اینترنت را می‌بندیم، بحران را عمیق‌تر می‌کنیم

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا، در شرایطی که کشورها با بحران‌های امنیتی یا حتی درگیری‌های مستقیم مواجه می‌شوند، تصمیم‌گیری درباره اینترنت از سطح یک ابزار ارتباطی فراتر می‌رود و به حوزه‌ای راهبردی تبدیل می‌شود. روایت غالب در چنین موقعیت‌هایی، بر ضرورت «کنترل فضا» و «کاهش تهدید» از مسیر محدودسازی ارتباطات تأکید دارد. با این حال، بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد این رویکرد، به‌ویژه در شکل گسترده و غیرهدفمند آن، می‌تواند پیامدهایی معکوس به همراه داشته باشد.

یکی از استدلال‌های رایج برای محدودسازی اینترنت، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی مانند شبکه بانکی یا سامانه‌های دولتی است. اما در معماری استاندارد امنیت سایبری، این زیرساخت‌ها اصولاً نباید وابسته به اینترنت عمومی باشند. شبکه‌های تفکیک‌شده، کنترل دسترسی چندلایه و پایش مستمر، ستون‌های اصلی امنیت چنین سامانه‌هایی به‌شمار می‌روند.

از این منظر، قطع اینترنت عمومی نه‌تنها لزوماً تهدیدات را کاهش نمی‌دهد، بلکه می‌تواند روندهای حیاتی امنیتی را مختل کند؛ از جمله دریافت به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری، پچ‌های امنیتی و داده‌های مربوط به تهدیدات نوظهور. در ادبیات فنی، این وضعیت نوعی «ایزوله‌سازی ناخواسته» تلقی می‌شود؛ شرایطی که در آن سیستم‌ها به‌مرور از چرخه به‌روزرسانی خارج شده و آسیب‌پذیرتر می‌شوند.

در همین حال، تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد بازیگران سازمان‌یافته، معمولاً راه‌های جایگزین برای ارتباط را حفظ می‌کنند؛ از شبکه‌های رمزگذاری‌شده گرفته تا ابزارهای ماهواره‌ای. در نتیجه، فشار اصلی این محدودیت‌ها نه بر تهدیدات پیچیده، بلکه بر کاربران عادی و کسب‌وکارها وارد می‌شود.

 اقتصاد، اعتماد و جامعه؛ هزینه‌های پنهان قطع ارتباط

در جهان امروز، اینترنت دیگر یک ابزار لوکس نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت حیاتی کشورها محسوب می‌شود، هم‌سنگ با برق و حمل‌ونقل. در شرایط بحران، این وابستگی حتی پررنگ‌تر می‌شود. شهروندان برای دسترسی به اطلاعات لحظه‌ای، ارتباط با خانواده و استفاده از خدمات ضروری، به اینترنت متکی‌اند. قطع این دسترسی می‌تواند به افزایش اضطراب، گسترش شایعات و اختلال در تصمیم‌گیری‌های حیاتی منجر شود.

از منظر اقتصادی نیز، تبعات چنین تصمیمی قابل‌توجه است. رشد اقتصاد دیجیتال در سال‌های اخیر باعث شده سهم قابل‌توجهی از تولید و اشتغال به این فضا وابسته باشد. تجربه اختلالات اینترنتی نشان داده که حتی قطعی‌های کوتاه‌مدت، می‌تواند خسارات چندمیلیون‌دلاری به کسب‌وکارها وارد کند و زنجیره‌ای از اثرات منفی در بخش‌های مختلف ایجاد کند.

در کنار این‌ها، مسئله اعتماد عمومی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. در شرایط بحران، دسترسی نسبی به اطلاعات می‌تواند به تقویت تاب‌آوری اجتماعی کمک کند. در مقابل، محدودسازی شدید، معمولاً به رشد روایت‌های غیررسمی و افزایش عدم‌اطمینان دامن می‌زند؛ وضعیتی که مدیریت بحران را پیچیده‌تر می‌کند.

در نهایت آنچه از تجربه‌های جهانی و اصول فنی برمی‌آید، این است که اینترنت نه تهدیدی ذاتی، بلکه بخشی از راه‌حل مدیریت بحران است. سیاست‌گذاری مؤثر در این حوزه، به‌جای اتکا به قطع گسترده دسترسی، بر مدیریت هوشمند، افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها و حفظ جریان پایدار ارتباطات تمرکز دارد.

در چنین چارچوبی، «دسترسی پایدار به اینترنت» را می‌توان یکی از ارکان حکمرانی کارآمد در شرایط پیچیده دانست؛ رویکردی که نه‌تنها هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی را کاهش می‌دهد، بلکه در بلندمدت به تقویت امنیت نیز کمک می‌کند.

خبرنگار : عاروان