تصمیم خبرساز ابوظبی علیه ریاض/ چرا امارات از اوپک خارج شد؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، روزنامه «رای الیوم» در گزارشی با اشاره به مجموعه‌ای از تحولات اخیر، از تشدید اختلاف میان امارات و عربستان سخن گفته و تأکید کرده است که ابوظبی حتی پس از جنگ اخیر علیه ایران نیز در حال بازنگری گسترده در روابط منطقه‌ای خود است.

در مرکز این تنش، اظهارات صریح «انور قرقاش» مشاور رئیس امارات قرار دارد؛ اظهاراتی که این بار مستقیماً شورای همکاری خلیج فارس را هدف گرفته و از «انتظارات برآورده‌نشده» ابوظبی از این نهاد منطقه‌ای سخن گفته است.

انتقاد بی‌سابقه از شورای همکاری خلیج فارس

قرقاش در موضعی کم‌سابقه، عملکرد شورای همکاری خلیج فارس را «ضعیف» توصیف کرده و تأکید داشت: برخلاف انتظار امارات، این شورا نتوانسته در سطح مطلوبی از هماهنگی سیاسی عمل کند.

او در بخشی از سخنانش با مقایسه‌ای مستقیم میان اتحادیه عرب و شورای همکاری، گفته است از عملکرد اتحادیه عرب تعجبی ندارد، اما از شورای همکاری انتظار بیشتری می‌رفته است؛ جمله‌ای که در رسانه‌های عربی به‌عنوان نشانه‌ای از تغییر لحن امارات در قبال متحدان سنتی خود تعبیر شده است.

رای الیوم در ادامه گزارش خود تأکید کرده است که اظهارات قرقاش تنها یک موضع‌گیری مقطعی نیست، بلکه بخشی از روندی گسترده‌تر در سیاست خارجی امارات است؛ روندی که در آن «بررسی کامل اتحادها و شرکای قابل اتکا» به‌صورت رسمی مطرح شده است.

به نوشته این رسانه، این رویکرد می‌تواند به معنای بازتعریف روابط امارات با کشورهای عربی و به‌ویژه کشورهای خلیج فارس باشد.

خروج از اوپک‌پلاس؛ یک تصمیم با پیام سیاسی

در سطح اقتصادی، اعلام خروج امارات از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و اتحاد اوپک‌پلاس از سال ۲۰۲۶، یکی از مهم‌ترین نقاط اختلاف اخیر عنوان شده است.

این تصمیم که به‌طور مستقیم با ساختار هماهنگ‌کننده تولید نفت میان کشورهای عضو در ارتباط است، از نگاه ناظران می‌تواند به افزایش انعطاف‌پذیری امارات در سیاست تولید نفت منجر شود؛ اما هم‌زمان، پیامدهای سیاسی آن در رابطه با عربستان به‌عنوان رهبر سنتی این ائتلاف نفتی نیز قابل توجه است.

در مقابل، عربستان سعودی تلاش کرده اختلافات را کم‌اهمیت جلوه دهد. «فیصل بن فرحان»، وزیر امور خارجه عربستان، تأکید کرده است که تصمیمات اوپک مبتنی بر اجماع است و اختلافات ادعایی در این سطح وجود ندارد.

با این حال، تحرکات اخیر از جمله تنش‌های رسانه‌ای، اختلافات در یمن و رویدادهای سیاسی در دبی، نشان می‌دهد سطح رقابت میان دو کشور در حال عبور از اختلافات مقطعی به یک رقابت ساختاری‌تر است.

در یکی از نمونه‌های اخیر، حضور یک چهره رسانه‌ای منتقد عربستان در رویدادی در دبی، واکنش تند ریاض را به دنبال داشت؛ تا جایی که برخی رسانه‌های سعودی این اقدام را «تحریک‌آمیز» توصیف کردند.

در مقابل، امارات نیز با اتخاذ رویکردی متفاوت، به نظر می‌رسد در حال بازتعریف نقش رسانه و تأثیرگذاری سیاسی خود در منطقه است؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، بخشی از رقابت نرم میان دو قدرت خلیج فارس را شکل می‌دهد.

هم‌زمان با این تحولات، اجلاس خلیج فارس در جده برگزار شد؛ نشستی که با وجود فضای پرتنش منطقه‌ای، در مدت کوتاهی پایان یافت.

نکته قابل توجه، حضور هیئت اماراتی در این اجلاس بود؛ حضوری که در کنار تصمیمات اخیر ابوظبی، از نگاه ناظران به‌عنوان ترکیبی از «حضور دیپلماتیک و پیام سیاسی هم‌زمان» ارزیابی شده است.

آنچه در مجموع از این تحولات برمی‌آید، فراتر از یک اختلاف مقطعی میان دو کشور است. نشانه‌ها حاکی از آن است که ساختار سنتی همکاری در خلیج فارس با چالش‌های جدیدی مواجه شده و بازیگران اصلی در حال بازنگری در نقش‌ها، اتحادها و اولویت‌های خود هستند.

در این میان، امارات با اتخاذ مواضع صریح‌تر و تصمیمات اقتصادی مستقل‌تر، به نظر می‌رسد در حال حرکت به سمت الگویی متفاوت از تعامل منطقه‌ای است؛ الگویی که می‌تواند توازن قدرت در خلیج فارس را وارد مرحله‌ای تازه و پیچیده‌تر کند.

در نهایت به عبارت ساده؛ میان امارات و عربستان تنش و اختلاف در حال بیشتر شدن است و ابوظبی احساس می‌کند در ساختارهای مشترک خلیج فارس مثل شورای همکاری و اوپک، به اندازه کافی دست باز ندارد.

به همین دلیل امارات به سمت سیاست مستقل‌تر حرکت کرده و تصمیم گرفته از اوپک‌پلاس خارج شود تا بتواند بدون محدودیت سهمیه‌بندی، تولید و منافع نفتی خود را مدیریت کند. این تصمیم در واقع بیشتر از اینکه صرفاً اقتصادی باشد، یک پیام سیاسی درباره کاهش وابستگی امارات به تصمیم‌های ریاض تلقی می‌شود.

خبرنگار : عاروان