنگ تحمیلی علیه ایران، به ۱۳۳ میلیون بشکه رسیده است. تولید روزانه ۱۰.۷ درصد کاهش یافته است که می‌تواند تا پایان ماه به ۱۱.۵ میلیون بشکه در روز برسد و به احتمال زیاد این اتفاق افتاده است. اما با ادامه جنگ، تولید از دست رفته نفت همین طور افزایش می‌یابد.

تقاضا یا زمانی از بین می‌رود که یک رویداد غیرمنتظره مردم را مجبور به توقف مصرف نفت و گاز کند، یا زمانی که قیمت بیش از حد بالا می‌رود و نفت و گاز را به سادگی غیرقابل دسترس می‌کند. سناریوی اول در سال ۲۰۲۰ رخ داد که جهان برای جلوگیری از ابتلای گسترده به کووید-۱۹ وارد قرنطینه شد. سناریوی دوم همین الان در حال وقوع است. با از دست رفتن بیش از ۱۱ میلیون بشکه در روز از عرضه فیزیکی نفت و بخش قابل توجهی از عرضه گاز طبیعی جهان، هر دو کالای انرژی بسیار گران‌تر از آن می‌شوند که اکثر مصرف‌کنندگان بتوانند تحمل کنند و تقاضا رو به کاهش خواهد گذاشت.

بر اساس گزارش اویل پرایس، به گفته خاویر بلاس، خبرنگار بلومبرگ، جهان باید تقاضا برای نفت را حداقل هشت میلیون بشکه در روز کاهش دهد. اقداماتی که تاکنون توسط آژانس بین‌المللی انرژی و اتحادیه اروپا پیشنهاد شده، شامل محدودیت سرعت پایین‌تر در بزرگراه‌ها، کار از خانه، حمل‌ونقل عمومی به جای استفاده از وسیله نقلیه شخصی و اشتراک‌گذاری خودرو به علاوه افزایش بهره‌وری سوخت است. این اقدامات حتی اگر بی‌نقص اجرا شوند که در حال حاضر جای تردید دارد، کافی نخواهند بود. و این بدان معناست که آنچه احتمالا از نظر تخریب تقاضا شاهد خواهیم بود، ترکیبی از تغییرات عمدی و خودجوش در تقاضا خواهد بود که ناگزیر به اقتصاد، صرف نظر از محل وقوع، آسیب خواهد رساند.

در آن مرحله، این سوال مطرح می‌شود که این آسیب چقدر طول خواهد کشید. به گفته تحلیلگران، پس از پایان جنگ، بازگشت به حالت عادی بین سه تا شش ماه طول خواهد کشید. هر چه جنگ بیشتر ادامه یابد، این سه تا شش ماه دورتر می‌شود و همچنان طولانی‌تر می‌شود، زیرا چاه‌های نفتی که بسته شده‌اند، هر چه بیشتر بسته بمانند، راه‌اندازی مجدد آنها بیشتر طول می‌کشد. به طور خلاصه، بقیه امسال برای اقتصاد جهانی به هیچ وجه آسان نخواهد بود.

خبرنگار : شاکر