آیا نشست نیویورک نتیجه معامله ترامپ و چین بر سر ایران است؟

ماجرا از کجا شروع شد؟

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، ماجرا از یک توییت آغاز شد؛ جایی که یک فعال رسانه‌ای مدعی شد چین با فشار کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در حال تدارک نشستی پیرامون «بستن تنگه هرمز توسط ایران» است و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز قرار است در این نشست شرکت کند. ادعایی که هرچند هنوز به صورت رسمی تایید نشده، اما به سرعت وارد فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور شد.

همچنین همزمانی این تحرکات با سفر اخیر دونالد ترامپ به پکن و فشارهای فزاینده واشنگتن بر چین، باعث شده تحلیل ها به سمت از شکل‌گیری یک آرایش جدید سیاسی پیرامون تنگه هرمز برود که این آرایش می‌تواند موقعیت ایران را در یکی از حساس‌ترین پرونده‌های ژئوپلیتیکی منطقه تحت تاثیر قرار دهد.

تغییر موضع پکن؟

تا همین چند سال قبل، بسیاری تصور می‌کردند چین در هر شرایطی از مواضع ایران درباره تنگه هرمز حمایت خواهد کرد؛ اما اکنون نشانه‌هایی دیده می‌شود که پکن بیش از هر چیز نگران امنیت انرژی و ثبات مسیرهای انتقال نفت است.

چین یکی از اصلی‌ترین واردکنندگان نفت از منطقه خلیج فارس است و هرگونه ناامنی یا اختلال در تنگه هرمز، مستقیما اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار می‌دهد. به همین دلیل پکن دیگر علاقه‌ای به ادامه وضعیت مبهم کنونی ندارد و ترجیح می‌دهد تکلیف پرونده تنگه هرچه سریع‌تر روشن شود؛ حتی اگر این موضوع به افزایش فشار دیپلماتیک بر تهران منجر شود.

در همین چارچوب، گزارش اخیر آسوشیتدپرس نیز قابل توجه است؛ گزارشی که مدعی شد مقام‌های کاخ سفید در جریان سفر ترامپ به چین، از پکن خواسته‌اند از نفوذ خود بر ایران برای باز نگه داشتن تنگه هرمز استفاده کند.

نگرانی از «مذاکره در زمین حریف»

همزمان با انتشار خبر نشست احتمالی نیویورک، برخی چهره‌های سیاسی در داخل ایران نیز واکنش‌های تندی نشان داده‌اند.

علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، با اشاره به اخبار منتشر شده درباره سفر عراقچی به نیویورک گفته است: «امیدوارم این خبر دروغ باشد، چون برگزاری جلسه‌ای در خاک دشمن جمهوری اسلامی، ایران را در موضع ضعف قرار می‌دهد.»

این موضع‌گیری بازتاب بخشی از نگرانی‌ها در فضای سیاسی کشور است. نگرانی از اینکه پرونده تنگه هرمز به جای آنکه در چارچوب موازنه منطقه‌ای مدیریت شود، به عرصه‌ای برای فشارهای چندجانبه علیه تهران تبدیل شود.

در کنار تحرکات خارجی، برخی فعالان سیاسی و رسانه‌ای معتقدند تعلل در تعیین تکلیف «طرح دوفوریتی اقدام راهبردی تنگه هرمز» در مجلس نیز دست ایران را در معادلات اخیر ضعیف‌تر کرده است.

این طرح که گفته می‌شود بیش از دو ماه در مجلس بلاتکلیف مانده، قرار بود چارچوب حقوقی و سیاسی مشخصی درباره نحوه مواجهه ایران با موضوع تنگه هرمز تعیین کند. اما ادامه بلاتکلیفی، باعث شده روایت‌های مختلفی درباره موضع واقعی تهران شکل بگیرد و همین موضوع، فضا را برای فشارهای خارجی بازتر کرده است.

تنگه هرمز فقط یک آبراه اقتصادی نیست؛ این تنگه در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت در معادلات منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. هر تغییری در وضعیت آن، نه فقط بازار انرژی بلکه روابط ایران با چین، آمریکا، کشورهای عربی و حتی اروپا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

به همین دلیل، نشست احتمالی نیویورک اگر واقعا برگزار شود می‌تواند فراتر از یک جلسه دیپلماتیک معمولی باشد؛ نشستی که شاید نشانه آغاز مرحله تازه‌ای از چانه‌زنی قدرت‌ها بر سر آینده امنیت انرژی و جایگاه ایران در منطقه باشد.

با این حال، تا این لحظه نه وزارت امور خارجه ایران و نه منابع رسمی چینی، خبر برگزاری چنین نشستی را تایید نکرده‌اند. اما صرف مطرح شدن نام تنگه هرمز در کنار چین، کشورهای عربی و نیویورک، کافی بود تا یکی از حساس‌ترین پرونده‌های امنیتی و ژئوپلیتیک منطقه، دوباره به مرکز توجه بازگردد.