اینترنت بین‌المللی وصل شد؟

شبکه اینترنت ایران از ۸ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۸ دی ۱۴۰۴) وارد فاز جدیدی از محدودیت‌ها شد. این خاموشی که در ابتدا به صورت منطقه‌ای و لایه‌بندی شده بود، با وقوع جنگ به یک قطعی کامل و سراسری تبدیل شد. تا تاریخ ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، این وضعیت برای ۵۳ روز متوالی ادامه یافته است که این مدت زمان، رکورد طولانی‌ترین قطعی سراسری اینترنت در یک جامعه متصل را در سطح جهانی شکسته است. در این بازه، دسترسی به اینترنت بین‌الملل تنها در سطح ۱ تا ۲ درصد برای گروه‌های خاص و از طریق سیستم‌های لیست سفید و مشابه آن برقرار بوده است. 

از شب گذشته اما منابع خبری از جمله سیتنا اعلام کردند که زیرساخت کلودفلر در برخی دیتاسنترهای داخلی «روشن» شده است. این اصطلاح فنی به معنای برقرار شدن مجدد مسیرهای ارتباطی (Routes) بین ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت داخلی (ISPs) و شبکه کلودفلر است. کلودفلر به عنوان یکی از بزرگترین ارائه‌دهندگان خدمات شبکه توزیع محتوا (CDN)، امنیت وب و مدیریت سیستم نام دامنه (DNS)، نقش حیاتی در پایداری و سرعت وب‌سایت‌های جهانی و حتی بسیاری از پلتفرم‌های داخلی ایفا می‌کند.

اکنون بررسی‌های فنی در رادار کلودفلر نشان می‌دهد که اگرچه اینترنت کمی بهبود یافته، اما هنوز به وضعیت سبز و پایدار نرسیده است و ترافیک کلی مصرفی کشور در روزهای گذشته نزدیک به صفر بوده است. نکته نگران‌کننده در این آمار، حاکمیت مطلق ترافیک دسکتاپ بر موبایل و همچنین برتری ترافیک بات‌ها بر انسان‌هاست.

این داده‌ها ثابت می‌کنند که این «وصل شدن»، هنوز عمومی نیست و بیشتر جنبه زیرساختی دارد. بازگشت درصدی از ترافیک در حالی که سهم موبایل کمی از آن را شامل می‌شود، نشان می‌دهد که اپراتورهای اصلی (همراه اول و ایرانسل) که ابزار اصلی دسترسی مردم هستند، همچنان در خاموشی به سر می‌برند. همچنین در بازه زمانی ۲۷ فروردین تا ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، نشانه‌هایی از کاهش بسیار جزئی محدودیت‌ها مشاهده شد.

با این حال، این گشایش‌ها به شدت ناپایدار هستند. به عنوان مثال، دیروز در تاریخ ۱ اردیبهشت، موتور جستجوی گوگل پس از چند ساعت وصل بودن، دوباره از دسترس خارج و سپس مجدداً وصل شد. بنابراین فعلا، اینترنت بین‌الملل همچنان برای اکثریت مردم (کاربران موبایل) قطع است، و تنها ترافیک بخشی از آن بازگشته است.

اگرچه بازگشت برخی سرویس‌های کلودفلر می‌تواند گره‌های فنی وب‌سایت‌های داخلی را باز کند اما، کارشناسان معتقدند پایداری کامل اینترنت تنها در صورتی تضمین می‌شود که مسیرهای ارتباطی بین‌الملل بدون محدودیت و اختلال ساختاری در دسترس باشند و صرفاً بازگشت یک سرویس واسط، راه‌حل دائمی محسوب نمی‌شود.