یک هشدار جدی: چرا سپردن تریبون نمازجمعه به چهره‌های جنجالی به ضرر افکار عمومی است؟

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا به نقل از آفتاب نیوز ,حجت الاسلام و المسلمین مسیح مهاجری در روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: درست یک روز بعد از سالروز ایراد پرشکوه‌ترین و مردمی‌ترین خطبه نمازجمعه تهران که آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در آن بهترین راه‌حل‌ها را برای مشکلات کشور ارائه کرده بود حالا امسال بلندگوی منبر خطبه جمعه در برابر کسی (کاظم صدیقی) قرار گرفت که بخش عمده افکار عمومی خواستار کنار گذاشتن او از امامت جمعه است. این، بی‌اعتنائی به خواست مردم نوعی لجبازی با مردم و اصرار بر حمایت از کسی است که ویژگی‌های لازم برای قرار گرفتن در جایگاه امام جمعه را ندارد.

روز جمعه ۲۶ تیر ۱۳۸۸ آیت‌الله هاشمی رفسنجانی خطبه نمازجمعه تهران را به منشوری برای حفاظت از اسلامیت و جمهوریت نظام جمهوری اسلامی تبدیل و طرحی ارائه کرد که اگر اجرا می‌شد علاوه بر ریشه‌کن شدن التهابات ناشی از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ مسیری برای تعامل حکمرانان با مردم در پیش گرفته می‌شد که جامعه ما به مشکلات امروز در هیچیک از زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اخلاقی مبتلا نمی‌شد. او در آن خطبه هشدار داده بود اگر اسلام در این نظام نادیده گرفته شود، به بیراهه خواهیم رفت و اگر جمهوریت نادیده گرفته شود اصلاً قابل تحقق نیست، چون هرجا مردم نادیده گرفته شوند و رأی مردم نباشد حکومت اسلامی نیست.

بر مبنای همین سخن کاملاً درست بود که آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در آن نمازجمعه طرحی مبتنی بر رعایت حقوق مردم ارائه داد و زمینه را برای پایان دادن به منازعات و مناقشات ناشی از انتخابات مساعد کرد. انبوه مردمی که آن روز در دانشگاه تهران برای استماع خطبه جمعه آیت‌الله هاشمی رفسنجانی تجمع کرده بودند با شنیدن سخنان او خوشحال شدند و با رضایتمندی و امیدواری صحنه را ترک کردند.

با اینکه سخنران قبل از خطبه آن روز با اشغال بیش از اندازه وقت و گفتن مطالبی که با روح خطبه جمعه در تضاد است تلاش کرده بود خطیب جمعه را در تنگنا قرار دهد تا نتواند مطالب اساسی خود را مطرح کند، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بدون اعتنا به این فشار برنامه‌ریزی شده تمام نکات مورد نظر خود را مطرح و تلاش کرد مدیریت جامعه را در مسیری قرار دهد که مردم شاهد تحولی مثبت در حکمرانی باشند و نظام جمهوری اسلامی بتواند با دو بال اسلامیت و جمهوریت، رضایت، سعادت، رفاه و حقوق مشروع مردم را تأمین کند.

افسوس که به طرح مورد نظر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی هرگز مجال تحقق داده نشد و حتی خود او نیز بعد از آن خطبه پرمحتوا، مردمی، اسلامی و انقلابی هرگز مجالی برای قرار گرفتن در جایگاه امامت جمعه پیدا نکرد. این، آخرین خطبه جمعه نزدیک‌ترین یار امام خمینی بود و از ۲۶ تیر سال ۱۳۸۸ تا ۱۹ دیماه ۱۳۹۵ که با مرگی مشکوک از دنیا رفت، مردم از خطبه‌های پرصلابت، پرمحتوا و واقع‌بینانه او محروم بودند. این محرومیت، بیش از آنکه ظلم به هاشمی رفسنجانی باشد، ظلم بزرگی به مردم و کشور بود که به تفکر اعتدالی نیاز مبرم داشتند ولی متأسفانه این سرمایه ارزشمند از آنها سلب شد.تأسف بالاتر اینست که جایگاه امامت جمعه دچار ضعف شدید شد و منبر و بلندگوی خطبه جمعه که باید در اختیار پاک‌ترین و بی‌شائبه‌ترین افراد باشد در بعضی موارد به افرادی سپرده شد که از این ویژگی‌ها بی‌بهره‌اند. این وضعیت برای کشور و نظام جمهوری اسلامی، خسران محسوب می‌شود و مردمی که به انقلاب و نظام جمهوری اسلامی وفادارند نمی‌توانند با این وضعیت کنار بیایند. با نماز جمعه رفتاری شده که کارکرد مذهبی و سیاسی آن به حداقل رسیده و همچنان رو به افول است در حالی که همه موظفیم این نهاد مردمی را تقویت کنیم. در حکمرانی ما امروز ضعیف‌ترین‌ها جای قوی‌ترین‌ها را گرفته‌اند و این مهم‌ترین عامل استحاله یک حکومت است که هشدار آن را امیرالمؤمنین علیه‌السلام ۱۴۰۰ سال قبل دادند.

انتقاد تند از تصمیم جنجالی: وقتی تریبون نمازجمعه به محلی برای "لجبازی با مردم" تبدیل می‌شود!

به گزارش ایونا نیوز ، در اقدامی که با واکنش تفتید و انتقاد شدید افکار عمومی و رسانه‌ها همراه شده، حجت‌الاسلام و المسلمین مسیح مهاجری، نویسنده و فعال رسانه‌ای، به سپردن تریبون نمازجمعه تهران به فردی (کاظم صدیقی) که بخش قابل توجهی از مردم خواهان کناره‌گیری او هستند، به شدت اعتراض کرده است. مهاجری این تصمیم را نه تنها بی‌اعتنایی آشکار به خواست و اراده مردم می‌داند، بلکه آن را نوعی لجبازی صریح با افکار عمومی تلقی می‌کند که بر حمایت از فردی اصرار می‌ورزد که به باور او، ویژگی‌های لازم برای قرار گرفتن در جایگاه حساس و تأثیرگذار امام جمعه را ندارد. این انتقاد تند در حالی مطرح می‌شود که پیش از این نیز بحث‌ها و حواشی زیادی پیرامون حضور و عملکرد آقای صدیقی در این جایگاه به وجود آمده بود. این رخداد، بار دیگر بحث‌های جدی را درباره نقش نمازجمعه به عنوان یک نهاد مردمی و پل ارتباطی میان حاکمیت و مردم، و همچنین ضرورت پاسخگویی مسئولان به مطالبات عمومی، به سطح جامعه کشانده است.

تقابل با خواست مردم: اصرار بر حمایت از یک انتخاب پرحاشیه

حجت‌الاسلام والمسلمین مسیح مهاجری در یادداشت خود برای روزنامه جمهوری اسلامی، با لحنی صریح و بی‌پرده، به تصمیم شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه (یا نهادهای تصمیم‌گیرنده) در سپردن تریبون نمازجمعه تهران به کاظم صدیقی، واکنش نشان داده است. او تأکید می‌کند که این اقدام، درست یک روز پس از سالگرد خطبه‌های تاریخی و پرنفوذ آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در نمازجمعه سال ۱۳۸۸ صورت گرفته است؛ خطبه‌هایی که به باور مهاجری، پرشکوه‌ترین و مردمی‌ترین خطبه‌های نمازجمعه تهران در سالیان اخیر بودند و راه‌حل‌های واقع‌بینانه و عمیقی برای مشکلات کشور ارائه دادند. مقایسه این دو رویداد، یعنی خطبه‌های هاشمی رفسنجانی با محوریت جمهوریت و حقوق مردم، و خطبه اخیر با حضور فردی که مورد مناقشه افکار عمومی است، نشان‌دهنده تناقضی آشکار است که مهاجری بر آن دست گذاشته است.

مهاجری تصریح می‌کند که بخش عمده‌ای از افکار عمومی در حال حاضر خواهان کنار گذاشتن کاظم صدیقی از جایگاه امامت جمعه هستند. این درخواست عمومی، نه تنها در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی، بلکه در محافل کارشناسی و رسانه‌ای نیز به وضوح مطرح شده است. با این حال، سپردن مجدد تریبون به ایشان، به عقیده مهاجری، نشانه‌ای از بی‌توجهی و بی‌اعتنایی به این خواست مردم است. او این رویکرد را نوعی "لجبازی با مردم" و "اصرار بر حمایت از کسی" می‌داند که به باور وی، "ویژگی‌های لازم برای قرار گرفتن در جایگاه امام جمعه را ندارد." این انتقاد، نه تنها به شخصیت حقیقی آقای صدیقی مربوط می‌شود، بلکه به معنای نمادین و اهمیت جایگاه امام جمعه در جامعه اسلامی و نقش آن در تبیین مسائل دینی و اجتماعی اشاره دارد.

میراث هاشمی رفسنجانی: خطبه‌هایی که می‌توانستند مسیر تاریخ را تغییر دهند

مسیح مهاجری در ادامه یادداشت خود، با ظرافت خاصی به خطبه تاریخی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در نمازجمعه ۲۶ تیر ۱۳۸۸ اشاره می‌کند. او این خطبه را به "منشوری برای حفاظت از اسلامیت و جمهوریت نظام جمهوری اسلامی" تشبیه می‌کند. هاشمی رفسنجانی در آن خطبه، طرحی جامع و واقع‌بینانه برای حل مشکلات ناشی از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ و التهابات پس از آن ارائه داد. به عقیده مهاجری، اگر آن طرح اجرا می‌شد، نه تنها تنش‌ها و بحران‌های آن زمان ریشه‌کن می‌شد، بلکه مسیری نوین برای تعامل سازنده حکمرانان با مردم در پیش گرفته می‌شد که می‌توانست جامعه را از "مشکلات امروز در هیچ‌یک از زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اخلاقی" نجات دهد.

یکی از مهم‌ترین نکات مطرح شده توسط هاشمی در آن خطبه، هشدار صریح او بود: "اگر اسلام در این نظام نادیده گرفته شود، به بیراهه خواهیم رفت و اگر جمهوریت نادیده گرفته شود اصلاً قابل تحقق نیست، چون هرجا مردم نادیده گرفته شوند و رأی مردم نباشد حکومت اسلامی نیست." این سخن، سنگ‌بنای رویکرد هاشمی رفسنجانی بود که بر مبنای آن، طرحی مبتنی بر رعایت حقوق مردم ارائه داد و تلاش کرد زمینه‌ای برای پایان دادن به منازعات و مناقشات ایجاد کند. مهاجری تأکید می‌کند که انبوه مردمی که آن روز در دانشگاه تهران برای شنیدن خطبه‌های هاشمی رفسنجانی تجمع کرده بودند، پس از استماع سخنان او با خوشحالی، رضایتمندی و امیدواری صحنه را ترک کردند. این مقایسه نشان می‌دهد که تریبون نمازجمعه، پتانسیل تبدیل شدن به منبع امید و حل مشکلات را دارد، اما در صورت بی‌اعتنایی به خواست مردم، می‌تواند به کانونی برای اعتراض و نارضایتی تبدیل شود.

پیامدهای بی‌توجهی به افکار عمومی: شکاف میان مردم و حاکمیت

انتقاد مهاجری از سپردن تریبون نمازجمعه به فردی که افکار عمومی خواهان کنار گذاشتن او هستند، فراتر از یک نقد شخصی است. این انتقاد ریشه‌ای‌تر، به پیامدهای گسترده بی‌توجهی به افکار عمومی و خواست مردم در جامعه می‌پردازد. زمانی که نهادهای رسمی و تصمیم‌گیرندگان به مطالبات واضح و مکرر مردم بی‌اعتنایی می‌کنند، شکاف میان مردم و حاکمیت عمیق‌تر می‌شود. این شکاف می‌تواند به بی‌اعتمادی عمومی، کاهش مشارکت اجتماعی و سیاسی، و در نهایت تضعیف پایه‌های نظام منجر شود. نمازجمعه، به عنوان یک تریبون رسمی و مذهبی، همواره به عنوان پل ارتباطی مهمی میان مردم و مسئولان شناخته شده است. وقتی این تریبون به جای بازتاب صدای مردم و حل مشکلات آنها، به محلی برای اعمال سلیقه‌های خاص و نادیده گرفتن خواست عمومی تبدیل می‌شود، اعتبار و جایگاه آن در افکار عمومی کاهش می‌یابد.

مهاجری به درستی به "ویژگی‌های لازم برای قرار گرفتن در جایگاه امام جمعه" اشاره می‌کند. این ویژگی‌ها تنها به صلاحیت‌های علمی و دینی محدود نمی‌شوند، بلکه مقبولیت عمومی، توانایی ارتباط با مردم، درک صحیح از مسائل روز جامعه، و قدرت ایجاد همدلی و وحدت نیز از جمله شاخص‌های کلیدی هستند. وقتی فردی فاقد این ویژگی‌ها باشد، یا به دلیل حواشی و اتفاقات گذشته، اعتماد عمومی را از دست داده باشد، اصرار بر حضور او در این جایگاه، نه تنها به نفع نظام و مردم نیست، بلکه می‌تواند نتایج عکس در پی داشته باشد. این رویکرد می‌تواند اعتبار نمازجمعه را زیر سوال ببرد و مردم را از این فریضه مهم دینی و سیاسی دور کند.

ضرورت بازنگری در رویکردها: شنیدن صدای مردم

انتقاد صریح مسیح مهاجری، بار دیگر ضرورت بازنگری در رویکردها و تصمیم‌گیری‌ها را گوشزد می‌کند. در یک نظام مردم‌سالار، شنیدن صدای مردم و پاسخگویی به خواسته‌های مشروع آنها از اهمیت حیاتی برخوردار است. نمازجمعه، به عنوان قلب تپنده جامعه دینی و سیاسی، باید همواره در خدمت مردم باشد و صدای آنها را بازتاب دهد. ائمه جمعه باید نمایندگان واقعی مردم باشند و مطالبات و دغدغه‌های آنها را به مسئولان منعکس کنند. بی‌توجهی به این اصل مهم، می‌تواند به نتایج ناگوار و غیرقابل جبرانی منجر شود.

این یادداشت، نه تنها نقدی بر یک تصمیم خاص، بلکه فراخوانی برای اصلاح رویکردهای کلی است. مسئولان باید به این نکته واقف باشند که پشتوانه اصلی نظام، اعتماد و حمایت مردم است، و هرگونه تصمیمی که به این پشتوانه خدشه وارد کند، در بلندمدت به ضرر منافع ملی و دینی خواهد بود. امید است این انتقادهای سازنده، گوش شنوایی پیدا کنند و مسئولان ذی‌ربط با بازنگری در سیاست‌های خود، گام‌های موثری در جهت جلب رضایت عمومی و تقویت اعتماد مردم بردارند. تنها از طریق تعامل سازنده با مردم و اولویت قرار دادن خواست آنها، می‌توان به آینده‌ای روشن‌تر و باثبات‌تر برای کشور امیدوار بود. آیا این انتقادات به تغییر در رویکردها منجر خواهد شد؟

خبرنگار : نقوی