استراتژی و تاب‌آوری در زمانه ابهام و التهاب (بخش دوم)

کتابی با نام «سمت روشنِ تلاطم و آشفتگی (استفاده از فرصت در دنیای نامطمئن)» The Upside of Turbulence نوشته‌ی دونالد سال (Donald Sull)، استاد دانشگاه MIT که پیش‌تر استاد دانشگاه لندن بوده است، منتشر شده است. با مطالعه‌ی این کتاب می‌توان چابکی و پایداری (تاب‌آوری) کسب‌وکار را از چند روش به‌دست آورد. مفاهیم و مؤلفه‌هایی که نویسنده برای افزایش تاب‌آوری شرکت‌ها مطرح می‌کند شامل موارد زیر است:

توجه مستمر به ساختار هزینه‌ها و پایین نگه داشتن هزینه‌های ثابت

هزینه‌های ثابت با تغییرات افزایش یا کاهش تولید تغییر نمی‌کنند. کنترل این هزینه‌ها به شرکت کمک می‌کند تا طیف وسیعی از تغییرات مانند جنگ قیمت‌ها، افزایش هزینه‌ی مواد خام و کاهش تقاضا را تحمل کند.

ایجاد صندوق ذخیره‌ی احتیاطی

با توجه به کاهش ارزش ریال، پیشنهاد می‌شود این ذخیره به طلا، دلار یا یورو تبدیل شود تا ارزش خود را حفظ کند.

بیشتر بخوانید: استراتژی و تاب آوری در زمانه ابهام و التهاب (بخش اول)

ایجاد مدل‌های درآمدی متنوع

تنوع‌بخشی در درآمد باعث می‌شود ریسک نپذیرفتن محصول یا خدمت توسط مشتریان یک بازار خاص کنترل شود و رکود در یک منبع درآمدی با درآمدهای دیگر جبران گردد.

بزرگ بودن و نقش‌آفرینی گسترده در زندگی مردم

شرکت‌هایی که به اندازه‌ی کافی بزرگ هستند، در زمان بحران احتمال حمایت دولت، مشتریان و تأمین‌کنندگان از آن‌ها افزایش می‌یابد. به‌عبارتی، باید آن‌قدر در زندگی مردم و ذینفعان تنیده بود که در صورت بروز مشکل، آن‌ها به حمایت از شرکت تمایل داشته باشند. نمونه‌های مشهور آن، نقش والمارت در اقتصاد آمریکا و حمایت دولت ایران از اسنپ در دوره‌ی افزایش قیمت بنزین است.

قفل‌شدگی مشتری

اگر ارائه‌ی خدمات به‌گونه‌ای باشد که هزینه‌ی تغییر تأمین‌کننده برای مشتری بالا باشد، احتمال خروج مشتری از زنجیره‌ی ارزش شرکت کاهش می‌یابد.

داشتن بازار اصلی محافظت‌شده

یعنی داشتن محصولاتی در سبد فروش که از نظر نوآوری، برند و خلاقیت به‌راحتی قابل کپی‌برداری نباشند و در نتیجه مزیت رقابتی پایدارتری ایجاد کنند.

داشتن حامی قدرتمند

این پرسش مهم مطرح است که آیا در شبکه‌ی ذینفعان خود، فرد یا نهادی داریم که به‌دلیل منافع و علایق خود مایل باشد از ما حمایت کند؟

هر یک از این رویکردها، چه به‌تنهایی و چه به‌صورت ترکیبی، می‌تواند تاب‌آوری شرکت و توانایی استفاده از فرصت‌ها را افزایش دهد.

در مطالعه‌ای دیگر، گزارشی از مجمع جهانی اقتصاد که در اواخر سال 2025 منتشر شده بررسی می‌کنیم. در این گزارش به وضعیت دنیا و آینده‌ی آن پرداخته شده و عدم‌قطعیت‌های گوناگون مورد تحلیل قرار گرفته است. شاخص‌های بررسی شامل موضوعات ژئوپلیتیکی و نحوه‌ی همسو شدن با تکنولوژی‌های نوظهور است. بر همین اساس چهار سناریو طراحی شده و برای هر کدام مجموعه‌ای از اقدامات پیشنهاد شده است.

در پایان گزارش تأکید می‌شود که نمی‌دانیم کدام سناریو رخ خواهد داد؛ همان‌طور که پیش از وقوع جنگ‌ها نیز معمولاً از آن‌ها اطمینان نداریم. بنابراین مجموعه‌ای از «استراتژی‌های پابرجا» یا No Regret Moves معرفی می‌شود؛ استراتژی‌هایی که در تمام سناریوها مفید هستند و هیچ‌کس از اجرای آن‌ها پشیمان نخواهد شد. در ادامه به برخی از این استراتژی‌ها که برای شرایط کنونی کشور ما نیز کاربرد دارد پرداخته خواهد شد…

نویسنده: قره بگلو

خبرنگار : شاکر