آیا اینترنت تهدیدی برای منافع ملی است؟

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا، بررسی‌ها نشان می‌دهد اینترنت نه یک عامل صرفاً تهدیدزا و نه یک ابزار کاملاً فرصت‌ساز است، بلکه بستری چندوجهی است که می‌تواند هم‌زمان در خدمت توسعه یا چالش‌های امنیتی و فرهنگی قرار گیرد.

رشد اقتصاد دیجیتال در کنار نگرانی‌های امنیتی

در بخش اقتصادی، اینترنت نقش مهمی در شکل‌گیری کسب‌وکارهای نوپا، خدمات آنلاین و توسعه فریلنسری در ایران ایفا کرده است. کارشناسان معتقدند این فضا در سال‌های تحریم، به‌عنوان یکی از مسیرهای کاهش فشار اقتصادی عمل کرده و امکان اتصال بخشی از اقتصاد کشور به بازار جهانی را فراهم کرده است.

با این حال، در سوی دیگر، برخی تحلیلگران نسبت به وابستگی زیرساخت‌های دیجیتال، خروج داده‌ها و آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌ها و حملات سایبری هشدار می‌دهند.

یکی دیگر از محورهای بحث، نقش اینترنت در «جنگ روایت‌ها» و شکل‌گیری افکار عمومی است. فضای مجازی در سال‌های اخیر به بستری برای رقابت رسانه‌ای میان جریان‌های مختلف داخلی و خارجی تبدیل شده است؛ موضوعی که می‌تواند در شرایط بحران‌های سیاسی و اجتماعی، بر فضای روانی جامعه اثرگذار باشد.

همچنین در کنار ابعاد اقتصادی و سیاسی، اینترنت تأثیرات فرهنگی قابل توجهی نیز داشته است. دسترسی گسترده به محتوای جهانی، به‌ویژه در میان نسل جوان، موجب تغییراتی در سبک زندگی و الگوهای فرهنگی شده است؛ موضوعی که همواره محل بحث میان موافقان و منتقدان سیاست‌های فعلی فضای مجازی بوده است.

بنابراین اینترنت را نمی‌توان ذاتاً «در تضاد با منافع ملی» یا «کاملاً در خدمت آن» تعریف کرد. آنچه تعیین‌کننده است، نحوه حکمرانی، میزان سواد رسانه‌ای جامعه و توان کشور در تولید محتوای بومی و مدیریت زیرساخت‌های دیجیتال است.

در نهایت، به نظر می‌رسد آینده اینترنت در ایران نه در تقابل با آن، بلکه در مسیر «مدیریت هوشمند، بهره‌برداری هدفمند و کاهش ریسک‌های وابستگی» رقم خواهد خورد.

در همین راستا، عباس ملکی، عضو هیئت مذاکره‌کننده‌ قطعنامه‌ ۵۹۸ و معاون پیشین وزارت امور خارجه در مصاحبه ای با خبرآنلاین درباره مدیریت این وزارتخانه و همچنین ترکیب تیم‌ مذاکره‌کننده به ویژه قالیباف گفت: «اگر بخواهیم ایده‌آل به موضوع نگاه کنیم، ایران می‌توانست یک تیم ایده‌آل خیلی آرمانی، بدون تفاوت و اختلافات در ذهنیتشان داشته باشد. این شدنی نیست و هیچ جای دنیا اینطور نیست. فراموش نکنیم مذاکره کننده یک انسان است و به قول هربرت سایمون عقلانیت محدود (Bounded Rationality) دارد. ذهن انسان تا اندازه‌ مشخصی می‌تواند کار کند. من تا ده شماره تلفن بیشتر نمی‌توانم حفظ کنم، در حالی که یک ماشین حساب چند میلی‌متری می‌تواند چند میلیون رقم را حفظ کند. پس اگر انسان هستند و پذیرفته‌ایم که انسان هم محدودیت‌های خاص خود را دارد، به نظرم تیم مذاکره‌کننده خیلی خوب‌ هستند.

وی افزود: در حال حاضر، آن دسترسی که قبلا به رهبری بود که در مجموعه کارها همیشه بوده‌اند و تمام مسائل قبل را می‌دانستند، نیست. یک بار از خود ایشان شنیدم که می‌گفتند از قبل انقلاب، روابط ایران و امریکا را رصد می‌کردم و می‌دانم چه گذشته است. دوما آقای دکتر لاریجانی و آقای دکتر خرازی را ندارید. دشمن می‌دانست که چه کسانی را ترور کند. کسانی که با ترور آنان – به زعم خودش – مذاکره و تصمیم‌گیری سیاست خارجی را فلج کند. الآن به نظر من آقای قالیباف، مناسب هستند، هم از این نظر که رئیس قوه مقننه هستند و هم این که در بخشی از رشته‌ها از جمله نظامی سوابقی دارند و می‌توانند از آن استفاده کنند. آقای عاصم منیر با ایشان نسبت به یک وزیر خارجه، راحت‌تر صحبت می‌کند.

کلکی ادامه داد: سیاست خارجه مانند قبل نیست که فقط دیپلمات‌ها با هم صحبت کنند. یک سلبریتی یا یک نظامی هم می‌توانند کار سیاست خارجی را انجام بدهند. همانطور که مشاهده می‌کنید الآن صحبت از آقای عاصم منیر، در دنیا بیشتر مطرح است تا نخست وزیر پاکستان. در عین حال که نخست وزیر پاکستان فرد محترمی است ولی می‌بینید که رئیس جمهور آمریکا آقای عاصم منیر را به ناهار دعوت می‌کند.

او افزود: اگر چنین فرصتی برای ایران وجود دارد که آن طرف مذاکره، یک فرد نظامی باشد، چه دلیلی دارد که از چنین شبیه‌سازی استفاده نکنیم؟ به نظرم با تمام حرف‌هایی که گفته می‌شود، گروه مذاکره کننده ایران، با مقدورات و وضعیت ما و شوک‌هایی که در روزهای اول جنگ، آمریکا و اسرائیل علیه ایران و رهبری ایران، زیرساخت‌ها و میناب و بقیه حوادث اعمال کردند، تیم مذاکره‌کننده خوب و مناسب هستند. باید آن‌ها را حمایت کنیم و باید به آن‌ها بازخورد و مشاوره دهیم و سناریوهای مختلف برایشان طراحی کنیم.

ملکی گفت: درباره روایت مذاکرات، اتفاقا سخنگوی وزارت خارجه فرد قابلی است اما مشکل ما مسئله اینترنت است. من و شما و هرکسی از این ۹۰ میلیون نفری که در ایران هستند، ممکن است برخی چند میلیون نفر و برخی دیگر یک الی دو نفر، دوست یا همکلاسی و یا حتی فردی که با او ارتباط کاری دارند، در خارج از کشور داشته باشند. چرا من نباید بتوانم عکس‌ها و تصاویر میناب را برای اساتیدی که درMIT  همکار من بوده‌اند بفرستم؟ چرا نباید برای هاروارد بفرستم؟ در حالی که آنان می‌توانند خیلی تاثیرگذار باشند.

ملکی بیان کرد: چرا فقط باید ۵ نفر  از اندیشکده‌های ایرانی دسترسی داشته باشند؛ من شمرده‌ام که فقط ۵ نفر با خارجی‌ها مصاحبه می‌کنند. در حالی که در دنیا معروف است که بیشترین تحصیلکرده‌ها ایرانیان هستند. چرا خبرنگار خبرگزاری‌های دیگر و کابلی نتوانند در ایران بیایند؟ پیشنهادم به همکار شما جناب نوروزپور این است که از خبرنگاران دیگر دعوت کنند و ببینند که نزدیک اصفهان چه رخ داده است و چند هواپیما آمده بودند و علاوه بر انسان‌ها که آن جا شهید کرده بودند، پهپادها، حیوانات را در نزدیکی جزقویه به صورت اتوماتیک، کشته‌اند. ببینید که آمریکایی‌ها چه رسوایی به بار آوردند اما این‌ روایت‌ها ناگفته می‌ماند. روایت جنگ و مذاکرات می‌ماند. نمی‌دانم این تصمیم از کجا آمده است که اینترنت علیه منافع ایران است؛ چرا که دقیقا به نفع ایران است.

معاون پیشین وزارت امور خارجه افرود: برخی اوقات الجزیره را نگاه می‌کنم. دست آن چند نفری که در این رسانه صحبت می‌کنند درد نکند، زحمت می‌کشند. برخی اوقات یک خانم صبح زود باید به استودیوی الجزیره به طور مثال در میدان صنعت برود و مصاحبه کند. بلاتشبیه فکر می‌کردم مانند بیروت که چطور دوربین نشان می‌دهد که همیشه هست، دوربین‌های خارجی نشان دهند که دارند شعار می‌دهند و آن طرف انفجار رخ می‌دهد.»

خبرنگار : عاروان