آتش‌بس ۱۰روزه در لبنان/ سکوتی شکننده زیر سایه اِشغال

به گزارش خبرنگار بین الملل ایونا، اعلام آتش‌بس ۱۰روزه میان لبنان و اسرائیل با میانجی‌گری آمریکا، اگرچه به‌سرعت به تیتر نخست رسانه‌ها تبدیل شد، اما نشانه‌های اولیه حاکی از آن است که این توافق بیش از آنکه نقطه پایان یک بحران باشد، صرفاً وقفه‌ای کوتاه در یک منازعه عمیق و چندلایه است. انتشار تصاویر بازگشت برخی آوارگان لبنانی به خانه‌هایشان، در نگاه اول نشانه‌ای از بازگشت آرامش بود، اما این تصویر، تمام واقعیت میدانی را بازتاب نمی‌دهد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده رهبران لبنان و اسرائیل بر سر این آتش‌بس به توافق رسیده‌اند؛ توافقی که به گفته واشنگتن، می‌تواند زمینه‌ساز مذاکرات گسترده‌تر برای صلح باشد. با این حال، نبود نام حزب‌الله در بیانیه اولیه و سپس درخواست مستقیم از این گروه برای پایبندی به آتش‌بس، نشان‌دهنده یکی از مهم‌ترین خلأهای ساختاری این توافق است.

در واقع، بخش قابل‌توجهی از مفاد اعلام‌شده، معطوف به محدودسازی نقش حزب‌الله و افزایش مسئولیت دولت لبنان در کنترل گروه‌های مسلح است؛ موضوعی که در عمل با واقعیت‌های سیاسی و امنیتی لبنان همخوانی کامل ندارد. حزب‌الله همچنان یکی از بازیگران اصلی معادلات امنیتی این کشور است و نبود اجماع داخلی بر سر خلع سلاح آن، اجرای چنین تعهداتی را با تردید جدی مواجه می‌کند.

در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، این آتش‌بس را فرصتی برای دستیابی به «صلحی تاریخی» توصیف کرده، اما هم‌زمان بر تداوم حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان تأکید دارد؛ حضوری که بنا به اعلام رسمی، تا عمق ۱۰ کیلومتری ادامه خواهد یافت. این موضع، عملاً چشم‌انداز بازگشت گسترده آوارگان را با ابهام مواجه کرده و آتش‌بس را به وضعیتی میان جنگ و صلح تبدیل کرده است.

دولت لبنان به رهبری نواف سلام در موقعیتی دشوار قرار دارد. از یک‌سو، فشارهای بین‌المللی برای کنترل حزب‌الله و اجرای تعهدات امنیتی، و از سوی دیگر، واقعیت‌های داخلی و ملاحظات اجتماعی، فضای تصمیم‌گیری را به‌شدت محدود کرده است. در چنین شرایطی، حتی احتمال گفت‌وگوی مستقیم با اسرائیل نیز به موضوعی مناقشه‌برانگیز در داخل لبنان تبدیل شده است.

هم‌زمان، واکنش‌های بین‌المللی به این آتش‌بس، طیفی از امیدواری تا احتیاط را در بر می‌گیرد. دبیر کل سازمان ملل، آنتونیو گوترش از همه طرف‌ها خواسته به این توافق پایبند باشند و آن را فرصتی برای بازگشت به مسیر دیپلماسی دانسته، در حالی که اروپا نیز بر ضرورت حفظ حاکمیت لبنان تأکید کرده است. در این میان، نقش ایران در شکل‌گیری این آتش‌بس نیز از سوی برخی تحلیلگران «محوری» ارزیابی شده؛ موضوعی که بر پیچیدگی معادلات منطقه‌ای می‌افزاید.

با این حال، شاید مهم‌ترین سوال این باشد که آیا این آتش‌بس می‌تواند به صلحی پایدار منجر شود؟

خبرنگار : عاروان