از ونزوئلا تا تایوان؛ حیاط خلوت ابرقدرت‌ها

نیمه‌شب سوم ژانویه جهان شاهد اتفاقی حیرت‌انگیز و کم‌سابقه در عرصه روابط بین‌الملل بود. کماندوهای ارتش ایالات متحده طی عملیاتی برق‌آسا، نیکلاس مادورو و همسرش را از کاراکاس ربوده و راهی آمریکا کردند. با انتشار خبر این آدم‌ربایی توسط دونالد ترامپ، ناظران بین‌المللی و افرادی که اخبار حوزه آمریکای لاتین را دنبال می‌کنند؛ واکنش‌های متفاوتی به تجاوز نظامی قدرت نخست نظامی دنیا و دستگیری رئیس‌جمهور قانونی دولت ونزوئلا داشتند.

از جشن و پایکوبی مخالفان دولت مادورو در کاراکاس و میامی و سایر شهرهای میزبان مهاجران ونزوئلا تا خشم و ناامیدی چپ‌گرایان و مخالفان امپریالیسم در آمریکا و اروپا. به‌زعم منتقدان دولت حاکم، هوگو چاوز و نیکلاس مادورو کشوری با بیشترین منابع نفتی در دسترس جهان را با اتخاذ سیاست‌های پوپولیستی حمایت‌گرایی و دولتی کردن صنایع نفتی، معدنی، کشاورزی و تکنولوژی، طی دو دهه به مرز فروپاشی اقتصادی رساندند که این امر منجر به مهاجرت گسترده مردم به کشورهای همسایه شد. در سوی مقابل حامیان دولت، مقاومت دولت‌مردان ونزوئلا در مقابل تحریم‌های ایالات متحده و همچنین حمایت ویژه حاکمیت از فرودستان و کارگران را جلوه‌ای از پیروزی و اثربخشی سوسیالیسم به شمار می‌آورند.

در این بین آخرین ملاقات سیاسی مادورو، تنها چند ساعت پیش از ربایش، با فرستاده ارشد چین در امور آمریکای لاتین در کاخ میرافلورس، توجه کارشناسان را به خود جلب کرد. پکن بزرگ‌ترین خریدار نفت خام ونزوئلاست و در بیست سال گذشته بالای شصت میلیارد دلار وام به کاراکاس داده است؛ یعنی حدود نیمی از کل وام دولت چین به کشورهای آمریکای لاتین! با در نظر گرفتن این واقعیت که در ماه‌های گذشته حدود هشتاد درصد صادرات ونزوئلا راهی چین شده است، اهمیت ارتباط عمیق پکن و کاراکاس و تأثیر تغییر دولت در ونزوئلا و شاید حضور دولتی غرب‌گرا و متمایل به آمریکای ترامپ بیشتر نمایان می‌شود.

در عین حال این آدم‌ربایی موجب دودستگی شهروندان چینی شد. درحالی‌که رسانه‌های دولتی حزب کمونیست چین علیه نظم نوین جهانی مدنظر غرب تاختند و دولت ترامپ را به غارت‌گری دیپلماتیک متهم کردند، ملی‌گرایان چینی خواستار اقدام مشابه پکن در قبال تایوان شدند. به عقیده آنان همان‌طور که در راهبرد جدید امنیت ملی کاخ سفید، اول آمریکا، قید شده است که ایالات متحده باید قدرت را با چین تقسیم کند و به دنبال متحدان جدید در نیم کره غربی باشد؛ پکن نیز می‌بایست حاکمیت مطلق خود را بر تایپه اعمال و تایوان را به سرزمین اصلی چین بازگرداند. حال باید دید واکنش شی جین پینگ به اتفاقات سال نوی میلادی کاراکاس چه خواهد بود.

خبرنگار : شاکر