آتش‌بس روی لبه تیغ/ ساعت صفر نزدیک است؛ جنگ یا عقب‌نشینی؟

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در شرایطی که زمان آتش‌بس رو به پایان است، تحولات سیاسی و دیپلماتیک پیرامون ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای حساس و چندلایه شده است؛ مرحله‌ای که در آن هم احتمال بازگشت به میز مذاکره مطرح است و هم خطر تشدید تنش‌ها همچنان روی میز باقی مانده است.

بر اساس آخرین مواضع رسمی و گزارش‌های رسانه‌ای، جمهوری اسلامی ایران هنوز تصمیم نهایی خود را درباره حضور در مذاکرات اعلام نکرده است. همانطور که روز گذشته اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه گفت و همچنین خبرگزاری تسنیم به نقل از منابع خود نوشت، تصمیم جمهوری اسلامی ایران هنوز عدم حضور در مذاکرات است. در حالی که مقامات آمریکایی همچنان بر دریافت «سیگنال مثبت» از تهران برای آغاز روند دیپلماتیک تأکید دارند.

این وضعیت مبهم، در عمل فضای تصمیم‌گیری را وارد مرحله‌ای از تعلیق تاکتیکی کرده است؛ وضعیتی که در آن نه مذاکره به‌طور کامل منتفی شده و نه مسیر آن روشن و قطعی است.

از داخل ساختار سیاسی ایران، پیام غالب رئیس مجلس بر یک اصل مشخص استوار است: مذاکره تحت فشار و تهدید معنا ندارد و هم‌زمان بر «آمادگی میدانی» و «دیپلماسی مشروط» تأکید می‌شود. چنین ترکیبی نشان می‌دهد تهران تلاش دارد هم‌زمان دو سطح بازدارندگی و مذاکره را مدیریت کند.

در مقابل، واشنگتن با ادبیاتی متفاوت تلاش می‌کند تصویر نزدیکی به توافق را تقویت کند، هرچند هم‌زمان با طرح شروط و ارزیابی‌های یک‌جانبه، عملاً چارچوب مذاکراتی مورد نظر خود را بزرگ جلوه می دهد. این شرایط بیش از آنکه نشانه پیشرفت واقعی باشد، بازتابی از جنگ روانی و سیاسی دو طرف برای افزایش قدرت چانه‌زنی است.

میان آتش‌بس و تنش؛ وضعیت همچنان ناپایدار

در این میان، گزارش‌هایی نیز از تلاش برخی بازیگران منطقه‌ای برای جلوگیری از بازگشت تنش و حتی پیشنهاد تمدید موقت آتش‌بس منتشر شده است؛ موضوعی که اگرچه هنوز به تأیید رسمی نرسیده، اما خود نشان‌دهنده نگرانی جدی از شکنندگی وضعیت موجود است. هم‌زمان، فضای میدانی نیز خالی از تنش نیست. گزارش‌های مربوط به اقدامات امنیتی، تنش‌های دریایی و بیانیه‌های متقابل، نشان می‌دهد سطح اصطکاک همچنان پایین نیامده و هر لحظه امکان تغییر وضعیت وجود دارد.

در داخل ایران نیز فضای رسانه‌ای و سیاسی یکدست نیست؛ بخشی از تحلیل‌ها بر غیرضروری بودن مذاکره در شرایط فعلی تأکید دارند، در حالی که برخی دیگر اصل مذاکره را رد نکرده اما آن را منوط به تغییر شرایط می‌دانند. این اختلاف روایت‌ها، بر پیچیدگی فضای تصمیم‌گیری افزوده است.

تعلیق در تصمیم

در نهایت، آنچه در حال وقوع است نه یک تصمیم قطعی برای مذاکره یا عدم مذاکره، بلکه دوره‌ای از فشار متقابل و بازتعریف قواعد بازی است. ایران تلاش می‌کند با حفظ موضع عدم مذاکره تحت فشار، هزینه‌های طرف مقابل را افزایش دهد و در سوی دیگر، آمریکا با برجسته‌سازی امکان توافق، در پی شکل‌دهی به فضای روانی مطلوب خود است.

اکنون با نزدیک شدن به پایان آتش‌بس، سوال اصلی دیگر صرفاً «مذاکره خواهد شد یا نه» نیست؛ بلکه این است که آیا دو طرف قادر خواهند بود از این نقطه حساس بدون ورود به چرخه جدیدی از تنش عبور کنند یا خیر؟ چرخه‌ای که خروج از آن، به مراتب پیچیده‌تر از ورود به آن خواهد بود.

خبرنگار : عاروان